Ngọc Ánh là thạc sĩ ngành Giáo dục đặc biệt. Công việc hàng ngày của cô là hỗ trợ trẻ rối loạn phổ tự kỷ hoà nhập cộng đồng. Đó là công việc đòi hỏi nhiều thời gian, sức lực và cả sự bền bỉ về tinh thần. Nhưng với cô, mỗi thay đổi nhỏ của học trò đều là động lực để tiếp tục gắn bó.

Từ tiếng gọi “mẹ” đầu tiên đến giấc mơ dạy trẻ tự kỷ tại nhà

Ít ai biết phía sau hình ảnh “tiên cá”, Ngọc Ánh còn là một thạc sĩ giáo dục đặc biệt đã gần 10 năm đồng hành cùng trẻ rối loạn phổ tự kỷ. Ảnh: NVCC

Ngọc Ánh đến với ngành giáo dục đặc biệt khá tình cờ. Khi cô học cấp ba, một người em họ mà cô rất yêu quý được chẩn đoán mắc rối loạn phổ tự kỷ. Đó cũng là lần đầu tiên cô thực sự tìm hiểu về hội chứng này và nhận ra rằng những đứa trẻ ấy rất cần được giúp đỡ để có thể giao tiếp, học tập và sống độc lập hơn.

Sau đó, cô thi vào ngành Giáo dục đặc biệt của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Ngay từ những năm đầu đại học, Ngọc Ánh đã vừa học vừa đi dạy. Học trò của cô đều là những trẻ cần can thiệp đặc biệt. Đến bây giờ, cô vẫn nhớ như in lần đầu tiên một học trò cất tiếng gọi “mẹ”.

Đó là một đứa trẻ đã nhiều tuổi nhưng chưa từng biết nói. Hôm ấy, khi bé bật ra tiếng gọi đầu tiên, mẹ của em đứng lặng rồi bật khóc vì xúc động. Chị đã chờ tiếng gọi ấy suốt nhiều năm.

“Lúc đó em cũng khóc theo. Với nhiều người, một tiếng gọi là chuyện rất bình thường. Nhưng với những gia đình có con mắc rối loạn phổ tự kỷ, đó có thể là điều họ chờ đợi suốt nhiều năm trời”, Ngọc Ánh kể.

Ngọc Ánh cho rằng trẻ rối loạn phổ tự kỷ cần được hỗ trợ ngay trong môi trường quen thuộc để tăng khả năng hoà nhập và duy trì kỹ năng.

Một học viên khác của cô chỉ ăn được ba món: cơm, canh rau mùng tơi và thịt băm. Sau nửa năm can thiệp, bé bắt đầu ăn được nhiều món hơn. Với người bình thường, chuyện ăn uống có vẻ đơn giản, nhưng với trẻ rối loạn phổ tự kỷ, việc thay đổi khẩu vị hay chấp nhận một kết cấu thức ăn mới là cả một quá trình rất dài.

Theo cô, để hỗ trợ một trẻ rối loạn phổ tự kỷ hoà nhập cộng đồng, điều cần nhất không chỉ là kiến thức chuyên môn mà còn là sự kiên nhẫn và khả năng đồng hành với gia đình.

Những học viên của Ngọc Ánh phần lớn trong độ tuổi từ 12 đến 18. Nhiều em phải học lại từ những kỹ năng cơ bản nhất như tập nói, ăn uống, vệ sinh cá nhân hay tự ngủ đúng tư thế.

“Có những bé chỉ để tập uống nước bằng ống hút thôi cũng mất vài tháng. Có những kỹ năng tưởng như rất tự nhiên với người bình thường nhưng với trẻ tự kỷ lại cần dạy từng bước một”, cô chia sẻ.

Không phải lúc nào công việc cũng mang lại kết quả như mong muốn. Có những thời điểm áp lực khiến cô bật khóc. Nhưng rồi cô vẫn tiếp tục, vì hiểu rằng phía sau mỗi đứa trẻ là sự hy vọng rất lớn của cả gia đình.

Gia đình là điểm tựa để Ngọc Ánh theo đuổi đồng thời hai công việc đòi hỏi nhiều thời gian và năng lượng.

