Tại một ngôi làng nhỏ ở Phổ Điền (Phúc Kiến, Trung Quốc), chú Lưu (65 tuổi) và dì Lưu (64 tuổi) từng là niềm ngưỡng mộ của xóm giềng bởi tay nghề làm dưa muối chua ngon nức tiếng. Những hũ cải muối vàng ruộm, hải sản muối đậm đà do chính tay hai ông bà ủ luôn là món ăn không thể thiếu, xuất hiện chễm chệ trong mọi bữa cơm gia đình suốt mấy chục năm qua. Đối với họ, món rau muối này vừa tiết kiệm, vừa kích thích vị giác, lại là thói quen ăn uống "càng ăn càng khỏe" không thể từ bỏ.

Thế nhưng, tổ ấm hạnh phúc ấy đột ngột rơi vào bi kịch khi dì Lưu bắt đầu bị những cơn đau bụng hành hạ, cân nặng sụt hẳn đi. Khi đến khám tại Bệnh viện Đại học Y Liên hợp Bắc Kiến (Trung Quốc), dì Lưu được Bác sĩ Tạ Kiến Vĩ (Xie Jianwei), Trưởng khoa Phẫu thuật dạ dày, trực tiếp chẩn đoán mắc ung thư dạ dày.

Cặp vợ chồng ở Phúc Kiến (Trung Quốc) cùng mắc ung thư dạ dày

Nhận thấy thói quen ăn đồ muối chua lâu năm của bệnh nhân có tính chất dịch tễ gây nguy hiểm, bác sĩ Tạ Kiến Vĩ đã ngay lập tức yêu cầu người nhà phải đưa chú Lưu đến bệnh viện để tầm soát khẩn cấp. Chỉ vài ngày sau, kết quả tầm soát chuyên sâu khẳng định chú Lưu cũng đã mắc ung thư dạ dày giai đoạn đầu.

Cú sốc kép đẩy gia đình vào cảnh tuyệt vọng cùng cực khi cả hai trụ cột cùng nhận "án tử". Nhưng may mắn là phát hiện ở giai đoạn sớm khi tế bào ác tính chưa kịp di căn, bác sĩ Tạ đã lập tức lên phác đồ điều trị, trực tiếp thực hiện phẫu thuật cắt bỏ khối u kịp thời cho cả hai vợ chồng. Sau phẫu thuật, cặp vợ chồng nửa đùa nửa thật nói với bác sĩ: "Từ giờ đến chết không động đến rau củ muối nữa".

Tại sao ăn rau củ muối gây ung thư dạ dày?

Từ trường hợp này, bác sĩ Tạ Kiến Vĩ cảnh báo nghiêm khắc về chế độ ăn uống không lành mạnh. Khi nhiều người trong cùng một nhà cùng mắc một loại ung thư, người ta thường nghĩ ngay đến yếu tố di truyền. Tuy nhiên, hiện tượng "ung thư cặp đôi" hay "ung thư gia đình" ở đây cũng có xuất phát từ chính thói quen ăn uống hoặc lối sống giống nhau thời gian dài.

Với trường hợp của dì Lưu và chú Lưu, bác sĩ Tạ chỉ đích danh món rau củ muối ăn 3 bữa một ngày trong suốt nhiều năm là thủ phạm. Ông cảnh báo: "Rau củ tốt nhưng không phải cách chế biến nào cũng tốt. Với rau củ muối chua, ăn một lượng nhỏ và không quá thường xuyên thì tốt, nhưng ăn nhiều thì hậu quả khôn lường, đặc biệt là muối xổi hay quá kỹ".

Bác sĩ cảnh báo, rau củ muối chua ăn ít thì tốt, ăn nhiều rất hại (Ảnh minh họa)

Nói về cách mà rau củ muối gây ung thư dạ dày, bác sĩ Tạ giải thích thông qua 2 cơ chế:

Bào mòn niêm mạc bằng muối cao độ

Dưa muối chứa hàm lượng muối cực kỳ lớn. Khi nạp vào cơ thể liên tục, lượng muối đậm đặc này sẽ trực tiếp ăn mòn, làm mất đi lớp màng nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày. Việc niêm mạc bị tổn thương, viêm loét mãn tính từ năm này qua năm khác chính là bước đệm đầu tiên để mầm mống ung thư hình thành.

