Thí sinh trong kỳ tuyển sinh đại học năm 2026

 Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc ban hành Chuẩn nhằm bảo đảm tính thống nhất trong các yêu cầu cốt lõi của chương trình đào tạo, đồng thời tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo phát huy quyền tự chủ trong thiết kế và phát triển chương trình phù hợp với định hướng nghiên cứu, điều kiện thực tiễn và nhu cầu phát triển nguồn nhân lực của quốc gia.

Chuẩn cũng hướng tới tăng tính liên thông, đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế và bảo đảm chất lượng trong đào tạo nhân lực trình độ cao về điện hạt nhân.    

Theo hướng liên ngành

Điểm đáng chú ý của chuẩn chương trình là đào tạo nhân lực điện hạt nhân được tiếp cận theo hướng liên ngành, với sự tham gia của nhiều lĩnh vực chuyên môn khác nhau.

Chuẩn xác định danh mục 22 ngành về điện hạt nhân trình độ thạc sĩ và tiến sĩ, gồm 7 ngành cốt lõi và 15 ngành phụ trợ - liên ngành.

Nhóm ngành cốt lõi gồm: Vật lý nguyên tử và hạt nhân, Kỹ thuật hạt nhân, Vật lý kỹ thuật, Kỹ thuật nhiệt, Kỹ thuật năng lượng, Kỹ thuật điện, Kỹ thuật điều khiển và tự động hóa.

Bên cạnh đó là các ngành phụ trợ - liên ngành thuộc nhiều lĩnh vực như cơ khí, cơ điện tử, môi trường, vật liệu, xây dựng, hóa học, địa chất, quản lý năng lượng. Đáng chú ý, các ngành Khoa học máy tính, Công nghệ thông tin, Kỹ thuật máy tính, Trí tuệ nhân tạo và Khoa học dữ liệu cũng nằm trong danh mục này.    

Việc phân nhóm được thực hiện dựa trên mức độ gắn và trực tiếp của nền tảng đào tạo đối với các quá trình vật lý, hệ thống công nghệ chính và chức năng vận hành - an toàn của nhà máy điện hạt nhân.

Người tốt nghiệp được cấp bằng theo ngành đào tạo tương ứng, cùng với đó phụ lục văn bằng được phép ghi chú “Điện hạt nhân” hoặc tương đương.    

Tích hợp AI, dữ liệu và công nghệ số trong đào tạo

Chuẩn chương trình vừa ban hành xác định 3 định hướng chuyên sâu gồm: Công nghệ và hệ thống năng lượng điện hạt nhân, An toàn, an ninh và quản lý hạt nhân, Kỹ thuật hạt nhân số và hạ tầng thông minh.

Theo đó, chương trình đào tạo không chỉ tập trung vào các nội dung chuyên môn truyền thống như vật lý và công nghệ lò phản ứng, kỹ thuật nhiệt, hệ thống năng lượng, kỹ thuật điện, điều khiển - tự động hóa, an toàn và an ninh hạt nhân mà còn tích hợp các lĩnh vực công nghệ mới.

Với định hướng Kỹ thuật hạt nhân số và hạ tầng thông minh, chương trình kết hợp kiến thức về kỹ thuật hạt nhân với khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, điều khiển - tự động hóa, mô phỏng tính toán và hạ tầng kỹ thuật thông minh.

Công nghệ số cũng được đưa vào phương pháp đào tạo. Chuẩn yêu cầu tích hợp công cụ số, mô phỏng, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo phù hợp với từng định hướng; đồng thời bảo đảm liêm chính học thuật, an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu và khả năng kiểm chứng kết quả.    

Riêng với định hướng Kỹ thuật hạt nhân số và hạ tầng thông minh, yêu cầu thực hành có các nội dung như dữ liệu đặc thù nhà máy điện hạt nhân, AI và phân tích dữ liệu, Digital I&C, bản sao số, an ninh mạng hệ thống công nghiệp; kiểm tra, robot thông minh được bố trí phù hợp với yêu cầu theo cấu hình của chuyên sâu của chương trình.

