Có một thời, đại học được xem như “tấm vé đảm bảo tương lai”, mở ra con đường sự nghiệp ổn định phía trước. Nhưng trong thời đại AI, khi tri thức thay đổi nhanh và nghề nghiệp biến động liên tục, tấm vé ấy không còn đủ để bảo chứng cho một cuộc đời vững vàng.

Trong bối cảnh đó, “hạnh phúc đại học” được đặt lại như một câu hỏi lớn: bốn năm giảng đường đang tạo ra tấm bằng, hay tạo ra một con người đủ năng lực và niềm tin để sống một cuộc đời có ý nghĩa

Ngày 22/05/2026, Soha.vn phối hợp cùng Trường Đại học Đại Nam tổ chức hội thảo “Kiến tạo trường đại học hạnh phúc tại Việt Nam: Từ tầm nhìn đến hành động”, nơi những câu hỏi này được đưa ra thảo luận không chỉ bằng quan điểm, mà bằng dữ liệu, trải nghiệm và cả những tranh luận thẳng thắn từ giới chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp.

Hội thảo “Kiến tạo trường đại học hạnh phúc tại Việt Nam: Từ tầm nhìn đến hành động”

Và khi “hạnh phúc” được đo bằng con số, bức tranh hiện lên không hoàn toàn dễ chịu. Khảo sát do Soha.vn thực hiện với gần 9.200 sinh viên tại hơn 10 trường đại học cho thấy một thực tế đáng suy ngẫm: hơn 33% sinh viên cho biết họ đang phân vân hoặc muốn đổi ngành nếu có cơ hội chọn lại.

Gần 20% không thực sự tự hào về ngôi trường mình đang theo học. Trong khi đó, hơn 80% thừa nhận đang chịu áp lực học tập ở nhiều mức độ khác nhau.

Đáng chú ý, 15% sinh viên thiếu tự tin vào cơ hội việc làm sau tốt nghiệp, và khoảng 1% hoàn toàn bi quan về tương lai nghề nghiệp.

Ở góc nhìn cựu sinh viên, bức tranh còn rõ hơn: 68% đánh giá thấp mức độ hỗ trợ kết nối việc làm từ nhà trường, trong đó 1/5 chấm “0 điểm” tuyệt đối.

Có tới 32% cho biết nếu quay lại, họ sẽ chọn ngành khác. Những con số này đặt ra một câu hỏi không dễ né tránh: đại học đang tạo ra sự chuẩn bị cho tương lai, hay chỉ tạo ra trải nghiệm học tập rời rạc?

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Bùi Ngọc Hải - Giám đốc Soha.vn, Trưởng ban tổ chức nhấn mạnh rằng “đại học hạnh phúc” không chỉ là vấn đề giáo dục, mà là bài toán phát triển con người ở tầm quốc gia. Ông cho rằng trong bối cảnh AI đang thay đổi thị trường lao động từng ngày, sự bất an của người trẻ là điều dễ hiểu, nhưng cũng là tín hiệu cho thấy hệ thống giáo dục cần thay đổi mạnh mẽ hơn.

Ông Bùi Ngọc Hải – Giám đốc Soha.vn

Tuy nhiên, một điểm chung xuyên suốt hội thảo là: hạnh phúc đại học không đồng nghĩa với việc làm giảm áp lực hay tạo ra môi trường “dễ chịu” tuyệt đối.

TS Lê Đắc Sơn - Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Đại Nam, khẳng định: “Hạnh phúc không phải là sự dễ chịu. Hạnh phúc là sự trưởng thành mạnh mẽ”. Theo ông, áp lực không phải điều cần loại bỏ, mà là yếu tố cần được thiết kế đúng để hình thành năng lực thật.

Tiến sĩ Lê Đắc Sơn, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Đại Nam, phát biểu tham luận tại hội thảo

Ở góc nhìn khác, TS Lê Mai Lan - Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học VinUni đã đưa ra một cách tiếp cận đáng chú ý về hạnh phúc trong giáo dục gồm hai tầng. Tầng thứ nhất là “hài lòng”, cảm xúc ngắn hạn trong quá trình học. Tầng thứ hai là “tự hào”, cảm giác dài hạn khi người học nhìn lại hành trình trưởng thành của mình. Theo bà, sinh viên có thể hài lòng nhưng chưa chắc đã tự hào, và chính sự chuyển hóa từ hài lòng sang tự hào mới là thước đo thực sự của một nền giáo dục tốt.

TS Lê Mai Lan, Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, Chủ tịch Hội đồng trường Đại học VinUni phát biểu tại hội thảo.

Từ phía học thuật, GS Rick Bennett (BUV) nhấn mạnh giáo dục đại học cần chuyển từ mở rộng quy mô sang chất lượng thực chất và năng lực hội nhập.

PGS.TS Trần Thành Nam (ĐHQGHN) cho rằng giáo dục trong kỷ nguyên AI phải đặt trọng tâm vào năng lực tự học, sức khỏe tinh thần và khả năng phục hồi, những nền tảng giúp người trẻ đứng vững trong biến động dài hạn.

Ở phiên tọa đàm, GS.TS Nguyễn Văn Nội nhìn nhận đại học cần trở thành cầu nối giữa “pháo đài học thuật” và “thị trường thực chiến”, nơi tư duy nền tảng được chuyển hóa thành năng lực thích ứng. GS.TS Nguyễn Hữu Ninh nhấn mạnh giá trị cốt lõi của giáo dục hiện đại không còn là ghi nhớ kiến thức, mà là khả năng học nhanh, thay đổi nhanh và làm việc cùng AI. Trong khi đó, ông Phạm Huy Phong (CEO Mainetti Việt Nam) chỉ ra một khoảng cách đáng chú ý khi sinh viên có kiến thức tốt nhưng khả năng chịu áp lực và chuyển hóa thành năng lực sống vẫn còn hạn chế.

Khép lại hội thảo, thông điệp được đúc kết không nằm ở một mô hình giáo dục cụ thể, mà ở việc định nghĩa lại “hạnh phúc”. Đó không phải là ít áp lực hơn, mà là đủ năng lực để đi qua áp lực; không phải là dễ chịu hơn, mà là trưởng thành hơn.

Trong một thế giới mà AI đang tái định hình mọi ngành nghề, giáo dục đại học có lẽ không còn nhiệm vụ tạo ra những người giỏi nhất, mà là tạo ra những người đủ bản lĩnh để trả lời câu hỏi quan trọng nhất của đời mình: tôi có đang sống một cuộc đời đáng tự hào hay không?