Ngay từ thuở còn nhỏ, Y Huyền đặc biệt say mê những nhạc cụ truyền thống của đồng bào Tây Nguyên. Cô thích âm thanh trong trẻo phát ra từ những ống tre, nứa, lồ ô; tiếng ngân vang của những phiến đá và luôn tò mò muốn biết bằng cách nào những chất liệu giữa núi rừng tưởng như bình dị ấy lại có thể tạo nên những giai điệu đẹp đến nao lòng.

Cô giáo trẻ Y Huyền sinh ra, lớn lên ở làng Kon Klor, bên dòng sông Đăk Bla hiền hòa, thơ mộng phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi.

Đam mê đặc biệt nhạc cụ truyền thống

Đến năm học lớp 7, cơ duyên với các loại nhạc cụ truyền thống bất ngờ mở ra, mẹ Y Huyền tình cờ biết đến thầy KaLy Tran, một người con Kon Tum chuyên chế tác và giảng dạy các loại nhạc cụ Tây Nguyên.

Cô giáo Y Huyền chơi đàn T'rưng bên nhà rông làng Kon Klor, phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi. 

Thế là những bài học đầu tiên với người thầy ấy đã mở ra trước mắt cô thế giới âm thanh sống động. Càng được học, cô càng thích thú với cảm giác tự tay tạo nên những giai điệu từ nhạc cụ truyền thống. Những thanh âm từng quen thuộc trong ký ức tuổi thơ giờ đây trở thành một thế giới mà cô muốn khám phá, chinh phục và gắn bó lâu dài.

Thầy KaLy Tran gieo vào cô ý thức về giá trị của văn hóa truyền thống, về trách nhiệm gìn giữ và tiếp nối di sản văn hóa cha ông để lại. “Thầy đã cho em không chỉ kiến thức, mà còn cho em tình yêu và ý thức phải giữ gìn những giá trị văn hóa của dân tộc mình”, Y Huyền chia sẻ.

Có lẽ chính từ lời dạy ấy, tình yêu dành cho những nhạc cụ truyền thống trong Y Huyền đã vượt ra khỏi một sở thích cá nhân, trở thành mong muốn được trao truyền. Sau khi tốt nghiệp THPT, Y Huyền thi đậu Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội tại Hà Nội. Cánh cửa bước vào con đường âm nhạc chuyên nghiệp ngỡ chừng như rộng mở. Chưa kịp mừng vui thì tai ương ập đến, vào thời điểm ấy cha cô bị tai nạn giao thông. Gia đình lâm cảnh ngặt nghèo, túng thiếu không cho phép Y Huyền đi học xa, buộc cô gái trẻ tạm gác lại giấc mơ vào đại học. Trở về quê nhà, cô đăng ký theo học ngành Sư phạm nhạc họa ở trường Cao đẳng Sư Phạm Kon Tum. 

Cô giáo Y Huyền chơi đàn T'rưng bên nhà rông làng Kon Klor, phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi. 

 Y Huyền tâm niệm, nền văn hóa chỉ thực sự sống khi được trao truyền. Nếu những âm thanh từng vang lên giữa buôn làng không còn được người trẻ biết đến thì một ngày nào di sản văn hóa có nguy cơ trở nên xa lạ ngay trên chính quê hương mình.

Năm 2020, phát hiện tài năng âm nhạc của Huyền, một cha xứ tại một nhà nguyện mời cô đến dạy nhạc cụ truyền thống Tây Nguyên cho các em nhỏ trong làng. Nắm bắt ‘cơ hội vàng”, cô trở lại với niềm đam mê từng ấp ủ và tiếp tục thực hiện điều người thầy năm xưa đã gieo vào lòng mình. Từ những kiến thức được truyền dạy, Y Huyền bắt đầu đứng lớp. Cô kiên nhẫn hướng dẫn học trò từ những kỹ thuật cơ bản nhất, từng động tác, từng nhịp điệu, từng cách làm quen với âm thanh của nhạc cụ.

Tận tâm truyền lửa cho giới trẻ

Điều khiến cô bất ngờ là chỉ sau khoảng hai tháng, phần lớn học viên đã có thể chơi những bản nhạc cơ bản, một số em còn tiếp cận được những bài nâng cao hơn. Nhìn những đôi tay nhỏ bé ngày càng thuần thục trên phím đàn, nghe những giai điệu đầu tiên vang lên giữa không gian làng, Y Huyền cảm nhận niềm vui tột cùng, không chỉ đang dạy các em chơi đàn mà góp phần nhỏ bé để những giá trị văn hóa của dân tộc tiếp tục hiện diện trong đời sống của thế hệ trẻ.

