Trong tâm lý học xã hội, có một khái niệm gọi là "Sự di truyền của cái nghèo". Nó không chỉ nằm ở số dư tài khoản, mà nằm ở hệ tư duy được truyền từ đời này sang đời khác. Nhiều cha mẹ, vì tình thương nhưng thiếu tầm nhìn, vô tình trở thành "chiếc lồng" nhốt đi đôi cánh của con cái bằng việc cổ xúy cho những lựa chọn an toàn.

Thực tế, cái nghèo không đáng sợ bằng việc chấp nhận tầng lớp ổn định. Để thực hiện cú bứt phá ngoạn mục về địa vị xã hội, người trẻ không chỉ cần năng lực tự thân mà còn cần bản lĩnh để khước từ những định hướng sai lầm từ chính gia đình. Những bậc phụ huynh có tư duy hạn hẹp thường đẩy con vào 3 "vũng lầy" nghề nghiệp sau:

1. Lao động chân tay thuần túy: "Lấy sức làm lời" là tư duy lỗi thời

Trong mắt nhiều bậc cha mẹ thế hệ cũ, những công việc đổ mồ hôi, sôi nước mắt mới được coi là "ăn chắc mặc bền". Họ tin rằng chỉ cần chăm chỉ làm lụng bằng đôi tay là có thể tạo dựng tương lai.

Tuy nhiên, thế giới đã bước vào kỷ nguyên của trí tuệ nhân tạo và tự động hóa. Những công việc có rào cản gia nhập thấp (low-barrier) cũng chính là những công việc dễ bị thay thế nhất. Khi sức lao động bị cơ giới hóa, nếu không học cách dùng trí tuệ để tạo ra giá trị thặng dư, con trẻ sẽ sớm rơi vào tình trạng "vắt chanh bỏ vỏ" khi thể lực suy giảm.

Ảnh minh hoạ

2. Công việc "nhàn hạ" qua ngày: Cái bẫy của sự an phận

Vì quá nuông chiều, không ít cha mẹ chỉ mong con tìm được một công việc "sáng cắp ô đi, tối cắp về", không áp lực, không đấu đá. Họ sẵn sàng trợ cấp thêm để con được sống nhàn, tin rằng "tiền bạc là vật ngoài thân", chỉ cần con vui là đủ.

Đó có thể là vị trí văn thư, lưu trữ hay các công việc hành chính rập khuôn. Nghe thì có vẻ "sang", đặc biệt là với phái nữ, nhưng thực chất đây là sự mài mòn ý chí âm thầm. Một môi trường quá ổn định sẽ triệt tiêu bản năng cạnh tranh. Đến khi ra khỏi "vùng an toàn", họ sẽ thấy mình như những chú chim trong lồng lâu ngày, không còn biết cách bay liệng giữa giông bão của thị trường lao động.

3. Công việc lương cao nhưng "bào mòn" sức khỏe

Áp lực tài chính đôi khi khiến cha mẹ coi tiền lương là thước đo duy nhất của thành công. Họ hối thúc con cái lao vào những công việc có thu nhập "khủng" ngay lập tức mà quên mất cái giá phải trả.

Có những công việc trả lương cao nhưng thực chất là đang "mua đứt" tương lai. Làm việc trong môi trường độc hại, tăng ca triền miên khiến cơ thể bị vắt kiệt. Những bậc cha mẹ thông thái đều hiểu: Sức khỏe là khoản đầu tư dài hạn nhất. Nếu trẻ tuổi dùng sức khỏe để đổi lấy tiền, thì đến khi về già, toàn bộ số tiền đó chưa chắc đã đủ để mua lại một ngày bình yên không đau đớn.

Lời kết: Đã đến lúc phá vỡ "định luật người nghèo"

Cái nghèo không phải là tội lỗi, nhưng sự bảo thủ trong tư duy chính là xiềng xích. Cha mẹ có thể là người cho chúng ta hình hài, nhưng chính chúng ta mới là người quyết định tầm vóc của cuộc đời mình.

Thay vì chọn sự "ổn định giả tạo", người trẻ cần trang bị cho mình tư duy "Học tập suốt đời" và dám dấn thân vào những lĩnh vực có rào cản tri thức cao. Đừng để tình thương sai cách của gia đình biến bạn thành một phiên bản cũ kỹ của quá khứ. Thành công thực sự không nằm ở một công việc ít rủi ro, mà nằm ở khả năng làm chủ rủi ro để vươn tới những nấc thang cao hơn trong cuộc đời.