Không ít cha mẹ từng rơi vào tình huống này: nhắc con mang giày, con vẫn mải chơi; bảo con đi tắm, con tiếp tục xem hoạt hình; yêu cầu con dọn đồ chơi, con coi như không nghe thấy.

Sau vài lần nhắc nhở không hiệu quả, nhiều phụ huynh bắt đầu mất kiên nhẫn, lớn tiếng quát mắng hoặc thậm chí đe dọa. Thế nhưng, kết quả thường không như mong đợi: người lớn mệt mỏi, trẻ khóc lóc, còn mâu thuẫn trong gia đình ngày một nhiều hơn.

Theo các chuyên gia giáo dục, trong nhiều trường hợp, vấn đề không nằm ở việc trẻ cố tình chống đối mà ở cách giao tiếp giữa người lớn và trẻ nhỏ.

Trẻ thường phản ứng tốt hơn khi biết mình cần làm gì

Một câu chuyện được chia sẻ trong giới giáo dục từng thu hút nhiều sự chú ý.

Khi thấy một học sinh chạy khắp lớp học, thay vì quát "Không được chạy!", giáo viên đã ngồi xuống ngang tầm mắt trẻ và nói:

"Đôi chân của con dùng để đi lại trong lớp học. Chúng ta cùng đi bộ về chỗ ngồi nhé."

Kết quả là cậu bé nhanh chóng bình tĩnh và quay về vị trí của mình.

Theo các chuyên gia tâm lý, trẻ nhỏ thường tiếp nhận thông tin theo cách rất trực quan. Khi nghe những câu như: Không được chạy; Không được nghịch; Không được vẽ lên tường... Trẻ có thể hiểu được điều bị cấm nhưng lại chưa biết chính xác mình nên làm gì thay thế.

Ngược lại, nếu người lớn hướng dẫn cụ thể: Con hãy đi bộ nhé; Con có thể chơi món đồ này; Con hãy vẽ vào quyển sổ này.... Trẻ sẽ dễ tiếp nhận và hợp tác hơn.

Thay đổi cách diễn đạt có thể tạo ra khác biệt lớn

Nhiều chuyên gia nuôi dạy trẻ khuyến khích cha mẹ chuyển từ cách giao tiếp mang tính mệnh lệnh sang cách giao tiếp mang tính hướng dẫn.

Ví dụ:

Thay vì nói: "Nhanh lên, đừng chậm chạp nữa!". Có thể đổi thành: "Con xem mình có thể mang giày xong trước khi mẹ đếm đến 10 không?"

Thay vì: "Không được nhảy trên ghế sofa!". Có thể nói: "Ghế sofa dùng để ngồi, còn sàn nhà là nơi con có thể nhảy thoải mái."

Những cách diễn đạt này giúp trẻ hiểu rõ mong muốn của người lớn mà không tạo cảm giác bị ép buộc hay chỉ trích.

Hãy cho trẻ quyền được lựa chọn

Một phương pháp khác cũng được nhiều chuyên gia giáo dục đánh giá cao là đưa ra các lựa chọn phù hợp với lứa tuổi.

Thay vì ra lệnh: "Dọn đồ chơi ngay!". Cha mẹ có thể hỏi: "Con muốn dọn búp bê trước hay dọn bộ xếp hình trước?"

Thoạt nhìn, đây chỉ là một thay đổi nhỏ. Tuy nhiên, việc được lựa chọn giúp trẻ cảm thấy mình có quyền kiểm soát và được tôn trọng.

Nhiều nghiên cứu về tâm lý trẻ em cho thấy khi được tham gia vào quá trình ra quyết định, trẻ thường chủ động hợp tác hơn thay vì phản kháng.

Muốn trẻ lắng nghe, trước tiên hãy kết nối với trẻ. Một sai lầm phổ biến của người lớn là vừa làm việc khác vừa đưa ra yêu cầu cho con.

Chẳng hạn: Vừa nhìn điện thoại vừa bảo con đi làm bài tập. Vừa nấu ăn vừa hét từ phòng bếp yêu cầu con dọn đồ chơi.

Theo các chuyên gia, trẻ em cũng có nhu cầu được chú ý và tôn trọng giống như người lớn.

Vì vậy, trước khi yêu cầu điều gì, cha mẹ nên: Tạm dừng công việc đang làm. Tiếp cận trẻ ở khoảng cách gần. Nhìn vào mắt trẻ. Gọi tên trẻ và nói ngắn gọn, rõ ràng.

Những hành động đơn giản này giúp trẻ cảm nhận được rằng mình đang thực sự được lắng nghe và tôn trọng, từ đó dễ hợp tác hơn.

Điều khiến trẻ nghe lời không phải là tiếng quát. Các chuyên gia tâm lý cho rằng điều khiến trẻ hợp tác không nằm ở việc người lớn nói to đến mức nào.

Thứ tạo nên hiệu quả thực sự là khả năng kết nối cảm xúc và cách truyền đạt phù hợp với độ tuổi của trẻ.

Trẻ em không phải là phiên bản thu nhỏ của người lớn. Các em có cách suy nghĩ, tiếp nhận thông tin và nhu cầu cảm xúc hoàn toàn khác.

Vì vậy, thay vì liên tục quát mắng hay thúc ép, đôi khi chỉ cần thay đổi một cách nói, một cách tiếp cận, cha mẹ có thể nhận ra rằng đứa trẻ vốn bị cho là "không nghe lời" thực chất luôn sẵn sàng hợp tác hơn chúng ta nghĩ.

Nói cách khác, giáo dục không chỉ là dạy trẻ thay đổi hành vi, mà còn là quá trình người lớn học cách thay đổi phương pháp giao tiếp để hiểu con nhiều hơn mỗi ngày.

Nguồn: Sohu