Vượt qua thách thức, củng cố tổ chức

Nhiệm kỳ 2021–2026 diễn ra trong bối cảnh có nhiều biến động sâu sắc, tác động trực tiếp đến hoạt động của các tổ chức xã hội – nghề nghiệp nói chung và Hội Nữ trí thức Việt Nam nói riêng. Đại dịch COVID-19 kéo dài trong những năm đầu nhiệm kỳ làm gián đoạn nhiều hoạt động nghiên cứu khoa học, đào tạo, hợp tác quốc tế và sinh hoạt Hội.

Trong khi đó, sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và các công nghệ mới, đặt ra yêu cầu cấp thiết về cập nhật tri thức, đổi mới phương thức hoạt động và nâng cao năng lực thích ứng.

Cùng với đó, quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, kiện toàn đơn vị hành chính và đổi mới mô hình tổ chức chính quyền địa phương cũng tác động đến hoạt động của nhiều hội thành viên. Nguồn lực dành cho các tổ chức xã hội – nghề nghiệp còn hạn chế, tạo thêm áp lực trong việc duy trì và triển khai các chương trình công tác.

Đoàn chủ tịch Đại hội đại biểu Hội Nữ trí thức Việt Nam lần thứ III

Trong bối cảnh ấy, Ban Chấp hành Hội Nữ trí thức Việt Nam khóa III đã bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và chỉ đạo của Đoàn Chủ tịch Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội III thành các chương trình hành động, kế hoạch công tác toàn khóa và hằng năm. Các cấp Hội từng bước thích ứng với tình hình mới, duy trì hoạt động, mở rộng kết nối và phát huy vai trò của đội ngũ nữ trí thức trong nhiều lĩnh vực.

Một trong những kết quả rõ nét của nhiệm kỳ là công tác kiện toàn tổ chức và phát triển hội viên. Đại hội III đã bầu 60 ủy viên Ban Chấp hành. Trong nhiệm kỳ, Hội bổ sung 11 ủy viên, nâng tổng số lên 71 người, trong đó có 19 ủy viên Ban Thường vụ. Hệ thống giúp việc của Ban Chấp hành được kiện toàn với Văn phòng và 8 ban chuyên môn, góp phần bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất, chuyên sâu đối với các mặt công tác.

Đến hết tháng 6/2026, toàn Hội có 8 hội thành viên, 36 chi hội, 2 câu lạc bộ và các đơn vị trực thuộc. Cùng với Tạp chí Phụ nữ Mới, Trung tâm Ứng dụng Khoa học và Công nghệ, Khởi nghiệp (COSTAS) và các thiết chế trực thuộc, Hội đã xúc tiến thành lập Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Hóa sinh, Nông nghiệp và Môi trường, từng bước mở rộng phạm vi hoạt động, tạo thêm điều kiện hỗ trợ nghiên cứu và chuyển giao tri thức.

Đặc biệt, công tác phát triển hội viên đạt kết quả tích cực. Trong nhiệm kỳ, Hội kết nạp 1.684 hội viên mới, nâng tổng số hội viên từ 4.094 lên 5.778 người, tăng hơn 41% so với đầu nhiệm kỳ. Đây là sự gia tăng đáng kể, thể hiện sức hút của tổ chức Hội đối với đội ngũ nữ trí thức, đồng thời tạo nguồn lực quan trọng để mở rộng các hoạt động chuyên môn, học thuật và kết nối trong cả nước.

Từ kết nối hội viên đến phát huy nguồn lực trí tuệ

Cùng với phát triển tổ chức, một chuyển biến đáng chú ý trong nhiệm kỳ III là nội dung hoạt động của Hội ngày càng gắn với chuyên môn, thế mạnh và nhu cầu cống hiến của hội viên. Nếu trước đây hoạt động kết nối, tập hợp nữ trí thức giữ vai trò nổi bật thì trong nhiệm kỳ vừa qua, Hội từng bước chuyển mạnh sang phát huy trí tuệ, năng lực nghiên cứu, sáng tạo và trách nhiệm xã hội của đội ngũ hội viên.

Các lĩnh vực hoạt động ngày càng đa dạng, từ giáo dục và đào tạo, y tế, khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và nhân văn đến công nghệ, pháp luật, quản trị công, kinh tế, nông nghiệp, môi trường, văn hóa, nghệ thuật và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Qua các chương trình, hội thảo, tọa đàm và diễn đàn khoa học, nữ trí thức có thêm cơ hội trao đổi chuyên môn, chia sẻ kết quả nghiên cứu, kết nối liên ngành và đưa tri thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn.

