Nhân chuyến về Đài Loan (Trung Quốc) thăm người thân, một cô gái ngoài 20 tuổi mang quốc tịch Anh muốn tranh thủ "bắt trend" ăn uống lành mạnh để thanh lọc cơ thể. Thấy trong vườn nhà người thân có vạt rau sam tươi tốt, cô hào hứng hái làm món salad ăn mỗi ngày.

Ảnh minh họa

Thế nhưng, thói quen tưởng như bổ dưỡng này nhanh chóng biến thành cơn ác mộng khi cô nạp tới 600g rau sam sống chỉ trong 2 ngày liên tiếp. Sang ngày thứ 3, cô bàng hoàng nhận ra cơ thể hoàn toàn ngưng tiết nước tiểu, kèm theo những cơn đau tức dữ dội ở vùng thắt lưng.

Khi được gia đình đưa đi cấp cứu, các bác sĩ phát hiện chức năng thận của cô gái trẻ đã sụp đổ hoàn toàn, chẩn đoán suy thận cấp.

Bác sĩ Giang Thọ Sơn (Đài Loan, Trung Quốc) kể lại: "Bệnh nhân bị tổn thương thận cấp tính ở mức độ cực kỳ nghiêm trọng do nhiễm độc axit oxalic. Khi ăn quá nhiều rau sống không qua xử lý nhiệt, lượng axit oxalic khổng lồ tràn vào máu sẽ liên kết chặt chẽ với các ion canxi, tạo thành hàng triệu tinh thể canxi oxalate sắc nhọn. Các tinh thể này lắng đọng dày đặc, găm chặt và bịt kín toàn bộ các ống thận nhỏ li ti, làm ngưng trệ hoàn toàn quá trình lọc máu".

Ảnh minh họa

Dù may mắn thoát khỏi cửa tử nhờ được đưa đi cấp cứu kịp thời, cô gái trẻ phải trải qua những đợt lọc máu khẩn cấp vô cùng đau đớn để gắp bỏ các tinh thể đâm thấu tế bào thận. Bác sĩ Giang cay đắng cảnh báo: "Rất nhiều bệnh nhân ngộ độc axit oxalic dù giữ được tính mạng nhưng chức năng thận đã bị tàn phá không thể phục hồi, nguy cơ phải gắn liền với máy chạy thận nhân tạo suốt phần đời còn lại là cực kỳ cao. Cô gái người Anh này là một ví dụ điển hình".

Cách đó vài tháng, một bệnh nhân khác của bác sĩ Giang cũng rơi vào thảm kịch tương tự. Đó là một người đàn ông 60 tuổi, có tiền sử bệnh thận mãn tính. Ông bị suy thận cấp nặng nề sau khi ăn một đĩa rau bina (cải bó xôi) xào trực tiếp mà không chần qua nước sôi. Axit oxalic bùng phát quá nhanh đã phá hủy hoàn toàn phần mô thận lành lặn còn lại, buộc ông phải lọc máu vĩnh viễn.

Cảnh báo 5 loại rau chứa lượng axit oxalic cao, ăn nhiều "phá thận"

Theo "trend" sức khỏe, ngày nay nhiều người có thói quen xay nhuyễn các loại rau sống thành sinh tố hoặc nước ép xanh để uống giảm cân, thanh lọc cơ thể. Tuy nhiên, bác sĩ Giang Thọ Sơn nhấn mạnh ông tuyệt đối không bao giờ uống các loại nước ép rau củ xanh bán sẵn trên thị trường. 

"Ngưỡng oxalate an toàn cho người trưởng thành là dưới 50mg/ngày. Việc ép lấy nước hoặc xay sống các loại rau giàu oxalic lại vô tình kết hợp thêm các loại hạt như hạt điều, khiến lượng axit oxalic trong một ly sinh tố vọt lên tới hơn 1200mg. Đây là con số tử thần, vượt xa ngưỡng chịu đựng của hệ bài tiết và đủ sức đánh gục một quả thận chỉ trong vài giờ", ông nói. 

Nhân câu chuyện của cô gái người Anh, bác sĩ Giang khuyến cáo người dân cần đặc biệt cẩn trọng khi tiêu thụ các loại rau chứa nhiều axit oxalic dưới đây để bảo vệ thận, nhất là với người vốn mắc bệnh thận:

1. Rau sam

Được ví như "vua axit oxalic" trong các loại rau dại (chứa tới 1300mg axit oxalic/100g). Việc ăn sống làm salad quá 200g/ngày hoặc ép nước uống khiến nồng độ axit oxalic xông thẳng vào máu, tạo áp lực ngưng tụ tinh thể cực nhanh tại ống thận.

2. Rau bina (Cải bó xôi)

Mặc dù rất giàu sắt và vitamin, nhưng hàm lượng axit oxalic dạng hòa tan trong loại rau này cực kỳ cao (khoảng 970mg/100g). Nếu xào nấu trực tiếp hoặc ăn sống mà không qua bước xử lý nhiệt, axit oxalic sẽ ngăn cản ruột hấp thu canxi, tạo thành muối canxi oxalate gây sỏi thận và suy thận.

Ảnh minh họa

3. Rau dền

Dù là dền xanh hay dền đỏ, loại rau này đều chứa lượng axit oxalic cao đậm đặc không kém rau bina. Nhiều gia đình có thói quen nấu canh rau dền quá đặc rồi húp sạch cả nước, vô tình nạp trọn vẹn lượng oxalate đã hòa tan trong nước canh vào cơ thể.

4. Cần tây

Rất phổ biến trong các thực đơn ép nước giảm cân, nhưng cần tây tươi lại chứa lượng axit oxalic tích tụ rất cao. Uống từ 250 - 500ml nước ép cần tây sống liên tục mỗi ngày chính là hành vi âm thầm bào mòn và gây tổn thương mô thận từng ngày.

5. Măng tươi

Chứa hàm lượng lớn axit oxalic kết hợp cùng độc tố xyanua. Thói quen ăn măng tươi xào trực tiếp, ngâm chua chưa đủ ngày hoặc luộc qua loa mà không bỏ nước luộc đầu sẽ khiến tinh thể oxalate lắng đọng dồn dập, tàn phá chức năng thận cấp tốc.

"May mắn là axit oxalic có một đặc tính y học quan trọng: Rất dễ hòa tan và phân hủy trong nước ở nhiệt độ cao", bác sĩ Giang tiết lộ. Do đó, ông khẳng định chúng ta không nhất thiết phải tẩy chay các loại rau bổ dưỡng này, mà chỉ cần kiểm soát lượng ăn và thay đổi triệt để phương pháp chế biến. 

Ảnh minh họa

Trước khi chế biến món xào hoặc nấu canh, bạn nhất định phải chần sơ rau qua nước sôi từ 1 đến 2 phút rồi đổ bỏ hoàn toàn phần nước chần đó đi. Thao tác đơn giản này giúp loại bỏ tới 70 đến 80% lượng axit oxalic hòa tan mà vẫn giữ lại được hầu hết các vitamin thiết yếu.

Bên cạnh đó, mỗi người nên duy trì thói quen uống đủ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày nhằm pha loãng nồng độ chất thải trong nước tiểu. Đồng thời, hãy đặc biệt chú ý 5 dấu hiệu cảnh báo bệnh thận gồm nước tiểu có bọt, phù nề, huyết áp cao, thiếu máu và mệt mỏi kéo dài để kịp thời đi khám trước khi quá muộn.

Nguồn và ảnh: EDH, ETtoday, Family Doctor