Phản ứng hóa học tạo chất cực độc

Trong quá trình lên men, rau củ sẽ sinh ra chất nitrit. Khi đi vào dạ dày, nitrit kết hợp với các axit amin từ thịt, cá sẽ xảy ra phản ứng hóa học tạo thành nitrosamine. Đây là chất kích thích đột biến gen và gây ung thư nhóm 1 được WHO cảnh báo, trực tiếp nuôi dưỡng các khối u ác tính ở hệ tiêu hóa.

3 nguyên tắc quan trọng khi ăn rau củ muối để an toàn cho sức khỏe

Để thỏa mãn sở thích mà không biến rau củ muối thành "sát thủ" với sức khỏe, bác sĩ Tạ khuyến cáo 3 thực hiện 3 điều khi ăn dưới đây:

1. Kiểm soát lượng ăn và khéo léo kết hợp thực phẩm

Dù thèm đến mấy, bạn cũng chỉ nên coi dưa muối là món đổi vị với tần suất 1 - 2 lần mỗi tuần không ăn thay rau xanh và không ăn quá nhiều một lần (khoảng 100 - 150g/người). Đặc biệt, hãy ăn dưa muối kèm với các thực phẩm giàu Vitamin C như ổi, cam, bưởi hoặc rau lá xanh tươi. Vitamin C hoạt động như chất ức chế tự nhiên, ngăn chặn phản ứng tổng hợp nitrit thành chất gây ung thư nitrosamine trong dạ dày.

2. Tuyệt đối không ăn dưa muối xổi, dưa còn xanh hay dưa để lâu, bị khú, có mùi lạ

Trong vài ngày đầu mới muối, hàm lượng nitrit trong rau tăng cao kỷ lục và cực kỳ độc. Bạn chỉ được ăn khi rau củ đã chín, có vị chua thanh tự nhiên (thường sau 3 - 4 ngày tùy thời tiết). Lúc này, vi khuẩn lactic phát triển mạnh sẽ tự động tiêu hủy lượng nitrit, đưa món ăn về mức an toàn. 

Đồng thời, cũng phải vứt bỏ ngay nếu dưa đã để quá lâu dẫn đến thối khú, nổi váng, bị nhớt, có màu hay mùi lạ. Bởi lúc này vi khuẩn lactic đã chết, nhường chỗ cho nấm mốc aflatoxin và vi khuẩn hoại tử bùng phát gây ngộ độc cấp tính và tàn phá gan, dạ dày.

3. Kiểm soát muối và giảm độ mặn của rau củ muối

Đừng muối rau củ quá mặn và nên rửa qua với nước sạch trước khi ăn (Ảnh minh họa)

Tốt nhất là bạn nên tự muối rau củ tại nhà để đảm bảo vệ sinh và kiểm soát lượng muối thay vì mua từ bên ngoài. Đến khi ăn, hãy ngâm rửa rau củ muối với nước và vắt bớt nước để rửa trôi lượng muối dư thừa cùng axit béo trên bề mặt. Nếu có món rau củ muối, mâm cơm hôm đó cần chủ động cắt giảm lượng gia vị trong các món nấu kèm để giảm tải áp lực bào mòn cho niêm mạc dạ dày.

Bên cạnh lượng ăn, nhóm có bệnh lý nền cần loại bỏ món này khỏi thực đơn vì dưa muối chua dễ biến thành "sát thủ" tàn phá sức khỏe. Với người đau dạ dày, lượng axit cao sẽ kích thích niêm mạc, làm loét nặng hơn. Đối với bệnh nhân cao huyết áp hoặc suy thận, hàm lượng muối khổng lồ trong dưa gây tích nước, tăng áp lực máu và làm suy thận tiến triển nhanh chóng. Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ cũng nên tránh xa để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn, ngộ độc nitrit.

Nguồn và ảnh: iFeng, Health 2.0, Jimu News