Là phụ huynh, với điều kiện kinh tế bình thường bạn có mua một chiếc thìa giá 27 tệ (khoảng gần 100. 000 đồng) không? Có lẽ phần lớn cha mẹ sẽ không mua. Không chỉ vì thìa là một vật dụng ăn uống rất bình thường, không cần thiết phải chi nhiều tiền như vậy, mà còn bởi kiếm tiền thời nay thực sự không dễ. Với những gia đình bình thường, ai cũng hiểu rằng tiền cần được dùng đúng chỗ.

Nhưng nếu con gái bạn nhất quyết đòi mua chiếc thìa 27 tệ đó, không mua thì khóc lóc, ăn vạ thì sao? Có lẽ nhiều phụ huynh sẽ nhượng bộ. Có người cho rằng bỏ ra 27 tệ để đổi lấy niềm vui của con cũng đáng. Có người lại nghĩ dùng số tiền đó để tránh một cuộc chiến trong gia đình cũng rất "hời". Nhưng chính suy nghĩ như vậy lại dễ hình thành những quan niệm sai lầm trong giáo dục gia đình.

Sự bao bọc vô điều kiện mới là vấn đề lớn nhất

Một người cha ở Trung Quốc đã chia sẻ trên mạng đoạn video ghi lại chuyến mua sắm cùng con gái và thu hút nhiều tranh luận từ phụ huynh. Trong ngày nghỉ, ông đưa con gái đi mua đồ. Nhìn ngoại hình trong video, cô bé có lẽ đã học cấp hai. Các bé gái ngày nay tiếp xúc với internet từ khá sớm nên dễ bị ảnh hưởng bởi lối sống "tinh tế", "sành điệu" trên mạng. Nhiều em cho rằng: "Chỉ cần mình thích thì tiêu tiền là xứng đáng".

Trong lần mua sắm này, cô bé đã chọn rất nhiều món đồ với tổng giá trị hơn 800 tệ (khoảng 2,8 triệu đồng). Khi cha thanh toán, cô bé cấp hai vẫn tỏ ra vô cùng thản nhiên.

Trong nhận thức của em, 800 tệ thực sự có ý nghĩa như thế nào? Có lẽ em hoàn toàn không biết. Cũng vì vậy mà em không thể hiểu cha mẹ phải vất vả ra sao mới kiếm được số tiền ấy. Điều em biết chỉ đơn giản là mình thích những món đồ đó nên mua thôi. Dù sao tiền cũng không phải do mình làm ra.

Việc cô bé có thể thoải mái mua sắm mà không nhìn giá, không quan tâm hóa đơn cuối cùng bao nhiêu, về bản chất vẫn là kết quả của việc được cha mẹ chiều chuộng trong thời gian dài.

Khi mở túi đồ ra, nhiều phụ huynh cũng phải lắc đầu. Đứa trẻ không xót tiền không có nghĩa là cha mẹ cũng vậy.

Khi người cha kiểm tra lại những món đồ vừa mua, ngay cả cư dân mạng cũng khó chấp nhận. Một chiếc thìa giá 27 tệ, một chiếc cốc nhựa giá 40 tệ (khoảng 140.000 đồng), đều là những sản phẩm bị đội giá khá cao. Nói một cách đơn giản, những món đồ này không thực sự đáng để bỏ ra nhiều tiền như vậy.

Điều khiến nhiều người ngạc nhiên hơn là cô bé còn mua cả bình đựng dầu ăn và một số vật dụng nhà bếp khác. Trong khi em mới học cấp hai, hoàn toàn chưa cần phải nấu nướng. Đây rõ ràng là những món đồ hiện tại em chưa dùng đến.

Việc cô bé có thể thoải mái mua sắm mà không nhìn giá, không quan tâm hóa đơn cuối cùng bao nhiêu, về bản chất vẫn là kết quả của việc được cha mẹ chiều chuộng trong thời gian dài.

Một chiếc thìa 27 tệ cũng đủ để phản ánh mặt trái của kiểu "phú dưỡng" con gái: Nếu chỉ đáp ứng vật chất vô điều kiện, điều nuôi dưỡng được không phải là sự tự tin hay xuất sắc, mà có thể là một cô bé có quan niệm tiêu dùng méo mó và quen được nuông chiều.

Giáo dục về tiền bạc cho học sinh cấp hai đòi hỏi nhiều thời gian và kiên nhẫn hơn

Nếu điều kiện kinh tế của gia đình đủ để con gái cả đời tiêu tiền thoải mái như vậy thì cũng không có gì đáng bàn. Cha mẹ có khả năng gánh vác mọi hậu quả tài chính thì việc sử dụng tiền như thế nào là quyền của họ. Nhưng vấn đề ở đây là người cha dường như không có năng lực tài chính đến mức đó.

Nếu không, ông đã không thở dài khi nhìn hóa đơn dài sau khi thanh toán. Chỉ đến lúc nhận ra quan niệm tiêu dùng của con gái đã có dấu hiệu lệch lạc, còn bản thân cũng không thể tiếp tục nuông chiều mãi, ông mới nghĩ đến việc giáo dục con thông qua những món đồ đắt đỏ vừa mua.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy khi thói quen tiêu dùng của trẻ đã gần như hình thành, việc sửa đổi sẽ khó khăn hơn rất nhiều. Giáo dục về tiêu dùng không thể chỉ giải quyết bằng một sự việc hay vài lời khuyên. Đó là quá trình định hướng lâu dài của cha mẹ để giúp trẻ xây dựng quan niệm đúng đắn về tiền bạc.

Khi những suy nghĩ lệch lạc đã xuất hiện, điều cha mẹ cần làm không phải là liên tục trách móc hay giảng giải, mà là làm gương và hướng dẫn con biết đánh giá "giá trị thực sự của một khoản chi tiêu".

Thông qua những lần mua sắm hằng ngày, trẻ cần học cách phân biệt: Chi tiêu thiết yếu. Chi tiêu để cải thiện chất lượng cuộc sống. Chi tiêu theo ham muốn. Đồng thời hiểu được sự khác biệt giữa ba loại chi tiêu này, cũng như ranh giới và giới hạn của từng loại.

Quá trình ấy chắc chắn sẽ gặp không ít khó khăn, bởi quan niệm tiêu dùng của trẻ đã dần hình thành. Nhưng chỉ khi cha mẹ quyết tâm thay đổi, việc giáo dục mới có thể tạo ra những chuyển biến thực sự và giúp con xây dựng thái độ lành mạnh với tiền bạc trong tương lai.