Tháng 10 là tháng nâng cao nhận thức về phòng chống ung thư vú trên toàn cầu, nhằm nhắc nhở phụ nữ quan tâm đến sức khỏe tuyến vú và thực hiện tầm soát định kỳ. Là bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật tuyến vú, thường xuyên thăm khám và điều trị cho bệnh nhân ung thư, bác sĩ Trịnh Dư Thư (Zheng Yushu), công tác tại Bệnh viện trực thuộc Đại học Y Trung Quốc ở Đài Loan (Trung Quốc), không ngờ có ngày chính mình lại trở thành người bệnh. 

Năm 35 tuổi, trong một lần kiểm tra sức khỏe định kỳ, cô được chẩn đoán mắc ung thư vú bộ ba âm tính - một thể bệnh có đặc điểm sinh học phức tạp, thường khó điều trị hơn một số loại ung thư vú khác.

Điều khiến nữ bác sĩ suy ngẫm là trong thời gian dài trước đó, cô không hút thuốc, không uống rượu và không có tiền sử gia đình mắc bệnh. Tuy nhiên, cô từng duy trì nhịp sống làm việc căng thẳng, thường xuyên thức khuya và chỉ ngủ khoảng 3-4 tiếng mỗi đêm. Có những ngày, cô vừa xem hồ sơ bệnh án vừa ăn đêm, làm báo cáo đến 2 giờ sáng. Khi nhìn lại quãng thời gian ấy, cô thừa nhận bản thân đã đánh đổi sức khỏe để chạy theo tiến độ công việc.

Câu chuyện của nữ bác sĩ một lần nữa gợi nhắc về tầm quan trọng của việc chăm sóc sức khỏe lâu dài. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng chưa thể kết luận thói quen thiếu ngủ là nguyên nhân trực tiếp khiến cô mắc ung thư vú. Ung thư vú là bệnh có nhiều yếu tố nguy cơ, và nguyên nhân ở từng trường hợp thường không thể xác định chỉ từ một thói quen sinh hoạt.

Ung thư vú bộ ba âm tính nguy hiểm thế nào?

Ung thư vú bộ ba âm tính là dạng ung thư không có thụ thể estrogen, thụ thể progesterone và không biểu hiện quá mức protein HER2. Vì thiếu cả ba mục tiêu này, bệnh không phù hợp với các phương pháp điều trị nội tiết và một số liệu pháp nhắm trúng đích HER2 thường được sử dụng ở những thể ung thư vú khác.

Đây là thể bệnh có xu hướng phát triển nhanh, nguy cơ tái phát cao trong những năm đầu sau điều trị và có thể gặp ở phụ nữ trẻ. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa mọi bệnh nhân đều có tiên lượng xấu. Việc lựa chọn phác đồ điều trị còn phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, đặc điểm khối u và đáp ứng của từng người. Hóa trị, phẫu thuật, xạ trị, liệu pháp miễn dịch hoặc các phương pháp khác có thể được cân nhắc tùy trường hợp.

Trường hợp nữ bác sĩ được chẩn đoán khi mới 35 tuổi cũng cho thấy ung thư vú không chỉ xảy ra ở phụ nữ lớn tuổi. Dù vậy, không nên vì thế mà quá lo lắng hoặc mặc định người trẻ có lối sống bận rộn đều có nguy cơ mắc bệnh cao.

Thức khuya, căng thẳng kéo dài có liên quan đến ung thư vú?

Trong bài viết, nữ bác sĩ chia sẻ giai đoạn làm việc quá sức, ngủ ít và thường xuyên ăn khuya khiến cô kiệt quệ cả về thể chất lẫn tinh thần. Thiếu ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, quá trình chuyển hóa, điều hòa miễn dịch và sức khỏe tổng thể. Làm việc theo ca đêm hoặc thường xuyên đảo lộn nhịp sinh học cũng được nghiên cứu về mối liên quan với một số vấn đề sức khỏe, trong đó có nguy cơ ung thư.

