“Còn 50km nữa thôi!” - câu nói tưởng như báo hiệu hành trình sắp kết thúc, nhưng với nhiều người về quê dịp lễ, đây lại là lúc cơ thể bắt đầu “biểu tình”: lưng cứng đờ, cổ vai gáy đau mỏi, chân nặng trĩu, đầu óc uể oải.

Một chuyến đi vài trăm km tưởng chỉ đơn giản là ngồi trên ô tô. Nhưng khi cộng thêm kẹt xe, ngồi lâu, thiếu nước, nhịn tiểu, ăn uống thất thường và căng thẳng vì giao thông, cơ thể có thể mệt mỏi hơn nhiều so với tưởng tượng.

Gia đình chị Hoài Anh, 37 tuổi, rời Hà Nội về quê với quãng đường hơn 200km. Ban đầu, cả nhà dự tính chỉ mất khoảng 4 tiếng nên quyết định xuất phát lúc 20h để đi đêm cho nhanh.

Thế nhưng càng đi, đường càng đông. Một đoạn ùn vài chục phút nhanh chóng kéo dài hơn một tiếng. Chiếc xe chỉ nhích từng chút, bản đồ liên tục chuyển màu đỏ. Đến khi cả nhà về tới nơi, đồng hồ đã hơn 2h sáng.

“Không ai còn tâm trạng vui như lúc xuất phát. Chồng tôi đau lưng, tôi đau vai gáy, hai chân nặng trĩu. Con thì cáu gắt vì vừa ngủ gật vừa mệt”, chị Hoài Anh kể.

Đây không phải tình huống hiếm gặp trong những kỳ nghỉ dài. Và vấn đề không chỉ nằm ở việc ngồi trên ô tô quá lâu.

6 tiếng ngồi xe không đồng nghĩa với 6 tiếng nghỉ ngơi

Chúng ta thường có cảm giác ngồi trên ô tô là đang nghỉ ngơi. Tuy nhiên, khi phải duy trì một tư thế trong nhiều giờ, các nhóm cơ vùng cổ, vai và lưng vẫn phải hoạt động để giữ cơ thể ổn định.

Nếu ghế ngồi không phù hợp, đầu cúi xuống xem điện thoại hoặc liên tục nghiêng người để tìm tư thế dễ chịu, cảm giác khó chịu càng dễ xuất hiện.

Ban đầu có thể chỉ là cứng cổ, mỏi vai hoặc đau lưng nhẹ. Nhưng sau 3-4 tiếng, nhiều người bắt đầu thấy lưng “cứng đờ”, cổ khó xoay, chân nặng và chỉ muốn duỗi người.

Vì vậy, câu hỏi “Tôi chẳng làm gì cả, chỉ ngồi trên xe mà sao vẫn mệt?” thực ra không hề khó hiểu. Cơ thể không hoàn toàn được nghỉ chỉ vì chúng ta đang ngồi.

Kẹt xe khiến cơ thể chịu thêm một “combo” mệt mỏi

Nếu hành trình diễn ra trên đường thông thoáng, việc ngồi lâu đã có thể gây mỏi. Nhưng trong những ngày lễ, quãng đường kéo dài thường đi kèm ùn tắc.

Người lái phải liên tục quan sát, phanh, tăng tốc và xử lý các tình huống bất ngờ. Người ngồi trên xe sốt ruột vì lịch trình bị kéo dài. Trẻ nhỏ bắt đầu quấy khóc. Người có nhu cầu đi vệ sinh lại ngại uống nước vì sợ không tìm được điểm dừng.

Từ đó hình thành một “combo” quen thuộc: Ngồi lâu, ít vận động, căng thẳng, uống ít nước, nhịn tiểu, ăn uống thất thường và thiếu ngủ.

Mỗi yếu tố riêng lẻ có thể không gây ra vấn đề đáng kể ở người khỏe mạnh. Nhưng khi cộng dồn trong nhiều giờ, cảm giác mệt mỏi sẽ rõ rệt hơn. Đặc biệt trong thời tiết nóng, cơ thể càng cần được bổ sung nước. Tuy nhiên, nhiều người lại cố nhịn uống để “đỡ phải dừng”.

