Chị H. (35 tuổi, Q.7, TP.HCM) đưa con trai 9 tuổi đi đo mắt 6 tháng một lần, mỗi lần một tiệm khác nhau cho "tiện đường". Đến lần đo gần đây nhất, chị bàng hoàng khi biết con đã tăng từ -1.5D lên -3.5D chỉ trong vòng một năm, và không một tiệm kính nào trong số đó còn giữ lại hồ sơ đo của con chị. Câu chuyện của chị H. không phải hiếm. Tỷ lệ cận thị ở trẻ em Việt Nam đang tăng nhanh chưa từng có, nhưng cách phần lớn phụ huynh chăm sóc thị lực cho con vẫn dừng ở mô hình "đo lẻ - mua lẻ - bảo hành lẻ" - không ai theo dõi tổng thể đôi mắt của con qua các năm.

Cận thị học đường - Vấn đề không còn của riêng đô thị lớn

Theo các báo Lao Động (nguồn: laodong,vn), tỷ lệ học sinh cận thị tại Hà Nội, TP.HCM hiện đã vượt 50% ở bậc THCS và tỉ lệ cận thị ở sinh viên một số trường đại học lớn đã vượt 70%. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng cảnh báo Đông Nam Á là một trong những khu vực có tốc độ gia tăng cận thị trẻ em nhanh nhất toàn cầu và Việt Nam nằm trong nhóm đáng lo ngại.

 

Có 3 nguyên nhân chính được các chuyên gia khúc xạ nêu ra:

1. Thời gian sử dụng thiết bị màn hình tăng đột biến sau giai đoạn học online. Trung bình một học sinh tiểu học hiện dành 4-6 giờ/ngày trước màn hình (bao gồm cả học và giải trí).
2. Thiếu ánh sáng tự nhiên: Trẻ học và chơi trong nhà nhiều, ít hoạt động ngoài trời.
3. Khoảng cách đọc gần, đặc biệt khi đọc trên điện thoại, iPad.

Điều đáng lo không chỉ là tỷ lệ cao, mà là tốc độ. Một đứa trẻ có thể tăng từ -1.0D lên -2.5D trong vòng 12 tháng. Nhưng đa số phụ huynh chỉ phát hiện khi con đã tăng đáng kể vì không có hồ sơ nào theo dõi sớm, không có ai cảnh báo trước, và mỗi lần đo gần như là một lần "bắt đầu lại từ đầu".

Vì sao "Đo lẻ - mua lẻ - bảo hành lẻ" không còn đủ với trẻ em hiện nay

Phần lớn phụ huynh hiện đang chăm sóc thị lực cho con theo 3 khâu rời rạc. Khâu đo độ thường diễn ra ở phòng khám gần nhà hoặc một tiệm kính nhỏ tiện đường. Đo xong, có chỉ số trên giấy, nhưng không có nơi nào lưu trữ qua các lần. Khâu mua kính lại diễn ra ở một tiệm khác, nơi có gọng đẹp hơn hoặc giá tốt hơn và tròng kính được lắp dựa trên con số trên giấy đó, đôi khi mất luôn chỉ số quan trọng như khoảng cách đồng tử (PD) hay chiều cao tâm kính. Khâu bảo hành thì gần như bỏ ngỏ: bảo hành 6-12 tháng kết thúc, gọng cong vênh hay tròng trầy thì lại đi mua kính mới ở một chỗ thuận tiện khác.

Khi 3 khâu tách rời nhau, không một đơn vị nào nắm dữ liệu tổng thể về đôi mắt của trẻ. Phụ huynh không biết con tăng bao nhiêu độ trong 1 năm, 2 năm, 3 năm. Không có ai phân tích được vì sao con tăng nhanh, có phải do thói quen sinh hoạt hay do lắp kính sai chỉ số.

 

Theo chuyên viên khúc xạ nhãn khoa tại Mắt Việt chia sẻ: "Việc theo dõi cận thị trẻ em phải dựa trên dữ liệu nhiều năm, không phải một lần kiểm tra. Nếu mỗi năm con đo mắt ở một nơi khác nhau, gần như không có cách nào đánh giá được tốc độ tăng độ thực tế, từ đó không thể tư vấn đúng phương pháp kiểm soát."

