Xia Haijun - Cựu Giám đốc điều hành China Evergrande, là một trong những vị tỷ phú có tiếng trong ngành BĐS ở Trung Quốc. Đầu năm 2026, khối tài sản mà Xia Haijun sở hữu được ước tính lên tới gần 500 triệu USD (khoảng 13.000 tỷ đồng). Tuy nhiên, sau khi đế chế bất động sản từng thuộc hàng lớn nhất Trung Quốc sụp đổ, Xia Haijun rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan: Tài sản bị tòa án áp lệnh phong tỏa, mọi khoản chi tiêu cá nhân phải tuân theo giới hạn được phê duyệt. Mỗi tháng, ông chỉ được sử dụng khoảng 6.377 USD (166 triệu đồng).

Theo Bloomberg, Xia Haijun từng là một trong những nhân vật quyền lực tại China Evergrande, tập đoàn bất động sản do tỷ phú Hui Ka-yan sáng lập. Ông giữ vị trí CEO và có thời gian dài tham gia điều hành doanh nghiệp, trước khi từ chức vào năm 2022. Khối tài sản gần 500 triệu USD (khoảng 13.000 tỷ đồng) của Xia  Haijun được ước tính dựa trên thu nhập trong quá khứ, cổ phần và các khoản đầu tư liên quan đến Evergrande.

Xia Haijun

Tháng 6/2024, Tòa án Cấp cao Hong Kong (Trung Quốc) ban hành lệnh cấm ông cùng Hui Ka-yan và một số cá nhân liên quan chuyển nhượng, xử lý hoặc làm suy giảm giá trị tài sản trên toàn cầu trong phạm vi giới hạn do tòa quy định. Động thái được đưa ra khi đơn vị thanh lý Evergrande tìm cách thu hồi khoảng 6 tỷ USD (156.000 tỷ đồng) tiền cổ tức và thù lao đã chi trả cho 7 cá nhân, tổ chức liên quan trong giai đoạn 2017–2020.

Theo hồ sơ pháp lý của doanh nghiệp, các khoản tiền nói trên được chi trả dựa trên những báo cáo tài chính bị cáo buộc có sai lệch. Đơn vị thanh lý cho rằng những khoản cổ tức và thù lao này cần được xem xét thu hồi nhằm bảo vệ quyền lợi của các chủ nợ. Vụ kiện vì thế không chỉ liên quan đến trách nhiệm của những người từng điều hành tập đoàn mà còn kéo theo quá trình truy tìm, bảo toàn tài sản ở nhiều quốc gia.

Trong quá trình giải quyết vụ việc, Xia Haijun nhiều lần tìm cách phản đối lệnh phong tỏa. Ông cũng từng cho rằng việc phải công khai toàn bộ tài sản trong và ngoài nước có thể đặt bản thân vào tình thế nguy hiểm. Tuy nhiên, những nỗ lực nhằm gỡ bỏ các hạn chế này chưa mang lại kết quả như mong muốn. Đến tháng 9/2025, đơn vị thanh lý tiếp tục đề nghị tòa án chỉ định người tiếp quản tài sản của cựu CEO để hỗ trợ xác định, bảo toàn và kiểm soát các khoản tài sản liên quan. Phía thanh lý còn cáo buộc Xia Haijun có hành vi chuyển dịch tài sản và không hợp tác đầy đủ trong quá trình xử lý vụ việc.

Một trong những vấn đề khiến vụ việc thu hút sự chú ý là giới hạn chi tiêu cá nhân mà Xia Haijun phải tuân thủ. Tại phiên điều trần diễn ra cuối tháng 6/2026, luật sư của Xia Haijun đề nghị Tòa án Cấp cao Hong Kong (Trung Quốc) nâng hạn mức chi tiêu hàng tháng lên 43.000 USD (1,1 tỷ đồng), cao gấp khoảng 6 lần mức hiện tại. Phía cựu CEO lập luận rằng 6.377 USD (khoảng 166 triệu đồng) không đủ để duy trì mức sống cơ bản, đồng thời không phản ánh điều kiện sinh hoạt thực tế cũng như mức thu nhập và lối sống mà ông từng có khi còn điều hành Evergrande.

Để bảo vệ đề nghị này, đội ngũ pháp lý của vị tỷ phú nhấn mạnh thân chủ không phải người phá sản. Một số khoản chi được họ mô tả là nhu cầu hợp lý của gia đình, chẳng hạn mua túi xách Dior cho con gái, thanh toán học phí cho con trai.  

Tuy nhiên, phía đơn vị thanh lý Evergrande không đồng tình. Luật sư đại diện cho rằng mức 43.000 USD (1,1 tỷ đồng) mỗi tháng mà phía Xia Haijun đề nghị không phải khoản chi tiêu thông thường của một cá nhân. Người này cũng yêu cầu cựu CEO cung cấp bằng chứng cụ thể liên quan đến các khoản bảo hiểm y tế, thuế và chi phí kế toán để chứng minh nhu cầu tài chính thực tế.

Đáng chú ý, phía thanh lý còn cáo buộc Xia Haijun liên tục vi phạm lệnh phong tỏa tài sản của tòa án trong suốt 2 năm. Tại phiên điều trần, luật sư của đơn vị này cho rằng chưa có đủ cơ sở để chấp thuận yêu cầu tăng hạn mức chi tiêu hàng tháng.  

China Evergrande Group bị Tòa án Hong Kong (Trung Quốc) chính thức ra lệnh thanh lý (buộc phá sản) vào tháng 1 năm 2024

Trước khi rời Evergrande, Xia Haijun từng nhận mức lương khoảng 22,1 triệu USD (575 tỷ đồng), theo báo cáo thường niên năm 2021 của tập đoàn. Khoản thu nhập này phần nào cho thấy sự khác biệt giữa vị thế tài chính trước đây và tình trạng hiện tại của ông.  

Về phía Evergrande, tập đoàn này chính thức rơi vào quy trình thanh lý từ tháng 1/2024 sau khi không thể xử lý khủng hoảng nợ. Doanh nghiệp từng là biểu tượng của thời kỳ bùng nổ BĐS Trung Quốc nhưng sau đó vỡ nợ, để lại nghĩa vụ tài chính khổng lồ. Quá trình thu hồi tài sản của các cựu lãnh đạo được xem là một phần quan trọng trong nỗ lực tìm nguồn tiền thanh toán cho chủ nợ.

(Nguồn: Bloomberg, The Standard)