Cách này không thực sự hợp lý. Thay vì uống thật nhiều một lúc hoặc cố nhịn nước trong nhiều giờ, nên uống theo nhu cầu của cơ thể và chủ động tính các điểm dừng trên hành trình.

Trạm nghỉ không chỉ để đi vệ sinh. Đó còn là lúc cơ thể được “đánh thức” sau nhiều giờ ngồi yên. Chỉ cần bước xuống xe, đứng thẳng người, đi lại vài phút, uống nước và thay đổi tư thế cũng tốt hơn nhiều so với việc ngồi nguyên trên xe thêm một tiếng chỉ vì muốn “đi cho nhanh”.

Đôi chân cũng cần được “đánh thức”

Sau vài tiếng ngồi xe, nhiều người cảm thấy chân nặng, tê hoặc khó chịu. Ở người khỏe mạnh, những triệu chứng nhẹ thường cải thiện sau khi đứng lên, đi lại và thay đổi tư thế.

Tuy nhiên, ngồi lâu cũng là một trong những yếu tố cần lưu ý ở người có nguy cơ huyết khối tĩnh mạch.

Vì vậy, nếu sau hành trình xuất hiện một bên chân sưng, đau bất thường, đặc biệt khi đi kèm khó thở hoặc đau ngực, không nên đơn giản cho rằng đó chỉ là hậu quả của việc ngồi xe lâu. Đây là những dấu hiệu cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Tương tự, nếu xuất hiện đau ngực, ngất hoặc gần ngất, yếu liệt hay tê yếu đột ngột, đau đầu dữ dội khác thường, lú lẫn hoặc tình trạng xấu đi nhanh chóng, cũng không nên chỉ về nhà nằm nghỉ và chờ tự hết.

Muốn khỏe sau một chuyến đi dài, hãy chuẩn bị trước khi lên xe

Dù khoonng phải là về quê, nhìn chung, trước mỗi chuyến đi dài, điều đầu tiên là ngủ đủ, đặc biệt với người lái xe. Đừng cố xuất phát trong tình trạng thiếu ngủ chỉ để “né đường đông”.

Bữa ăn trước khi đi cũng nên vừa phải. Ăn quá no, đặc biệt với những món nhiều chất béo hoặc sử dụng rượu bia, có thể khiến cơ thể đầy bụng, buồn ngủ và khó chịu hơn.

Nước nên được chuẩn bị sẵn. Không cần uống quá nhiều một lúc nhưng cũng không nên nhịn uống trong nhiều giờ chỉ vì ngại đi vệ sinh.

Ghế ngồi cần được điều chỉnh để cơ thể được nâng đỡ phù hợp. Trong hành trình, hãy tận dụng các điểm dừng để đứng lên, đi lại và thay đổi tư thế.

Và quan trọng nhất, hãy chuẩn bị tâm lý rằng 200-300km trong ngày lễ có thể không còn là 300km theo thời gian dự kiến. Nếu đường đông, đừng vì muốn đến đúng giờ mà cố lái xe liên tục hoặc phớt lờ cơn buồn ngủ. Một điểm đến có thể chậm hơn vài tiếng, nhưng an toàn mới là thứ cần được ưu tiên.

Về quê không phải là một cuộc đua

Sau một hành trình dài, buồn ngủ, uể oải hoặc đau mỏi nhẹ có thể xảy ra và thường cải thiện sau khi nghỉ ngơi, ăn uống và vận động nhẹ.

Nhưng một chuyến đi vài trăm km cũng là lúc chúng ta nhận ra cơ thể không phải một cỗ máy có thể hoạt động liên tục chỉ vì lịch trình đã được lên sẵn.

Kẹt xe, ít vận động, uống ít nước, nhịn tiểu, ăn uống thất thường, căng thẳng và thiếu ngủ - khi tất cả cộng lại, việc “vừa về đến nhà đã chỉ muốn nằm xuống” cũng không còn khó hiểu.

Vì thế, trước chuyến về quê dịp lễ, đừng chỉ kiểm tra xăng, lốp, giấy tờ, hành lý và tuyến đường.

Hãy kiểm tra cả cơ thể mình.

Và nếu trên đường có ai đó nói: “Cố thêm một chút thôi, sắp tới rồi!”, đôi khi câu trả lời tốt nhất lại là: “Dừng một lát đi. Về quê là để gặp người thân, không phải để chạy đua với thời gian”.