Những ngày qua, sau khi điểm thi vào lớp 10 được công bố tại nhiều địa phương, bên cạnh niềm vui của những học sinh trúng tuyển, không ít câu chuyện buồn cũng xuất hiện trên mạng xã hội. Trong đó, có nhiều phụ huynh đăng công khai kết quả thi của con cùng những lời bày tỏ sự thất vọng đã tạo nên nhiều ý kiến trái chiều. Không ít người cho rằng việc chia sẻ những cảm xúc tiêu cực lên không gian mạng có thể vô tình tạo thêm áp lực cho chính đứa trẻ, nhất là trong giai đoạn các em đang rất nhạy cảm về tâm lý.

Giữa những cuộc tranh luận ấy, fanpage Thông tin Chính phủ đã đăng tải bài viết với dòng tiêu đề nổi bật: "Cuộc đời không chỉ có duy nhất một con đường".

Theo nội dung bài viết được đăng tải, kỳ thi vào lớp 10 có thể là một dấu mốc quan trọng, nhưng hoàn toàn không phải là đích đến cuối cùng của tuổi trẻ hay của cả cuộc đời. Điều các em học sinh ở tuổi 15 cần nhất sau một kỳ thi, theo bài viết, không phải là những lời trách móc hay ánh nhìn thất vọng từ người lớn, mà là cảm giác rằng mình vẫn được yêu thương, dù kết quả có như mong đợi hay không.

Phần mở đầu bài đăng Cuộc đời không chỉ có duy nhất một con đường" trên fanpage Thông tin Chính phủ mới đây. (Ảnh chụp màn hình)

Để làm rõ hơn góc nhìn này, bài viết dẫn quan điểm của PGS.TS Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội).

Theo PGS.TS Trần Thành Nam, mạng xã hội đang góp phần tạo nên một áp lực vô hình đối với học sinh. Trong bối cảnh thành tích liên tục được chia sẻ, tôn vinh và so sánh, nhiều em dễ rơi vào tâm lý tự đối chiếu bản thân với người khác rồi mặc định mình là người thất bại nếu chưa đạt được mục tiêu. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất không phải là tìm cách loại bỏ hoàn toàn áp lực khỏi cuộc sống của trẻ.

Ông Trần Thành Nam cho rằng cha mẹ cần giúp con học cách đối diện với áp lực và thất bại. Khả năng chịu đựng nghịch cảnh không được hình thành từ những kỳ thi lớn, mà được tích lũy qua rất nhiều lần vấp ngã nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Khi trẻ được phép trải nghiệm cảm giác không đạt kỳ vọng nhưng vẫn nhận được sự bao dung, hướng dẫn thay vì bị phán xét, các em sẽ dần hình thành sự kiên cường và khả năng thích ứng.

Nhiều phụ huynh mong muốn con trưởng thành trong áp lực nhưng lại vô tình tước đi cơ hội để con học cách vượt qua khó khăn. Trong khi đó, chính những thất bại nhỏ mới là "bài tập thực hành" quý giá giúp trẻ biết cách đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã.

Thông điệp được nhiều người chia sẻ nhất trong bài viết là lời nhấn mạnh của PGS.TS Trần Thành Nam:

"Trước những ngưỡng cửa quan trọng của cuộc đời, nếu không đạt được điều mình mong muốn, các em cần nhìn thấy vẫn còn phương án B, phương án C. Cuộc đời không chỉ có duy nhất một con đường".

Khi biết chấp nhận thất bại như một phần của quá trình trưởng thành, học sinh sẽ không còn nhìn một kỳ thi như điểm kết thúc, mà coi đó là một trải nghiệm để tiếp tục học hỏi và tiến về phía trước. Thực tế cho thấy đã có rất nhiều học sinh từng không đỗ nguyện vọng vào lớp 10 công lập nhưng sau đó vẫn nhanh chóng thích nghi với môi trường học tập mới, tìm thấy cơ hội phát triển và đạt được những kết quả tích cực trong những năm học tiếp theo.

Dưới bài đăng, hàng nghìn phụ huynh để lại bình luận chia sẻ câu chuyện của chính gia đình mình. Không ít người từng trải qua cảm giác con trượt nguyện vọng nhưng lựa chọn đồng hành thay vì trách móc:

- Tôi là một người mẹ có con rớt tất cả các nguyện vọng nhưng vẫn động viên và tìm hướng đi mới cho con. Dù phía trước còn nhiều khó khăn nhưng chưa bao giờ tôi nghĩ đó là dấu chấm hết.

- Không ai dạy các em rằng điểm số chỉ là một phần. Điều quan trọng hơn là nhiệt huyết, nỗ lực và đam mê để đi đường dài.

- Điều cha mẹ nên dạy là cách làm người tử tế, có đạo đức, có ý chí và biết bao dung. Có những điều đó thì đi con đường nào cũng có thể thành công.

- Ngày trước mình cũng trượt trường công, chuyển sang học dân lập, được bố động viên rất nhiều. Sau đó mình thi thủ khoa đầu vào, nhận học bổng, rồi đỗ đại học. Bây giờ đã có công việc ổn định. Các cháu đừng vì một kỳ thi mà đánh mất niềm tin.

- Con mình năm nay cũng không đỗ như mong muốn. Điều đầu tiên mình nói với con là: không sao cả, bố mẹ vẫn ở đây.

Một kỳ thi có thể khép lại sau vài ngày, nhưng cách cha mẹ phản ứng trước kết quả ấy có thể theo con trong nhiều năm sau đó. (Ảnh minh họa)

Kỳ thi vào lớp 10 vốn quan trọng nhưng cũng chỉ là một cột mốc trong hành trình học tập. Trên thực tế, vẫn có rất nhiều con đường khác để học sinh tiếp tục phát triển, từ trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên, học nghề cho đến các mô hình đào tạo linh hoạt. Điều quyết định tương lai của một đứa trẻ không nằm ở việc các em bước qua cánh cổng nào sau lớp 9, mà ở khả năng học hỏi, thích nghi và nỗ lực trong suốt chặng đường phía trước.

Đáng lưu ý hơn, trong thời đại mạng xã hội phát triển, việc cha mẹ công khai điểm số, bảng điểm hay những lời chê trách, thất vọng về con trên không gian mạng có thể để lại tác động tâm lý lâu dài. Điều người lớn coi là một phút bộc lộ cảm xúc đôi khi lại trở thành ký ức khiến con mặc cảm, xấu hổ hoặc tự đánh giá thấp bản thân trước bạn bè và cộng đồng.

Một kỳ thi có thể khép lại sau vài ngày, nhưng cách cha mẹ phản ứng trước kết quả ấy có thể theo con trong nhiều năm sau đó. Bởi vậy, thay vì biến điểm số thành thước đo duy nhất để đánh giá con, phụ huynh nên coi đây là dịp để cùng con nhìn lại quá trình đã cố gắng, bình tĩnh phân tích nguyên nhân, tìm hướng đi phù hợp và tiếp tục đồng hành.

Điều trẻ cần nhất sau mỗi lần vấp ngã không phải là thêm một lời trách móc, mà là niềm tin rằng dù đi bằng phương án A, B hay C, các em vẫn luôn có cơ hội để trưởng thành, phát triển và tìm thấy con đường phù hợp với chính mình.