Trong hành trình nuôi dạy con cái, chúng ta thường quá chú trọng vào việc tìm kiếm những ngôi trường tốt nhất, những người thầy giỏi nhất mà quên mất rằng người thầy đầu tiên và quan trọng nhất của trẻ chính là cha mẹ. Trẻ em giống như một tờ giấy trắng, mỗi hành động, lời nói của cha mẹ chính là những nét vẽ đầu tiên định hình nên màu sắc của cuộc đời chúng. Đôi khi, một hành vi mà người lớn cho là nhỏ nhặt, vô hại lại có thể để lại những vết hằn sâu sắc trong nhận thức của con trẻ.

Tại Đông Quản, Quảng Đông, một sự việc hy hữu đã xảy ra khiến dư luận không khỏi bức xúc và suy ngẫm. Một cặp mẹ con nọ đi mua sắm tại cửa hàng ăn vặt. Trong lúc thanh toán, cậu con trai đã tự ý lấy một viên kẹo trên quầy mang đi. Khi thấy mẹ đến, cậu bé thản nhiên nói dối: "Anh trai cho con đấy". 

Khoảnh khắc cậu bé tự ý lấy viên kẹo nhưng lại nói dối là được nhân viên tặng, khơi mào cho một cuộc tranh chấp không đáng có

Thực tế, nhân viên thu ngân lúc đó đang bận rộn nên hoàn toàn không chú ý đến hành động này. Khi cậu bé không xé được vỏ kẹo và bắt đầu la hét, người nhân viên mới phát hiện ra và nhắc nhở rằng viên kẹo này chưa được quét mã để tính tiền.

Thay vì dạy con về việc không được tự ý lấy đồ của người khác, người mẹ lại nổi giận và khẳng định: "Đứa trẻ nói là cậu cho nó ăn!". Cuộc tranh cãi nổ ra gay gắt sau đó giữa một bên là nhân viên khẳng định không cho và một bên là người mẹ khăng khăng bảo vệ lời nói dối của con mình. 

Sau cùng, người thu ngân nhượng bộ để viên kẹo được miễn phí nhưng người mẹ vẫn không dừng lại, liên tục gào thét như thể mình mới là nạn nhân bị xúc phạm. Thậm chí, khi chủ cửa hàng ra can ngăn, người mẹ càng hung hăng hơn. Kết cục của sự việc khiến nhiều người xót xa khi để yên chuyện, chủ cửa hàng đã buộc phải quỳ xuống dập đầu xin lỗi người mẹ này.

Hình ảnh người chủ cửa hàng phải quỳ lạy để đổi lấy sự yên ổn trước cơn thịnh nộ vô lý của người mẹ ngay trước mặt đứa trẻ

Điều đáng sợ nhất trong câu chuyện không chỉ là thái độ vô lý của người mẹ, mà là phản ứng của đứa trẻ. Từ đầu đến cuối, cậu bé chỉ đứng nhìn mẹ mình gây rối, nhìn nhân viên bị chỉ trích và người chủ phải quỳ lạy. Em không hề thừa nhận mình tự lấy kẹo, cũng chẳng có lấy một lời giải thích cho người nhân viên bị oan ức. 

Sau khi vụ việc được lan truyền trên MXH, một bình luận đã chỉ ra bản chất của vấn đề: "Đứa trẻ này nói dối thật tự nhiên, nhưng có người mẹ như thế này thì cũng chẳng có gì lạ cả".

Có thể thấy, con cái giống như một tấm gương phản chiếu chân thực nhất hình ảnh của cha mẹ. Sự chân thành hay hư hỏng, trách nhiệm hay trốn tránh, bình tĩnh hay cáu kỉnh của trẻ thực chất đều là những bài học "nhập tâm" từ chính đấng sinh thành. Chúng ta thường phàn nàn con cái "không hiểu chuyện", "thiếu giáo dục", nhưng lại hiếm khi phản tỉnh xem bản thân đã làm gương xấu đến mức nào.

Trong cuộc sống thường ngày, những thói quen xấu của cha mẹ sẽ âm thầm tiêm nhiễm vào đầu óc trẻ thơ. Cha mẹ buông lời văng tục, trẻ sẽ học cách nói năng thô lỗ, thiếu lễ phép. Cha mẹ bất hiếu, bỏ bê người già, trẻ lớn lên cũng sẽ đối xử lạnh lùng, xa cách với chính cha mẹ mình. Cha mẹ thích chiếm lợi nhỏ, ham lợi nhuận trước mắt, trẻ sẽ trở nên tham lam, ích kỷ và có tầm nhìn hạn hẹp. Những khoảnh khắc thường nhật không cần diễn xuất này mới chính là thứ cấu thành nên thế giới quan của trẻ.

Làm thế nào để trở thành tấm gương tốt cho trẻ?

Để nuôi dạy một đứa trẻ ưu tú, cha mẹ cần thực hiện sự tu dưỡng từ chính bản thân mình thông qua các phương diện sau:

1. Đề cao tính trung thực và tinh thần trách nhiệm trong mọi hoàn cảnh

Khi phạm sai lầm, thay vì tìm cách đổ lỗi hay trốn tránh, cha mẹ hãy can đảm thừa nhận và sửa chữa trước mặt con. Điều này dạy trẻ rằng việc thừa nhận lỗi lầm không phải là yếu đuối mà là biểu hiện của sự liêm chính và bản lĩnh. Nếu người mẹ trong câu chuyện trên bình tĩnh yêu cầu con xin lỗi và thanh toán tiền kẹo, em bé đã học được bài học về sự trung thực thay vì học cách nói dối để được bảo bọc.

2. Xây dựng văn hóa giao tiếp văn minh và kiểm soát cảm xúc tốt ngay trong gia đình

Trẻ em quan sát rất kỹ cách cha mẹ giải quyết xung đột với người xung quanh. Thay vì lớn tiếng gào thét hay dùng bạo lực ngôn từ để giành phần thắng, cha mẹ nên thể hiện sự tôn trọng và lắng nghe. Một môi trường gia đình ôn hòa, nơi mọi người đối xử với nhau bằng sự tử tế, sẽ giúp trẻ hình thành tính cách điềm đạm, biết cảm thông và có khả năng xử lý vấn đề một cách bình tĩnh khi bước ra xã hội.

3. Không ngừng học tập và hoàn thiện bản thân để làm gương về tinh thần cầu tiến

Giáo dục không phải là việc ép buộc con cái làm theo những gì chúng ta nói, mà là khiến chúng muốn trở thành người như chúng ta đang là. Khi cha mẹ có lý tưởng sống rõ ràng, biết trân trọng giá trị đạo đức và không ngừng nỗ lực, trẻ sẽ tự khắc nhìn vào đó để noi theo mà không cần đến những lời giáo điều khô khan. Đừng chỉ yêu cầu con "phải tốt", hãy cho con thấy một "bản gốc" mẫu mực để trẻ có thể tự tin soi mình và trưởng thành một cách lành mạnh.