Trong nhiệm kỳ, Hội tổ chức 3 hội nghị khoa học toàn quốc và 1 hội thảo khoa học khu vực Đông Nam Bộ. Nhiều hội thành viên cũng chủ động tổ chức các hội thảo khoa học cấp quốc gia, quốc tế, tọa đàm chuyên đề, chương trình đào tạo và chuyển giao tri thức. Nội dung tập trung vào những vấn đề thiết thực như ứng dụng khoa học, công nghệ vào đời sống, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, chuyển đổi số và bình đẳng giới.

Hội nghị Nữ khoa học toàn quốc lần thứ III

Đáng chú ý, hoạt động của các hội thành viên ngày càng thể hiện tính chủ động, sáng tạo, gắn với yêu cầu phát triển của từng địa phương. Hội Nữ trí thức Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những đơn vị có nhiều mô hình hoạt động tiêu biểu, chủ trì và phối hợp tổ chức các hội thảo khoa học cấp quốc gia, quốc tế, tích cực tham gia phản biện chính sách, xây dựng xã hội học tập, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và mở rộng hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế.

Ở nhiều địa phương, các hội thành viên cũng phát huy thế mạnh chuyên môn của hội viên để triển khai hoạt động tư vấn, phản biện chính sách, khuyến học, khuyến tài, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, bảo vệ môi trường và hỗ trợ học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Những mô hình này cho thấy hoạt động Hội không chỉ dừng lại ở việc tập hợp lực lượng mà ngày càng hướng đến tạo ra giá trị chuyên môn và tác động xã hội cụ thể.

Hoạt động nghiên cứu khoa học, tư vấn, phản biện và chuyển giao tri thức cũng từng bước đi vào chiều sâu. Hội đã huy động đội ngũ giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, chuyên gia đầu ngành, nhà quản lý và nữ trí thức trẻ tham gia góp ý nhiều dự thảo luật, nghị quyết, văn kiện quan trọng; tham gia các hội đồng khoa học, hội đồng tư vấn chính sách ở Trung ương và địa phương.

Các lĩnh vực được quan tâm bao gồm hoàn thiện thể chế, khoa học và công nghệ, giáo dục, y tế, sở hữu trí tuệ, bảo vệ môi trường, kinh tế xanh và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Qua đó, vai trò của Hội từng bước được mở rộng, từ một tổ chức kết nối nữ trí thức trở thành cầu nối huy động trí tuệ, chuyên môn và kinh nghiệm của hội viên tham gia giải quyết các vấn đề phát triển của đất nước và địa phương.

Khẳng định vị thế, lan tỏa giá trị

Vị thế của Hội Nữ trí thức Việt Nam trong nhiệm kỳ III còn được thể hiện qua khả năng kết nối với các cơ quan quản lý, tổ chức khoa học, trường đại học, doanh nghiệp và các đối tác trong nước, quốc tế.

Một dấu ấn nổi bật là việc Hội đăng cai tổ chức thành công Hội nghị Mạng lưới các nhà khoa học và kỹ sư nữ khu vực châu Á – Thái Bình Dương (APNN 2024), với chủ đề “Vai trò của Phụ nữ trong Khoa học - Công nghệ và hội nhập quốc tế vì sự phát triển bền vững”. Sự kiện tạo diễn đàn kết nối các nhà khoa học, kỹ sư, chuyên gia và tổ chức trong khu vực; đồng thời giới thiệu những thành tựu nghiên cứu, sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của nữ trí thức Việt Nam.

Hội nghị Mạng lưới các nhà khoa học và kỹ sư nữ khu vực Châu Á - Thái Bình Dương 2024

Đặc biệt, trong khuôn khổ hội nghị, các đại biểu đã được Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính gặp mặt. Đây là sự động viên, khích lệ đối với đội ngũ nữ trí thức, đồng thời thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với việc phát huy vai trò của phụ nữ trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Thông qua các hoạt động đối ngoại, Hội từng bước mở rộng quan hệ với các trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức quốc tế và mạng lưới nữ trí thức trong khu vực. Một số hội thành viên, đặc biệt tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, đã chủ động triển khai các chương trình nghiên cứu, đào tạo, hội thảo và hợp tác với đối tác nước ngoài, góp phần tăng cường trao đổi học thuật và chia sẻ kinh nghiệm.

