Dự án Tổ hợp du lịch văn hóa di sản Lý Sơn

Tại đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi), Dự án Tổ hợp du lịch văn hóa di sản Lý Sơn đang đặt nền móng đầu tiên. Dự án được lấy ý tưởng thiết kế từ những nét đặc sắc của nền văn hóa Sa Huỳnh - một trong ba cái nôi văn minh cổ đại lớn nhất Việt Nam, văn hóa Chămpa kết hợp với vẻ độc đáo hiếm có về kiến tạo địa chất "núi lửa chồng núi lửa".

Bởi vì trên đảo Lý Sơn có 7 miệng núi lửa cổ trên cạn và 3 miệng ngầm dưới biển xếp chồng lên nhau, được hình thành do các đợt phun trào kéo dài từ 11 triệu năm đến khoảng 1 triệu năm trước. 

Nơi đây được ví như một "bảo tàng tự nhiên ngoài trời" vô cùng quý giá với những hang động kỳ bí, lớp đất bazan màu mỡ làm nên thương hiệu tỏi Lý Sơn, những rạn đá san hô ngầm dưới mặt biển, nơi sinh sống của nhiều loài thủy tộc đặc hữu.

Điểm nhấn của dự án là khu bảo tàng di sản văn hóa, nơi trưng bày các hiện vật đặc trưng của văn hóa Sa Huỳnh nổi bật với các di chỉ mộ chum và đồ trang sức đặc trưng, cùng các vật dụng canh nông, đánh bắt hải sản trong văn hóa cổ Đại Việt, minh chứng cho sự hiện diện của con người trên đảo từ hàng nghìn năm trước. 

Tiếp đến là khu thực cảnh ngoài trời với các công trình kiến trúc mang phong cách Chămpa, các phù điêu và điêu khắc bằng nhiều chất liệu tái hiện hình ảnh những củ tỏi Lý Sơn khổng lồ - loại đặc sản được ví như "vàng trắng" mọc lên từ lớp đất đỏ bazan phong hóa từ núi lửa qua hàng triệu năm.

Khu nghỉ dưỡng gồm các biệt thự song lập và đơn lập được thiết kế theo phong cách kiến trúc Indochine phối trộn với các họa tiết Chămpa độc đáo. Xen giữa các biệt thự nghỉ dưỡng là những hàng dừa xanh và các loài cây cỏ, hoa lá đặc trưng của vùng nhiệt đới, vừa tạo không gian xanh mát vừa tạo cảm giác thư thái cho du khách. 

Dưới tán dừa và các hàng cây là các không gian ngoài trời dành cho du khách tập yoga và ngồi thiền, khu bể bơi vô cực, khu vườn tượng và vườn nướng BBQ,… Tất cả tạo nên một không gian yên bình và riêng tư, đem đến cho du khách cơ hội trải nghiệm, khám phá các kỳ quan lịch sử, vẻ đẹp tự nhiên hoang sơ và trải nghiệm di sản văn hóa địa phương một cách chân thật nhất.

Những miệng núi lửa triệu năm tuổi trên đảo Lý Sơn 

Đặc khu Lý Sơn thuộc tỉnh Quảng Ngãi chính thức vận hành từ ngày 01/07/2025 trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích và dân số của huyện Lý Sơn cũ. Lý Sơn nằm cách đất liền khoảng 15 hải lý, tương đương hơn 30 km, với diện tích hơn 10 km² và dân số khoảng hơn 22.000 người. 

Đảo gồm ba phần chính là đảo Lớn nơi tập trung phần lớn dân cư và các điểm tham quan, đảo Bé nằm ở phía bắc và hòn Mù Cu án ngữ phía đông, cả ba tạo thành thế chân kiềng giúp Lý Sơn giảm bớt tác động của thiên tai từ biển.

Khu vực này hiện còn vết tích của 10 miệng núi lửa, trong đó có 3 miệng núi lửa nằm dưới đáy biển. Các miệng núi lửa được hình thành cách đây khoảng 25 – 30 triệu năm. Trong đó Thới Lới là ngọn lớn nhất, để lại lớp đất đỏ bazan màu mỡ vốn là nền tảng cho nghề trồng tỏi trứ danh sau này. 

Núi Thới Lới là ngọn núi lửa lớn nhất trên đảo Lý Sơn với độ cao 169 mét so với mực nước biển, từng phun trào dữ dội hàng triệu năm trước rồi để lại một lòng chảo rộng lớn giữa đỉnh núi. 

Thay vì để miệng núi lửa bỏ hoang, tỉnh Quảng Ngãi đã tận dụng lòng chảo này xây dựng thành hồ chứa nước ngọt, với con đập ngăn dài 202 mét, cao 11 mét và rộng 1,6 mét. Công trình hoàn thành và đưa vào sử dụng từ tháng 5 năm 2012, mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi nguồn nước ngọt trên đảo vốn rất khan hiếm

Theo tư liệu địa phương, đây được xem là hồ nước ngọt duy nhất tại Việt Nam nằm trên miệng một ngọn núi lửa giữa đảo, một dạng cảnh quan gần như không có nơi thứ hai trong khu vực.

Trước đó, tỉnh Quảng Ngãi đã thông qua Nghị quyết điều chỉnh Quy hoạch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050. Theo đó, trục ven biển Lý Sơn – Mỹ Khê – Sa Huỳnh được xác định là hành lang du lịch nghỉ dưỡng cao cấp. Đặc khu Lý Sơn theo quy hoạch sẽ trở thành trung tâm du lịch địa chất núi lửa, trung tâm du lịch biển đảo cấp quốc gia. 

Đồng thời là động lực tăng trưởng du lịch chủ lực, với các loại hình: Du lịch nghỉ dưỡng biển cao cấp; Du lịch địa chất núi lửa; Thể thao biển, lặn ngắm san hô; Resort, khách sạn 5 sao và dịch vụ chất lượng cao; Lễ hội, trải nghiệm văn hóa địa phương.