Vài năm trở lại đây, giới trẻ Việt Nam không thiếu lựa chọn khi nói đến ẩm thực ngoại nhập như trà sữa , sashimi và ramen, hay gần đây là làn sóng đồ ăn Thái, Hàn đều đã trở thành một phần quen thuộc trong thực đơn hàng ngày, len lỏi từ các con phố ẩm thực đến mạng xã hội.

Thế nhưng giữa bức tranh đa dạng ấy, ẩm thực Singapore, dù chỉ cách Việt Nam vài giờ bay và có lịch sử giao thoa văn hóa lâu đời, lại vẫn là một khoảng trống ít được khai phá, thường chỉ được biết đến qua vài cái tên quen thuộc như cơm gà Hải Nam hay laksa. Nhận ra khoảng trống đó, một tuần lễ ẩm thực di sản mang tên The Lepak Makan Club đã được tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh nhân dịp Quốc khánh Singapore lần thứ 61, như một lời mời gọi nhẹ nhàng nhưng đầy chủ đích: hãy đến và nếm thử một Singapore ngoài những gì người ta vẫn nghĩ.

 Ngay cái tên The Lepak Makan Club đã là một mảnh văn hóa Singapore thu nhỏ. "Lepak" trong tiếng Malay và Singlish nghĩa là la cà, ngồi lê không mục đích, còn "makan" đơn giản là ăn. Ghép lại, đó gần như là định nghĩa chính xác nhất về cách người Singapore tận hưởng đồ ăn là không vội, ngồi lâu, ăn xong vẫn nán lại nói chuyện. Đó cũng là điều người Việt hẳn thấy quen thuộc qua những buổi cà phê vỉa hè kéo dài từ sáng sang trưa.

Đêm khai mạc ngày 8/8/2026 quy tụ đại diện Tổng Lãnh sự quán Singapore, cộng đồng người Singapore đang sinh sống tại Việt Nam cùng nhiều khách mời.

Khi món ăn kể chuyện di cư và giao thoa

Có một sự thật ít người để ý: nhiều món ăn tưởng chừng rất riêng của mỗi quốc gia lại mang chung một cội rễ. Chef Eric Low, đầu bếp tham gia sự kiện, chỉ ra rằng cả ẩm thực Việt Nam lẫn Singapore đều được dệt nên từ những lớp trầm tích của làn sóng di cư người Hoa, họ đến từ cùng một vùng đất mang theo mình những công thức, những thói quen nêm nếm đã ăn sâu vào ký ức. Cơm gà là một minh chứng sống động. Việt Nam có phiên bản của riêng mình, Singapore tự hào với cơm gà Hải Nam, nhưng cả hai đều bắt đầu từ một điểm xuất phát chung, người Hoa Hải Nam rời quê hương để rồi mỗi nơi họ dừng chân, món ăn ấy lại được viết lại theo một giọng địa phương khác. Dấu ấn của ẩm thực Tiều Châu và Quảng Đông cũng lặng lẽ hiện diện trong dim sum, trong những đĩa mì xào, như một sợi chỉ vô hình nối hai nền ẩm thực tưởng như tách biệt.

 Trong không gian của The Lepak Makan Club, có một món ăn được mang đến như một lời giới thiệu về phần văn hóa còn ít người Việt biết tới: Chwee Kueh, loại bánh gạo hấp trắng muốt, ăn khi còn ấm, vị thanh nhẹ không ngọt. Đây là món ăn gắn liền với ký ức thường nhật của người Singapore nhưng gần như vắng bóng bên ngoài lãnh thổ đảo quốc này. Để đưa được hương vị ấy đến Việt Nam, ban tổ chức đã hợp tác cùng một thương hiệu Chwee Kueh có tiếng tại Singapore, như một cách gìn giữ trọn vẹn tinh thần nguyên bản của món ăn.

 Điểm làm nên linh hồn của Chwee Kueh thực ra không nằm ở phần bánh mà ở lớp chai poh phủ bên trên, gồm củ cải muối băm nhuyễn, xào lên cho dậy mùi, mặn ngọt đan xen. Bánh trắng, mềm, gần như không vị, làm nền cho thứ topping đậm đà ấy, hai lớp đối lập gặp nhau trong một miếng cắn. Người Singapore ăn nó vào bữa sáng, mua ở hàng quán ngay chân khu nhà, theo cách người Việt mua xôi hay bánh cuốn.

Ông Benny Ong, Đồng sáng lập kiêm Giám đốc Kinh doanh Tập đoàn KiN, gói gọn điều này bằng một câu nói đáng nhớ: "Ngôn ngữ giữa Singapore và Việt Nam có thể rất khác nhau, nhưng khi ngồi xuống cùng một bàn ăn, chúng ta nhận ra rằng hai cộng đồng thực ra có nhiều điểm gần gũi hơn mình tưởng."