Trong quá trình làm việc, Ngọc Ánh nhận ra nhiều trẻ tiến bộ tốt ở lớp nhưng khi về nhà lại không duy trì được kỹ năng. Từ kinh nghiệm thực tế đó, cô bắt đầu theo đuổi mô hình dạy trẻ ngay tại nhà, trong môi trường quen thuộc của chính các em.

Ngọc Ánh thành lập Homeschool, nơi giáo viên và gia đình phối hợp chặt chẽ để hỗ trợ trẻ gần như liên tục. Theo Ngọc Ánh, khi cha mẹ cùng tham gia vào quá trình can thiệp, trẻ thường tiến bộ nhanh và bền vững hơn. Đến nay, nhóm của cô đã hoạt động được 8 năm.

Ba năm sau khi tốt nghiệp đại học, Ngọc Ánh tiếp tục học thạc sĩ ngành Giáo dục đặc biệt tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Cô nói mình học lên không phải để có thêm bằng cấp, mà vì càng làm nghề càng thấy kiến thức của mình chưa đủ.

Khi được hỏi vì sao chọn một công việc vất vả như vậy, Ngọc Ánh chỉ cười: “Ai cũng chọn việc nhẹ nhàng thì gian khó sẽ dành phần ai. Những em bé ấy rất cần được hoà nhập với cộng đồng và có cơ hội trở thành người có ích”.

Ngọc Ánh nhận bằng thạc sĩ Giáo dục đặc biệt của Trường ĐH Sự phạm Hà Nội.

Nàng tiên cá mang trái tim của một cô giáo đặc biệt

Cơ duyên đến với công việc “tiên cá” của Ngọc Ánh bắt đầu từ niềm yêu thích bơi lội từ nhỏ. Sau khi sinh con đầu lòng, Ngọc Ánh trải qua giai đoạn trầm cảm sau sinh. Là người có kiến thức chuyên môn, cô hiểu mình cần tìm một cách để cân bằng tinh thần, quay lại với cuộc sống bình thường và cô chọn bơi lội.

Từ việc bơi để chữa lành cho chính mình, Ngọc Ánh dần theo đuổi nghiêm túc bộ môn này. Hiện cô là một trong số ít huấn luyện viên sở hữu chứng chỉ PADI về huấn luyện viên tiên cá quốc tế.

Bên cạnh công việc tại Thuỷ cung Thiên đường Bảo Sơn, cô còn mở lớp dạy bơi tiên cá cho học viên ở nhiều độ tuổi khác nhau, từ trẻ nhỏ đến phụ nữ lớn tuổi.

Hiện nay, mỗi ngày của cô là hành trình di chuyển liên tục giữa lớp học cho trẻ rối loạn phổ tự kỷ, thuỷ cung và ngôi nhà nhỏ của mình.

Ngọc Ánh thấy rằng nghề giáo dục đặc biệt và tiên cá không trái ngược, mà hỗ trợ cho nhau.

Ngọc Ánh bảo cô luôn bận rộn, nhưng cũng rất hạnh phúc vì có gia đình đồng hành phía sau. Chồng cô là người đầu tiên động viên vợ thử sức với công việc tiên cá. Mẹ chồng cũng thấu hiểu và thương con dâu hơn khi chứng kiến sự vất vả trong công việc dạy trẻ đặc biệt.

Có lần đang biểu diễn ở thuỷ cung, cô nhận thấy một em nhỏ có hành động chưa phù hợp. Bằng kinh nghiệm làm giáo dục đặc biệt, cô nhẹ nhàng ra hiệu để bé hiểu rằng đó không phải hành động đúng và chuyển hướng sự chú ý của em sang những điều thú vị hơn. Chỉ ít phút sau, cậu bé đã bật cười vui vẻ.

Dưới làn nước xanh của thuỷ cung, Bùi Ngọc Ánh là một nàng tiên cá. Nhưng trên bờ, điều khiến cô đẹp hơn cả lại là sự bền bỉ với những đứa trẻ cần được giúp đỡ, là cách cô âm thầm đi qua những khó khăn của nghề bằng tình yêu và sự kiên nhẫn gần như không có điểm dừng.