Kỳ thi công chức tại Trung Quốc vốn nổi tiếng với những câu hỏi lắt léo và hóc búa. Nhiều người cho rằng phần khó nhất nằm ở các câu tư duy logic phức tạp hay tài liệu nghị luận chuyên sâu. Thế nhưng, thứ hạ gục hàng loạt thí sinh đôi khi lại là những câu hỏi kiến thức thường thức tưởng chừng như đơn giản nhất.

Gần đây, một câu hỏi trong đề thi công chức tại nước này đã gây bão mạng xã hội vì độ dễ đến mức vô lý, nhưng tỷ lệ trả lời đúng lại thấp đến kinh ngạc. Câu hỏi đó là: "Khổng Tử họ gì?".

Khổng Tử là nhân vật lịch sử, triết gia nổi tiếng của Trung Quốc

Nghe xong câu này, chắc chắn phản ứng đầu tiên của tuyệt đại đa số mọi người sẽ là: "Hỏi thừa, Khổng Tử đương nhiên họ Khổng!". Từ trước đến nay, trong sách vở hay các bộ phim cổ trang, mọi người đều quen gọi ông là Khổng Tử hay Khổng Phu Tử. Cái tên họ Khổng đã ăn sâu vào tiềm thức của đại chúng.

Chính lối mòn tư duy này đã khiến vô số thí sinh tự tin đặt bút chọn đáp án để rồi nhận kết quả đắng ngắt. Nhiều người sau khi rời phòng thi đã than trời vì cho rằng đề bài cố tình gài bẫy. Tuy nhiên, đây hoàn toàn không phải là một câu hỏi mẹo, mà là một kiến thức văn hóa lịch sử vô cùng căn bản.

Thực chất, Khổng Tử không hề họ Khổng.

Vào thời tiền Tần (giai đoạn lịch sử Trung Quốc trước khi nhà Tần thống nhất đất nước), chế độ họ tộc của người Trung Quốc cổ đại hoàn toàn khác so với thời hiện đại khi có sự phân biệt rạch ròi giữa "Họ" (姓) và "Thị" (氏). Trong đó, "Họ" đại diện cho nguồn gốc huyết thống xa xưa, dùng để phân biệt các dòng máu và không bao giờ thay đổi qua các thế hệ. Còn "Thị" là các nhánh nhỏ được phái sinh sau này dựa trên đất phong, chức quan hoặc thứ bậc, có thể thay đổi được.

Khổng Tử vốn là hậu duệ chính tông của hoàng tộc nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc. Mà đại tộc của hoàng gia Thương Thang từ ngàn đời trước có gốc là họ Tử (子). Đây mới là họ chính thống lưu truyền qua ngàn năm của ông.

Còn chữ "Khổng" mà chúng ta vẫn quen thuộc thực chất chỉ là "Thị" (nhánh dòng tộc) chứ không phải là "Họ" gốc. Thông tin danh tính đầy đủ của ông phải là: họ Tử, thị Khổng, tên Khâu, tự Trọng Ni.

Thực chất Khổng Tử không phải họ "Khổng" mà là họ "Tử"

Sở dĩ hậu thế đều gọi ông là Khổng Tử là bởi vì từ sau thời Tần Hán, khái niệm "Họ" và "Thị" tại Trung Quốc dần nhập lại làm một. Người ta bắt đầu thói quen lấy "Thị" làm "Họ". Trải qua thời gian dài, mọi người dần quên mất nguồn gốc họ tộc chính thống của người xưa, tạo nên một sự hiểu lầm kéo dài cả thiên niên kỷ. Không chỉ Khổng Tử, mà cả các bậc hiền triết khác như Lão Tử, Mạnh Tử, Trang Tử... hầu như đều đang bị gọi sai họ theo cách hiểu hiện đại.

Trước câu hỏi khảo sát "Bạn có biết Khổng Tử họ gì trước khi đọc bài viết này không?", dư luận xứ Trung đã nổ ra nhiều tranh luận trái chiều. Một số người cho rằng đề thi công chức quá soi mói, câu nệ chữ nghĩa không cần thiết. Tuy nhiên, phần lớn ý kiến lại đồng tình rằng, để hiểu sâu về văn hóa lịch sử truyền thống thì việc làm rõ những nguồn gốc căn bản này là điều hoàn toàn xứng đáng.

Theo Sohu