Trường học thường được xem là một xã hội thu nhỏ. Đây là nơi đầu tiên trẻ nhỏ hình thành tính cách và kỹ năng xã hội thông qua các mối quan hệ bạn bè, thầy cô và quy tắc tập thể. Giống như "xã hội to", tại "xã hội nhỏ" trẻ cũng sẽ gặp phải những tình huống mâu thuẫn, tranh cãi mà ở đó, người giám sát là thầy cô, cha mẹ cần dùng cái đầu lý trí để dạy trẻ cách giải quyết vấn đề.

Mới đây, mạng xã hội tranh cãi gay gắt trước loạt tin nhắn được một bà mẹ chia sẻ. Chị được một phụ huynh trong lớp nhắn phản ánh về mâu thuẫn giữa hai đứa trẻ. "Con mình tên H.N về kể nhiều lần cháu Đ. có hay trêu chọc bắt nạt con mình và 2 hôm nay có lấy 2 cái bút và 1 cái thước của con mình. Nhờ bạn dạy lại cháu với", ông bố này mở đầu câu chuyện.

Tin nhắn ban đầu của 2 phụ huynh

Từ sự cầu thị đến những góc nhìn trái chiều

Trước lời phản ánh về việc con mình có hành vi chưa đúng mực, người mẹ trong câu chuyện đã có cách ứng xử rất cầu thị. Chị nhanh chóng nhận lỗi, hứa sẽ về răn dạy lại con và không quên gửi lời xin lỗi, mong vị phụ huynh kia thông cảm. Có lẽ, trong một kịch bản lý tưởng, câu chuyện nên dừng lại ở việc hai bên gia đình cùng nhắc nhở các con về giá trị của sự sẻ chia và tôn trọng đồ dùng cá nhân.

Thế nhưng, sự việc bắt đầu rẽ sang một hướng khác khi vị phụ huynh nam liên tục dùng những lời lẽ nặng nề để quy kết đứa trẻ. Với quan điểm "trẻ con không biết nói dối", ông bố này khăng khăng khẳng định lỗi lầm hoàn toàn thuộc về bé Đ., thậm chí dùng những từ ngữ mang tính răn đe như "chị không dạy được thì để tôi lên trường dạy cho". Và đỉnh điểm là việc ông bố này có những tin nhắn tục tĩu và sau đó nhanh chóng thu hồi lại. 

Lăng kính của người lớn và thế giới của trẻ thơ

Trong tâm lý học đường, những mâu thuẫn nhỏ như mượn bút, cầm nhầm đồ hay trêu chọc nhau vốn là một phần tất yếu trong quá trình học cách tương tác xã hội của trẻ. Đôi khi, một đứa trẻ cầm đồ của bạn không hẳn vì ý đồ xấu, mà có thể do sự hiếu kỳ, thích thú hoặc đơn giản là các con chưa phân định rõ ràng về ranh giới sở hữu.

Thay vì đóng vai "quan tòa" để luận tội, điều trẻ cần nhất lúc này là sự kiên nhẫn và định hướng từ người lớn. Việc một phụ huynh dùng thái độ áp đặt, thậm chí là lăng mạ đối phương bằng những từ ngữ thiếu chuẩn mực, không chỉ đóng sập cánh cửa đối thoại giữa hai gia đình mà còn vô tình gieo vào lòng con trẻ những hạt mầm của sự thù hằn và cách hành xử bằng bạo lực ngôn từ.

Giáo dục bắt đầu từ sự làm gương

Đỉnh điểm khiến dư luận không khỏi suy ngẫm là khi cuộc đối thoại đi quá giới hạn của sự tôn trọng. Những lời lẽ xúc phạm trực tiếp đến tư cách đạo đức của người mẹ chỉ vì mâu thuẫn của các con đã làm mất đi ý nghĩa giáo dục ban đầu. Khi người lớn không thể giữ được sự bình tĩnh và văn minh khi nói chuyện với nhau, chúng ta lấy gì làm hình mẫu để dạy con trẻ cách bao dung và thấu hiểu?

Chúng ta thường dạy con phải lễ phép, biết lắng nghe và giải quyết mâu thuẫn bằng hòa bình. Nhưng chính cách hành xử gay gắt của người lớn trong tình huống này lại đang đi ngược lại những bài học đó. Một hành động nóng nảy của cha mẹ có thể để lại vết sẹo tâm lý cho con trẻ lớn hơn nhiều so với việc mất đi một vài chiếc bút.

Khép lại câu chuyện, người mẹ chọn cách dừng cuộc hội thoại với một thái độ dứt khoát nhưng không kém phần văn minh. Đây có lẽ là bài học cho bất kỳ bậc làm cha, làm mẹ nào: Bảo vệ con là bản năng, nhưng giáo dục con lại cần bản lĩnh.

Trước một chiếc bút hay thước kẻ bị mất, cái chúng ta cần tìm lại không chỉ là vật chất, mà là sự thấu hiểu giữa những người lớn với nhau. Chỉ khi cha mẹ hành xử đúng mực, "xã hội thu nhỏ" mang tên trường học mới thực sự là nơi an toàn và nhân văn nhất để mọi đứa trẻ cùng lớn khôn.