Bên cạnh hoạt động chuyên môn, trách nhiệm xã hội cũng là dấu ấn đáng ghi nhận của nữ trí thức trong nhiệm kỳ. Các cấp Hội và hội viên đã tham gia tư vấn sức khỏe, phổ biến kiến thức pháp luật, bảo vệ môi trường, hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, chăm lo trẻ em, vận động học bổng và triển khai nhiều chương trình an sinh xã hội. Trong đại dịch COVID-19 và giai đoạn phục hồi sau dịch, nhiều nữ trí thức trực tiếp tham gia phòng, chống dịch, nghiên cứu giải pháp khoa học, chăm sóc sức khỏe cộng đồng và vận động nguồn lực hỗ trợ người dân.

Các đại biểu tham dự Hội thảo do  Hội Nữ trí thức Việt Nam phối hợp với Hàn Quốc tổ chức

Những hoạt động ấy góp phần lan tỏa hình ảnh nữ trí thức Việt Nam không chỉ có năng lực chuyên môn, bản lĩnh khoa học mà còn giàu tinh thần nhân văn, trách nhiệm với cộng đồng.

Cùng với đó, công tác thông tin, truyền thông và chuyển đổi số bước đầu được đổi mới. Các kênh thông tin điện tử, trang thông tin và nền tảng mạng xã hội được củng cố, góp phần giới thiệu công trình nghiên cứu, gương nữ trí thức tiêu biểu, mô hình sáng tạo và hoạt động của Hội. Một số hội thành viên đã chủ động số hóa hồ sơ, xây dựng cơ sở dữ liệu hội viên, kết nối chuyên gia theo lĩnh vực, tạo tiền đề cho việc hiện đại hóa hoạt động quản trị trong giai đoạn tiếp theo.

Các đơn vị trực thuộc cũng phát huy vai trò hỗ trợ hoạt động của Hội. Tạp chí Phụ nữ Mới thực hiện chức năng cơ quan ngôn luận, tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, quảng bá hình ảnh Hội và giới thiệu các công trình nghiên cứu, sáng kiến đổi mới sáng tạo của nữ trí thức. Trung tâm COSTAS triển khai các hoạt động hỗ trợ nghiên cứu khoa học, sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Nhìn tổng thể, những kết quả đạt được trong nhiệm kỳ III cho thấy Hội đã từng bước hình thành phương thức hoạt động đa dạng, kết hợp giữa xây dựng tổ chức, kết nối học thuật, phát huy chuyên môn và trách nhiệm xã hội.

Nền tảng cho một giai đoạn phát triển mới

Bên cạnh những thành tựu, Báo cáo tổng kết nhiệm kỳ III cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế cần khắc phục. Sự phát triển giữa các hội thành viên chưa đồng đều; một số nơi hoạt động còn thiếu tính liên tục, chưa thu hút được nhiều nữ trí thức trẻ. Việc kết nối, khai thác nguồn lực trí tuệ chưa tương xứng với tiềm năng; cơ sở dữ liệu hội viên còn phân tán; hoạt động chuyển đổi số, truyền thông và hợp tác quốc tế chưa đáp ứng yêu cầu mới.

Những hạn chế này đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ hơn về tổ chức và phương thức hoạt động, nâng cao năng lực điều hành, tăng cường phối hợp và huy động nguồn lực xã hội. Thực tiễn nhiệm kỳ III cũng cho thấy, để Hội phát triển bền vững, cần kiên định sự lãnh đạo của Đảng, bám sát nhiệm vụ chính trị; lấy hội viên làm trung tâm; phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của các hội thành viên; đồng thời chuyển mạnh từ tổ chức nhiều hoạt động sang chú trọng chất lượng, hiệu quả và sản phẩm cụ thể.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, những bài học từ nhiệm kỳ III càng có ý nghĩa định hướng. Hội cần tiếp tục phát huy vai trò kết nối, tập hợp và huy động trí tuệ nữ trí thức; tạo môi trường thuận lợi để hội viên tham gia nghiên cứu, sáng tạo, tư vấn chính sách và đóng góp cho cộng đồng.

Nhiệm kỳ 2021–2026 khép lại với những chuyển biến quan trọng về tổ chức, quy mô hội viên và chất lượng hoạt động. Từ nền tảng được xây dựng trong 5 năm qua, Hội Nữ trí thức Việt Nam có thêm điều kiện để bước vào nhiệm kỳ IV với yêu cầu và khát vọng mới: xây dựng tổ chức ngày càng vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại; phát huy tốt hơn nguồn lực trí tuệ của nữ trí thức Việt Nam, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững của đất nước.