Góc nhìn từ ngoại giao: Một tấm hộ chiếu không cần con dấu

Ông Pang Te Cheng, Tổng Lãnh sự Cộng hòa Singapore tại TP. Hồ Chí Minh, người mang theo hơn ba thập kỷ kinh nghiệm ngoại giao và từng đảm nhiệm vị trí Phó Đại sứ tại Hà Nội giai đoạn 2005-2008, có một cách ví von giản dị nhưng đầy sức nặng: ẩm thực chính là tấm hộ chiếu không cần con dấu, thứ ngôn ngữ có thể vượt qua mọi đường biên mà không đòi hỏi một lời phiên dịch nào. Đằng sau mỗi món ăn, theo ông, luôn là một câu chuyện thầm lặng về di cư, về gia đình, về địa lý và những biến động của lịch sử.

 Ông nhớ lại một thời người Singapore biết đến Việt Nam gần như chỉ qua một tô phở duy nhất, nhưng khoảng một thập kỷ trở lại đây, khi những chuyến bay giữa hai nước trở nên dày đặc hơn, cánh cửa hiểu biết ấy đã mở rộng ra bún chả, chả cá Lã Vọng, cơm tấm, hủ tiếu, bánh xèo hay gỏi cuốn. Bản thân ông cũng không giấu tình cảm dành riêng cho phở gà, cơm tấm và gỏi cuốn. Ở phía ngược lại, du khách Việt Nam cũng đang dần khám phá rằng ẩm thực Singapore không chỉ dừng ở vài cái tên quen thuộc, mà là cả một bản hòa âm văn hóa, có nasi lemak và satay mang hơi thở Malay, có roti prata và cà ri đầu cá đến từ cộng đồng Ấn Độ, có cơm gà, bak chor mee, char kway teow của người Hoa, và có laksa cùng những loại kueh mang dấu ấn Peranakan tinh tế.

Nhưng ông cũng để ngỏ một điều đáng suy ngẫm: một cộng đồng người Singapore vững mạnh ở nước ngoài không nên là một cộng đồng đóng kín cánh cửa với thế giới xung quanh. Nó cần là nơi người xa xứ tìm thấy cảm giác thân thuộc như đang ở nhà, đồng thời cũng là nơi rộng mở để những người bạn Việt Nam bước vào, đặt câu hỏi, và mang theo cả câu chuyện văn hóa của chính họ. Như ông đúc kết: "Càng có nhiều cơ hội đến thăm và trải nghiệm văn hóa của nhau, chúng ta càng ít có xu hướng nhìn nhận một quốc gia chỉ qua một món ăn hay một hình ảnh duy nhất."

Một Singapore nhiều lớp hơn tưởng tượng

The Lepak Makan Club do KiN Group, tập đoàn hospitality có trụ sở tại Singapore, tổ chức tại KiN Hotel Thi Sách Edition, TP. Hồ Chí Minh. Ngoài những gian hàng ẩm thực di sản, sự kiện còn dẫn dắt người tham dự qua nhiều lớp trải nghiệm văn hóa khác, từ những trò chơi truyền thống, nghệ thuật pha Teh Tarik đầy kỹ thuật, cho đến không gian Mamashop tái hiện ký ức tuổi thơ của biết bao thế hệ người Singapore.

 "Tarik" trong tiếng Malay nghĩa là kéo. Trà sữa được rót qua rót lại giữa hai chiếc ca kim loại, khoảng cách càng xa càng tốt, tạo thành một dòng chảy dài lơ lửng trên không. Động tác ấy không chỉ để làm màu: nó giúp trà nguội bớt, hòa quyện với sữa đặc và tạo nên lớp bọt mịn đặc trưng. Cách đó vài bước là Mamashop, tên gọi những tiệm tạp hóa nhỏ nằm dưới chân các khu chung cư Singapore, bán từ kẹo bánh, nước ngọt đến đồ chơi rẻ tiền. Nói cách khác, đó là phiên bản Singapore của tiệm tạp hóa đầu hẻm mà đứa trẻ Việt Nam nào cũng từng ghé sau giờ tan học.

 Nhìn rộng ra, câu chuyện phía sau sự kiện này gợi mở một cách tiếp cận khác trong hành trình giao lưu văn hóa giữa hai quốc gia, không chạy theo tốc độ và sự ồn ào của làn sóng ẩm thực đại trà, mà chọn đi chậm hơn, qua từng bữa ăn, từng câu chuyện được kể lại một cách chân thực và gần gũi. Đó cũng chính là điều mà một bữa ăn, dù giản dị đến đâu, vẫn luôn làm được tốt hơn bất kỳ chiến dịch truyền thông nào: khiến người ta muốn tìm hiểu thêm về nhau, chỉ bằng cách ngồi xuống cùng một bàn.

Muốn ăn thật một Singapore, đi đâu?

Nếu muốn tự mình kiểm chứng, điểm đến không phải nhà hàng mà là các hawker centre, những khu ẩm thực bình dân tập trung hàng chục quầy nhỏ, nơi một bữa trưa hoàn chỉnh thường chỉ tốn vài đô Singapore. Chính văn hóa hawker này đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào tháng 12/2020, và cũng là nơi phần lớn những món kể trên tồn tại trong đời sống thường ngày, chứ không phải trong thực đơn dành cho khách du lịch.