Y Tường Vy, ngụ tại phường Kon Tum, cho hay mình ấn tượng nhất ở cô Y Huyền là sự tận tâm, kiên nhẫn và nhiệt huyết trong việc truyền dạy, gìn giữ văn hóa dân tộc.

“Cô không chỉ hướng dẫn cách đánh đúng nhịp, đúng giai điệu mà còn chỉ cho học viên cách cảm nhận âm thanh và cái hồn của nhạc cụ. Cô thường hướng dẫn từng động tác, sửa từng lỗi nhỏ và động viên học viên luyện tập từ cơ bản đến nâng cao. Với những người mới học, cô kiên nhẫn chỉ lại nhiều lần để học viên tự tin hơn”, Tường Vy nói.

Cô giáo Y Huyền và học trò Tường Vy biểu diễn đàn T'rưng ở xã Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi. 

Trong hành trình đứng lớp, điều khiến Y Huyền hạnh phúc nhất chính là chứng kiến sự trưởng thành của học trò. Từ những người chưa biết gì về nhạc cụ, các em từng bước làm quen với từng thanh âm, từng nhịp điệu, rồi một ngày có thể tự mình chơi những giai điệu yêu thích.

Trong số đó có Y Liên, nữ sinh người Ba Na được cô giáo Y Huyền truyền cảm hứng, bồi dưỡng năng khiếu biểu diễn đàn đá, đàn T’rưng. Từ những bài học đầu tiên, cô gái trẻ từng bước tự tin hơn trên sân khấu và đến nay đã trở thành một nghệ nhân trẻ được nhiều người dân, du khách yêu thích.

Y Huyền biểu diễn đàn T'rưng trong đêm hội Đại đoàn kết ở xã IaChim, tỉnh Quảng Ngãi. 

 Trải qua nhiều năm dạy đàn, cô đã có cơ hội giảng dạy cho nhiều học viên thuộc nhiều thế hệ khác nhau. Có những học viên sau khi học đàn đã tự tin tham gia biểu diễn, đưa tiếng đàn truyền thống Tây Nguyên đến với nhiều người ở nhiều sự kiện diễn ra ở nhiều địa phương và các tỉnh lân cận.  Có những học viên từ nền tảng âm nhạc được bồi đắp trong lớp học đã tiếp tục theo học tại các trường đại học về âm nhạc, sư phạm và những lĩnh vực liên quan.

Mỗi lần nhìn thấy học trò trưởng thành, tự tin thể hiện khả năng và tiếp tục lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống, Y Huyền lại cảm thấy những nỗ lực của mình có ý nghĩa.

Mỗi học viên không chỉ là người học đàn mà là “đại sứ” gìn giữ và lan tỏa những thanh âm đặc trưng của núi rừng Tây Nguyên đến với công chúng.

Cô giáo Y Huyền dạy đàn đá và đàn T'rưng cho các cháu nhỏ ở phường Kon Tum.  

Trong thời gian tới, Y Huyền mong muốn tiếp tục duy trì và phát triển các lớp dạy nhạc cụ truyền thống, tạo thêm nhiều cơ hội để trẻ em được tiếp cận, học hỏi và yêu mến những nhạc cụ mang đậm bản sắc dân tộc như đàn T’rưng, đàn đá cùng nhiều loại nhạc cụ khác.

Cô giáo trẻ khát khao tiếng đàn độc đáo của miền đất Tây Nguyên ngày càng vang xa; để âm thanh của tre, nứa, của đá và của núi rừng vẫn hiện diện trong đời sống và lưu truyền đến mai sau.

Với Y Huyền, những thanh âm ấy không chỉ là âm nhạc. Đó là ký ức của quê hương, là cội nguồn, là bản sắc và là phần hồn của mỗi dân tộc.

Hành trình của cô giáo trẻ nơi đại ngàn có lẽ cũng giống như một vòng tròn đẹp đẽ. Từ người thầy năm xưa đã gieo vào lòng cô một tình yêu âm nhạc và hôm nay Y Huyền lại trao tình yêu ấy cho những học trò của mình: Từ tiếng đàn T’rưng, đàn đá ngân lên, thêm một người trẻ biết yêu, biết trân trọng và biết gìn giữ văn hóa của quê hương mình.