Tuy nhiên, bằng chứng về mối liên hệ trực tiếp giữa thời lượng ngủ và ung thư vú vẫn chưa đủ để khẳng định cứ ngủ ít là sẽ mắc bệnh. Tương tự, căng thẳng, kết hôn muộn hay không kết hôn cũng không thể được xem là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư vú ở một cá nhân.

Nguy cơ mắc bệnh chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như tuổi tác, tiền sử gia đình, đột biến gene di truyền, một số yếu tố nội tiết và sinh sản, việc sử dụng hormone, uống rượu, tình trạng cân nặng cũng như mức độ vận động. Có những người mắc bệnh dù không có yếu tố nguy cơ rõ ràng, trong khi nhiều người có yếu tố nguy cơ vẫn không phát triển ung thư.

Vì vậy, thay vì tự quy kết nguyên nhân cho một thói quen cụ thể, phụ nữ nên chú trọng duy trì lối sống lành mạnh và thực hiện tầm soát phù hợp với độ tuổi, tiền sử cá nhân.

8 việc phụ nữ nên làm để chăm sóc sức khỏe tuyến vú

1. Duy trì giấc ngủ đầy đủ" Người trưởng thành thường cần ngủ khoảng 7-9 tiếng mỗi đêm. Nên duy trì giờ ngủ, giờ thức tương đối ổn định, hạn chế thức khuya kéo dài và tìm cách cải thiện chất lượng giấc ngủ.

2. Hạn chế đảo lộn nhịp sinh học: Nếu phải làm việc theo ca, hãy cố gắng sắp xếp thời gian nghỉ ngơi hợp lý, giữ môi trường ngủ yên tĩnh và trao đổi với nhân viên y tế nếu tình trạng mất ngủ kéo dài.

3. Làm quen với hình dạng bình thường của tuyến vú: Phụ nữ có thể quan sát và chú ý những thay đổi ở vú trong sinh hoạt hằng ngày. Nếu phát hiện khối bất thường, da vú lõm hoặc biến đổi, núm vú tụt mới xuất hiện hay tiết dịch bất thường, cần đi khám. Tự kiểm tra không thay thế các phương pháp tầm soát được khuyến nghị.

4. Tầm soát ung thư vú đúng thời điểm: Độ tuổi bắt đầu chụp nhũ ảnh và khoảng cách giữa các lần kiểm tra phụ thuộc vào hướng dẫn tại nơi sinh sống và nguy cơ cá nhân. Người có người thân mắc ung thư vú hoặc có nguy cơ di truyền cao nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và xây dựng kế hoạch theo dõi riêng.

5. Duy trì cân nặng hợp lý và vận động thường xuyên: Hoạt động thể chất đều đặn, kết hợp chế độ ăn cân bằng, có thể giúp cải thiện sức khỏe tổng thể và giảm nguy cơ của một số bệnh mạn tính, trong đó có một số dạng ung thư.

6. Hạn chế hoặc tránh uống rượu bia: Uống rượu có liên quan đến nguy cơ ung thư vú; nhìn chung, mức tiêu thụ càng thấp càng tốt cho sức khỏe.

7. Ăn uống cân bằng, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn: Ưu tiên rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn protein phù hợp. Không có bằng chứng cho thấy việc loại bỏ hoàn toàn đường hoặc một nhóm thực phẩm cụ thể có thể ngăn ngừa ung thư vú.

8. Thận trọng với thực phẩm bổ sung và sản phẩm làm đẹp: Không nên tự ý sử dụng kéo dài các sản phẩm chứa hormone hoặc thành phần có tác dụng giống hormone khi chưa được tư vấn. Nếu đang dùng thuốc nội tiết hoặc thực phẩm bổ sung, hãy trao đổi với bác sĩ, đặc biệt khi có tiền sử bệnh lý tuyến vú.

Ung thư vú có thể xảy ra ngay cả khi một người không hút thuốc, không uống rượu và không có tiền sử gia đình mắc bệnh. Do đó, không nên đổ lỗi cho bản thân nếu được chẩn đoán ung thư. Điều quan trọng là chủ động chăm sóc sức khỏe, nhận biết những thay đổi bất thường và thực hiện kiểm tra theo khuyến nghị chuyên môn.