Theo Công an tỉnh Hà Tĩnh, mã độc chiếm quyền điều khiển điện thoại, giả mạo ứng dụng của cơ quan nhà nước, đang là hình thức lừa đảo nguy hiểm nhất hiện nay. Kẻ gian tiếp cận người dân qua Zalo, Facebook rồi dụ cài các tệp tin có đuôi .APK, được ngụy trang thành ứng dụng của cơ quan thuế hoặc cổng dịch vụ công.

Để nạn nhân không kịp suy nghĩ, đối tượng thường gửi kèm "giấy mời" làm giả của cơ quan chính quyền, đồng thời dọa sẽ bị xử phạt hoặc ảnh hưởng đến giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nếu không làm ngay. Phần lớn các vụ việc nhắm vào điện thoại Android, bởi tệp .APK có thể cài đặt bên ngoài kho ứng dụng chính thức.

Mối nguy thực sự nằm ở bước sau khi cài đặt. Ứng dụng giả mạo sẽ xin quyền "Hỗ trợ tiếp cận" (Accessibility Service), vốn cho phép đọc toàn bộ nội dung trên màn hình và thao tác thay người dùng. Khi đã có quyền này, kẻ gian có thể đọc tin nhắn chứa mã OTP và tự thực hiện giao dịch chuyển tiền khỏi tài khoản ngân hàng của nạn nhân.

Một chiêu lừa đảo trên nền tảng Zalo (Ảnh minh họa)

Việc 1: Ngắt mọi kết nối ngay lập tức

Đây là việc phải làm đầu tiên, thậm chí trước cả khi gọi cho ngân hàng. Theo hướng dẫn của Công an tỉnh Nghệ An, người dùng cần tháo SIM, tắt nguồn, ngắt mạng, không nhập bất kỳ mật khẩu nào và không làm theo bất cứ yêu cầu nào từ phía đối tượng.

Nếu có thể, hãy tắt luôn Wi-Fi trong nhà để điện thoại không tự kết nối lại. Sau khi đã tháo SIM và ngắt mạng, không lắp lại SIM hay kết nối Wi-Fi cho đến khi máy được xử lý xong. Khi mất kết nối, kẻ gian không thể điều khiển máy từ xa và cũng không nhận được mã OTP gửi về.

Việc 2: Dùng thiết bị khác để khóa tài khoản và đổi mật khẩu

Khi điện thoại đã bị kiểm soát, tuyệt đối không dùng chính chiếc máy đó để đổi mật khẩu hay đăng nhập ngân hàng. Hãy mượn điện thoại hoặc máy tính của người thân để xử lý.

Trước tiên, gọi tổng đài ngân hàng yêu cầu khóa tạm thời tài khoản, khóa thẻ và dịch vụ ngân hàng trực tuyến. Tiếp đó, theo khuyến cáo của Công an tỉnh Hà Tĩnh, đổi mật khẩu ngân hàng, Zalo, Facebook trên thiết bị sạch này. Người dùng cũng nên liên hệ nhà mạng để khóa SIM, đề phòng kẻ gian lợi dụng số điện thoại để nhận mã OTP. Cuối cùng, rà soát sao kê, nếu thấy giao dịch lạ thì gửi ngay yêu cầu tra soát cho ngân hàng.

(Ảnh minh họa)

Việc 3: Làm sạch điện thoại trước khi dùng lại

Bước đầu tiên là thu hồi các quyền đã cấp. Người dùng vào Cài đặt, chọn mục "Hỗ trợ tiếp cận" và tắt quyền này với mọi ứng dụng lạ. Đồng thời tắt quyền hiển thị cửa sổ nổi, quyền ghi màn hình, rồi gỡ bỏ các ứng dụng đáng ngờ liên quan đến điều khiển từ xa, họp trực tuyến hay chia sẻ màn hình.

Nếu không chắc ứng dụng nào có vấn đề, trên Android có thể nhấn giữ biểu tượng ứng dụng, chọn "Thông tin ứng dụng" để xem nguồn cài đặt. Ứng dụng không được tải từ Cửa hàng Play nhiều khả năng đến từ nguồn không an toàn.

Cách triệt để nhất, theo Công an tỉnh Hà Tĩnh, là khôi phục cài đặt gốc (Factory Reset) để xóa hoàn toàn mã độc, sau đó chỉ cài lại ứng dụng từ CH Play hoặc App Store. Nếu không tự thực hiện được, người dân nên mang máy đến cơ quan công an hoặc một đơn vị kỹ thuật uy tín để được hỗ trợ.

Việc 4: Trình báo công an, giữ nguyên bằng chứng

Dù đã mất tiền hay chưa, người dân vẫn nên đến cơ quan công an gần nhất để trình báo. Khi đi, cần mang theo biên lai giao dịch, sao kê, tin nhắn biến động số dư, ảnh chụp cuộc trò chuyện trên Zalo, cùng tên tài khoản và số điện thoại của đối tượng.

Một lưu ý quan trọng là không xóa cuộc trò chuyện với kẻ gian trước khi trình báo. Đây là bằng chứng giúp cơ quan chức năng truy vết đối tượng.

Cơ quan công an khuyến cáo người dân không bấm vào đường link lạ gửi qua SMS, Zalo hay mạng xã hội, chỉ cài ứng dụng từ hai kho chính thống là CH Play và App Store, và tuyệt đối không cấp quyền quản trị thiết bị, quyền trợ năng hay quyền theo dõi màn hình cho ứng dụng không rõ nguồn gốc.

Quan trọng hơn cả, thủ tục hành chính chỉ được giải quyết qua Cổng Dịch vụ công chính thức hoặc tại Bộ phận Một cửa. Cơ quan nhà nước không làm việc qua đường link lạ hay ứng dụng gửi riêng qua Zalo. Bất kỳ ai tự xưng là cán bộ và yêu cầu cài app "để làm thủ tục" đều là dấu hiệu lừa đảo.

Cổng TTĐT Công an tỉnh Hà Tĩnh