Hướng tiếp cận mới - Hành trình chăm sóc thị lực thay vì dịch vụ rời rạc

Tại các nước có ngành mắt kính phát triển như Nhật, Hàn, Singapore, phụ huynh không "mua một cặp kính" - họ đăng ký một chương trình theo dõi thị lực cho con, từ lần đo đầu tiên đến khi con trưởng thành. Ở Việt Nam, mô hình này mới bắt đầu xuất hiện trong vài năm gần đây, và Mắt Việt - chuỗi mắt kính 37 năm tuổi, vừa chính thức công bố VisionCare+, một quy trình chăm sóc thị lực toàn diện theo chuẩn EssilorLuxottica (tập đoàn kính mắt lớn nhất thế giới).

 

Khác với cách "đo nhanh - bán kính" phổ biến, VisionCare+ áp dụng quy trình 4 bước HIỂU - KIỂM TRA - CHỌN - CHĂM SÓC kéo dài trước, trong và sau khi mua kính. Với trẻ em, bước đầu tiên không phải đo độ, mà là HIỂU - chuyên viên khúc xạ nhãn khoa sẽ trao đổi với phụ huynh và con về tình trạng thị lực hiện tại, nhu cầu theo lối sống, nhu cầu theo thị lực cho bé. Đây là dữ liệu nền để xây hồ sơ thị lực số hóa cho con, lưu trữ qua các lần đo, theo dõi tốc độ tăng độ qua từng năm.

Bước KIỂM TRA theo chuẩn EssilorLuxottica không dừng ở độ khúc xạ, mà còn kiểm tra đầy đủ khoảng cách đồng tử (PD), chiều cao tâm kính theo gọng cụ thể, và các chỉ số phụ trợ, đặc biệt quan trọng với trẻ em khi độ khúc xạ vẫn tăng nhanh.

 

Bước CHỌN KÍNH - Ở bước chọn kính, công nghệ AI sẽ hỗ trợ phân tích khuôn mặt của trẻ và gợi ý những dáng gọng phù hợp với tỷ lệ gương mặt. Từ đó, phụ huynh và trẻ có thêm lựa chọn trực quan hơn khi tìm kiếm chiếc kính vừa vặn, dễ đeo và phù hợp với phong cách của con. Việc trẻ cảm thấy thích chiếc kính mình chọn là yếu tố rất quan trọng. Khi con thấy tự tin và thoải mái, con sẽ có xu hướng đeo kính đầy đủ hơn, hạn chế tình trạng bỏ kính giữa chừng.

 

Đặc biệt, việc chọn được chiếc kính trẻ yêu thích cũng rất quan trọng. Khi trẻ thấy tự tin và thích đeo kính, con sẽ có xu hướng hợp tác tốt hơn, đeo kính đầy đủ hơn và hạn chế tình trạng bỏ kính giữa chừng.

Cuối cùng, bước CHĂM SÓC đi kèm các dịch vụ trọn đời: cân chỉnh gọng miễn phí (trẻ con hay làm cong gọng), vệ sinh tròng kính, tích điểm thành viên, và cập nhật hồ sơ thị lực của trẻ.

Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở đây: thay vì 3 khâu tách rời, phụ huynh có một hồ sơ duy nhất theo dõi con từ lần đo đầu tiên cho đến khi con trưởng thành. Mỗi lần con đến cửa hàng, kỹ thuật viên biết chính xác con đã tăng bao nhiêu độ, đeo gọng nào, lắp tròng nào và tư vấn dựa trên dữ liệu nhiều năm, không phải dựa vào con số trên một mẩu giấy đo lần trước.

Tật khúc xạ ở trẻ không dừng lại sau một lần kiểm tra. Đôi mắt của con sẽ tiếp tục thay đổi trong suốt 5 - 10 năm tới, và mỗi giai đoạn cần một cách chăm sóc khác nhau. Với một vấn đề kéo dài qua nhiều năm, một chương trình chăm sóc có hồ sơ theo dõi, có chuẩn quốc tế, có hệ thống bảo hành trọn đời, có lẽ là hướng tiếp cận hợp lý hơn so với việc "đo lẻ - mua lẻ" như cách phụ huynh vẫn đang làm.

VisionCare+ là quy trình chăm sóc thị lực toàn diện đầu tiên tại Việt Nam, gồm 4 bước HIỂU – KIỂM TRA – CHỌN – CHĂM SÓC, theo chuẩn EssilorLuxottica, ứng dụng công nghệ AI tiên tiến. Phụ huynh có thể đặt lịch kiểm tra và lập hồ sơ thị lực miễn phí cho con tại https://auth.matviet.vn/4dLAF7J