Tăng thực hành, thí nghiệm và mô phỏng

Bên cạnh kiến thức chuyên môn, Chuẩn tăng yêu cầu về thực hành, thí nghiệm, mô phỏng và giải quyết các vấn đề chuyên môn trong chương trình đào tạo.

Cụ thể, chương trình phải xác định cụ thể khối lượng thực hành, thí nghiệm, mô phỏng, thực tập hoặc nghiên cứu phù hợp với ngành và định hướng đào tạo. Các học phần về vật lý lò phản ứng, kỹ thuật nhiệt và hệ thống năng lượng phải có khối lượng thực hành, thí nghiệm chuyên ngành hoặc mô hình mô phỏng lò phản ứng; đồng thời bảo đảm các nội dung thực hành về điện và tự động hóa.

Cách tổ chức đào tạo cũng được thiết kế phù hợp với mục tiêu của từng chương trình. Với thạc sĩ định hướng ứng dụng, phương pháp đào tạo chú trọng vấn đề, dự án và tình huống chuyên môn gắn với mô phỏng, thực hành và giải quyết các vấn đề kỹ thuật, công nghệ nghề nghiệp. Với thạc sĩ định hướng nghiên cứu và tiến sĩ, chương trình tập trung phát triển năng lực nghiên cứu độc lập; riêng đào tạo tiến sĩ phải gắn với nhóm nghiên cứu và nhiệm vụ khoa học, công nghệ.    

Chuẩn cũng đặt ra yêu cầu về ngoại ngữ phù hợp với đặc thù của lĩnh vực. Đối với giảng viên và nhân lực tham gia chương trình, yêu cầu về năng lực ngoại ngữ gắn với khả năng giảng dạy, nghiên cứu, khai thác tài liệu khoa học, tiêu chuẩn, quy chuẩn và tài liệu kỹ thuật chuyên ngành điện hạt nhân

Có thể dùng chung phòng thí nghiệm, tăng hợp tác với viện, doanh nghiệp

Để đáp ứng yêu cầu thực hành của lĩnh vực điện hạt nhân, Chuẩn chương trình trên quy định cơ sở vật chất, công nghệ và học liệu phải phù hợp với yêu cầu đào tạo, nghiên cứu và sự phát triển của khoa học, công nghệ.

Cơ sở đào tạo có thể đáp ứng điều kiện thực hành bằng nhiều hình thức như sở hữu trực tiếp; dùng chung trong cơ sở đào tạo; hợp tác với viện, doanh nghiệp hoặc cơ sở khác. Có thể sử dụng hạ tầng số, điện toán đám mây, phần mềm từ xa. Đối với nguồn, thiết bị bức xạ, việc sử dụng phải tuân thủ quy định hiện hành. Từng hình thức đáp ứng phải có minh chứng phù hợp.    

Cách tiếp cận này cho phép khai thác các điều kiện thực hành phù hợp với từng hướng đào tạo, từ vật lý lò phản ứng, thủy nhiệt và truyền nhiệt, hệ thống nhà máy điện hạt nhân, điện và nguồn điện an toàn, đo lường - điều khiển đến phân tích an toàn, đánh giá rủi ro, an toàn bức xạ, an ninh hạt nhân và ứng phó sự cố.

Cùng với điều kiện cơ sở vật chất, chương trình đặt ra yêu cầu đối với đội ngũ giảng viên và nhân lực hỗ trợ, trong đó chú trọng chuyên môn phù hợp với từng định hướng đào tạo, kinh nghiệm nghiên cứu và khả năng tham gia các hoạt động đào tạo, nghiên cứu trong lĩnh vực điện hạt nhân.

Bộ Giáo dục và Đào tạo khuyến khích cơ sở đào tạo tăng cường hợp tác với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), các cơ sở nghiên cứu, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức nghề nghiệp và tổ chức quốc tế có uy tín trong đào tạo và nghiên cứu; xem xét sử dụng tài liệu hướng dẫn của IAEA và các tổ chức tương đương như một nguồn học liệu quan trọng.