Một bà mẹ mới đây kể: "Chiều nay khi đón con trai tan học về, tôi tình cờ gặp người hàng xóm cùng tầng trong khu chung cư cũng vừa đón cô con gái học lớp 4 về. Tôi nhận thấy cô bé lầm lũi đi sau mẹ, trông như "cây cà chua bị sương muối", héo úa và thiếu sức sống.

Hỏi ra mới biết, cô bé có một người bạn cực kỳ thân thiết ở trường. Nhưng dạo gần đây, người bạn đó lại chơi rất thân với một bạn khác trong lớp và không còn chơi với cô bé nữa. Điều này khiến tâm trạng cô bé suy sụp, cảm thấy bạn thân bị "cướp mất", thậm chí còn giận lây sang cả mẹ!".

Số liệu từ "Tâm lý học phát triển trẻ em" ở Trung Quốc cho thấy: Trong số trẻ em từ 10-12 tuổi, có 37% tồn tại xu hướng lệ thuộc quá mức vào các mối quan hệ bạn bè, tỷ lệ này đã tăng gần gấp đôi so với 5 năm trước. Trong thế giới của trẻ, tình bạn mang lại niềm vui và sự ủng hộ, nhưng nếu quá lệ thuộc, trẻ sẽ rất dễ đánh mất chính mình, biến thành một người có "Não lụy bạn".

Ảnh minh hoạ

Thế nào là "Não lụy bạn"? 3 đặc trưng điển hình

Một người khác kể: Có lần tôi đưa con tham gia trại hè, thấy một cô bé ngồi bó gối khóc trong góc, xung quanh là 3 nhân viên đang dỗ dành. Hóa ra chỉ vì bạn thân đi tham gia một hoạt động khác mà không gọi mình, cô bé đã khóc suốt nửa tiếng đồng hồ không ngừng!

Kiểu trạng thái đặt tình bạn lên vị trí số 1, thậm chí gửi gắm hoàn toàn giá trị bản thân vào tình bạn chính là "Não lụy bạn". Có thể phụ huynh nghĩ trẻ chỉ là người trọng tình cảm, nhưng thực tế, đây là một trạng thái tâm lý không lành mạnh với các biểu hiện:

Cảm xúc "tàu lượn siêu tốc"

Nếu trẻ có một tình bạn ổn định, chất lượng cao thì không sao, nếu không, trẻ sẽ rất dễ rơi vào vòng xoáy cảm xúc tiêu cực. Những đứa trẻ này đặc biệt nhạy cảm, thiếu tự tin, mỗi cử nhất động của bạn bè đều kéo theo sự biến động cảm xúc của trẻ. Bản chất của việc này là sự thiếu hụt khả năng tự công nhận giá trị bản thân – trẻ cần phản ứng của bạn để xác nhận mình có giá trị.

Nhân cách chiều lòng người

Ở khu vui chơi, có tình huống gây chú ý: một cô bé vì muốn gia nhập nhóm nhảy dây mà chủ động đi cầm bình nước, đưa dây cho người khác. Kết quả là mình mệt đứt hơi mà chẳng được nhảy lần nào. Đằng sau sự "xã giao kiểu lấy lòng" này là nỗi sợ hãi bị từ chối sâu sắc. Trẻ sẵn sàng dùng sự thỏa hiệp không đáy để đổi lấy sự công nhận của bạn bè.

Chứng lo âu xã hội

Một phụ huynh kể rằng con gái chị tối nào cũng hỏi: "Mai con còn được chơi với bạn XX không?", thậm chí dùng máy mẹ nhắn tin cho mẹ bạn kia để xác nhận cho bằng được trước khi ngủ. Sự quan tâm gần như lệch lạc này khiến trẻ luôn sống trong lo sợ mất mát, và một khi mất đi tình bạn đó, trẻ sẽ hoàn toàn sụp đổ.

Cách nuôi dạy nào dễ tạo ra đứa trẻ "Não lụy bạn"?

Các chuyên gia phát hiện một hiện tượng đáng kinh ngạc: 90% sự hướng dẫn xã hội của cha mẹ tồn tại sai lệch về nhận thức! Những hiểu lầm này đang âm thầm đẩy trẻ xuống vực thẳm của sự lệ thuộc:

Coi tình bạn là "nhu cầu cứng": Khi thấy con không hòa nhập, mẹ liền nói: "Sao con không ra chơi với các bạn?", "Phải có nhiều bạn mới vui"... Những câu này khiến trẻ nghĩ rằng không có bạn là không bình thường, là thất bại.

Dùng sự đồng hành lấp đầy mọi khoảng trống: Việc "chăm sóc kiểu bảo mẫu 24/24" làm yếu đi khả năng độc lập của trẻ. Trẻ không biết cách đối diện với sự cô đơn nên phải bám víu vào bạn bè như "cọc cứu mạng".

Phản chiếu từ mối quan hệ gia đình: Cha mẹ quá áp đặt khiến trẻ không có chính kiến, quen phục tùng bạn bè; cha mẹ quá thờ ơ khiến trẻ "đói khát xã hội", từ đó tìm kiếm sự bù đắp cực đoan ở bạn bè.

3 cách giúp trẻ xây dựng ranh giới xã hội lành mạnh

Cài đặt tư duy "Đàn hồi xã hội": Cùng con làm một "vòng quay bạn bè", chia ra các khu vực: Bạn thân, bạn xã giao, bạn tiềm năng... Để con thấy xã hội rất đa dạng. Hãy dạy con: Chọn bạn cũng như đi mua sắm, nếu "nhãn hàng" này tạm thời hết hàng, con có thể chọn "hương vị" khác thay thế.

Xây dựng thời gian độc lập: Thiết kế một "căn cứ bí mật" trong nhà với đồ chơi, sách truyện con thích. Khi trẻ học được cách chung sống với chính mình, trẻ sẽ không còn đổ dồn mọi nhu cầu tình cảm lên người khác.

Tái cấu trúc mô hình tương tác gia đình: Mỗi ngày dành thời gian đối thoại không bị làm phiền với con. Sử dụng Phương pháp 3 câu hỏi: Hỏi về sự thật (Chuyện gì đã xảy ra) -> Hỏi về cảm nhận (Con thấy thế nào) -> Hỏi về suy nghĩ (Nếu là con, con sẽ làm gì).

Để cải thiện chứng "lụy bạn", không phải là dạy trẻ trở nên lạnh lùng, mà là để trẻ vừa có sự dũng cảm để ôm lấy thế giới, vừa có sự sắc sảo để bảo vệ chính mình. Hãy để trẻ hiểu: Tình bạn thực sự là sự tương hỗ, không phải là sự kiểm soát hay ủy mị cầu xin.

Nguồn: Sina