Nói đến bản đồ ẩm thực xứ Huế thì quả thực là một câu chuyện dài vô tận mà giấy mực nào kể cho thấu. Người ta vẫn thường kháo nhau rằng, mảnh đất cố đô này lạ lắm, ăn cái gì cũng thấy ngon, từ cọng rau thơm bé xíu vương vấn sương mai cho tới trái ớt xanh cay nồng xé lưỡi. Ẩm thực Huế tinh tế ở chỗ mùa nào thức nấy, thiên nhiên ban tặng sản vật gì thì con người lại khéo léo biến tấu thành những món ngon trứ danh. 

Nếu mùa hè có chè sen thanh mát, mùa đông xuýt xoa với bún bò cay nồng, thì đúng vào khoảng thời gian này khi tháng Giêng vừa khép lại và những cơn gió tháng 2, 3 Âm lịch bắt đầu mơn man, người Huế lại rủ nhau đi săn lùng một thức quà vô cùng đặc biệt. Đó là con nuốc. Một món ăn giải nhiệt, giải ngán trong veo, xanh biếc màu đại dương mà bất cứ ai từng nếm thử một lần đều phải thòm thèm nhớ mãi.

Thức quà đến từ vùng đầm phá Tam Giang

Có thể với nhiều du khách phương xa, cái tên "nuốc" nghe còn khá lạ lẫm, thậm chí nhiều người còn nhầm tưởng đây là một cách gọi khác của con sứa. Đúng là nuốc được xem như người "anh em họ hàng" với sứa, nhưng kích thước của chúng nhỏ hơn nhiều, chỉ cỡ bằng trái chanh và mang trong mình những đặc trưng ẩm thực hoàn toàn khác biệt. Nuốc không sống ở biển khơi mênh mông mà chọn vùng nước lợ êm đềm của hệ thống đầm phá Tam Giang làm nơi sinh sôi nảy nở. 

Điểm khiến loài thủy sinh này trở nên quý giá và được săn lùng ráo riết chính là sự khan hiếm về mặt thời gian. Nuốc không có quanh năm. Mùa nuốc vô cùng ngắn ngủi, trôi qua chớp nhoáng như một cơn mưa rào mùa hạ. Chúng chỉ xuất hiện lác đác từ cuối tháng Giêng và kéo dài vội vã trong tháng 2 Âm lịch. Nếu vô tình bỏ lỡ khoảnh khắc giao mùa tuyệt đẹp này, bạn sẽ phải ngậm ngùi đợi ròng rã cả một năm trời mới có cơ hội thưởng thức lại sự thanh mát, trong trẻo của thứ đặc sản nức tiếng cố đô.

Nhiều người dân sống tại Huế chia sẻ trên MXH rằng mùa này cứ ra chợ kiểu gì cũng có nuốc để ăn. Vài năm trước, nuốc Huế bỗng hot trên MXH được nhiều người săn lùng, có những lúc chẳng có mà mua vì các dì, các cô có nuốc đều đóng hàng gửi cho khách buôn ở xa từ sớm. Bởi vậy, giá nuốc cũng không rẻ như trước. Chân nuốc thì giòn nên cũng đắt hơn phần thân, trung bình giá một lon nuốc khoảng 70k-90k đầy đặn.

Sắc xanh dương kỳ lạ mang hơi thở của đại dương

Thời gian gần đây, những hình ảnh về con nuốc bỗng trở nên "hot rần rần" trên khắp các nền tảng mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt xem và bình luận. Sức hút khó cưỡng ấy đầu tiên phải kể đến diện mạo vô cùng độc đáo của chúng. Khác với màu trắng đục mờ ảo của sứa biển, nuốc khoác lên mình một lớp áo trong veo với sắc xanh dương phơn phớt, có khi lại ngả sang dải màu xanh ngọc bích mát rượi. 

Đã có không ít người lần đầu tiên nhìn thấy những chậu nuốc bày bán ngoài chợ mờ sương sớm đã phải giật mình e ngại. Họ lo sợ rằng cái màu xanh đẹp đến ma mị ấy là do người bán tẩm ướp phẩm màu hay hóa chất công nghiệp. Nhưng sự thật lại vô cùng mộc mạc: Đó là món quà hoàn toàn tự nhiên, là màu sắc nguyên bản của đại dương, của vùng đầm phá trù phú nhuộm lên thân hình bé nhỏ ấy. 

Nuốc rất lành tính, sạch sẽ và an toàn. Đặc biệt, người sành ăn ở Huế thường không mua nuốc theo cân mà mua theo "lon" (ống bơ bò sữa đong đầy). Khi nhặt nuốc, phần thân mềm mại ngậm nước thường được để riêng, còn phần "chân nuốc" những xúc tu xoăn tít, sần sật và giòn tan lại luôn là thứ được thực khách ưu ái săn đón nồng nhiệt nhất.

Nghệ thuật thưởng thức bùng nổ vị giác

Cái hay của người Huế là luôn biết cách nâng tầm những nguyên liệu dân dã thành đỉnh cao của nghệ thuật thưởng thức. Nuốc vốn mang sẵn vị mằn mặn, thanh mát của vùng nước lợ, nên cách chế biến ngon nhất, giữ được trọn vẹn tinh túy nhất lại chính là... không chế biến gì cầu kỳ cả. Nuốc mua về chỉ cần ngâm qua nước lá ổi hoặc rửa sạch bằng nước sôi để nguội, vớt ra rổ tre cho ráo nước là đã sẵn sàng dọn lên mâm. 

Tuy nhiên, linh hồn của món ăn này lại nằm ở những thứ đồ ăn kèm mang đậm bản sắc địa phương. Để nếm trọn vẹn cái hồn của Huế, bạn nhất định phải ăn nuốc kèm với vài lát trái vả thái thật mỏng, chát nhẹ nhưng hậu vị lại ngọt bùi. 

Gắp một cái chân nuốc xanh biếc, cuộn cùng lát vả giòn, thêm cọng húng lủi, tía tô, rồi chấm ngập vào bát mắm ruốc Huế pha tỏi ớt dã nhuyễn đánh bọt tung tóe. Ngay khoảnh khắc ấy, mọi giác quan như bùng nổ. 

Tài khoản "Gái Huế dễ thương" chia sẻ: "Em nghe dì bán nuốc dặn là chưa ăn thì có thể cất ngăn mát, trước khi ăn hãy rửa lại, nếu rửa xong để lâu chưa ăn nó sẽ chảy hết thành nước". Cô cũng chia sẻ ở Huế mỗi nhà ăn mỗi kiểu, ai ăn cay nhiều thì bỏ ớt nhiều còn bản thân cô thích ăn vừa, giã tỏi với ớt thêm 2 muỗng ruốc, chút đường, bột ngọt và vắt miếng chanh vào khuấy đều. Nuốc chấm thêm mắm ruốc kẹp thêm miếng vả, rau thơm ngon tuyệt và cô nàng cũng cho rằng: "Ai mà xa Huế nhìn thấy này thèm dữ lắm".

Sự giòn sần sật, mát lạnh râm ran của nuốc hòa quyện hoàn hảo với cái chát dịu của vả, vị mặn mà đầm ấm của mắm ruốc và chút cay nồng xé lưỡi của ớt xanh. Tất cả tạo nên một bản giao hưởng ẩm thực giải nhiệt, giải ngán tuyệt đỉnh, khiến mâm cơm gia đình ngày giao mùa trở nên rôm rả và hấp dẫn đến mức chẳng ai có thể chối từ.