Từng nổi đình đám nhờ khả năng làm đẹp da, liệu pháp ánh sáng đỏ (Red Light Therapy) nay tiếp tục được TikTok và nhiều nền tảng mạng xã hội ca ngợi như một "vị cứu tinh" cho người đau khớp gối. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng không phải thiết bị nào phát ánh sáng đỏ cũng mang lại hiệu quả. Điều quyết định nằm ở bước sóng của ánh sáng.

Ánh sáng đỏ trị đau gối: Đúng, nhưng không phải loại nào cũng giống nhau

Trong vài năm trở lại đây, liệu pháp ánh sáng đỏ (Red Light Therapy) đã trở thành xu hướng chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp trên toàn cầu. Ban đầu, công nghệ này chủ yếu được biết đến với tác dụng hỗ trợ trẻ hóa da, giảm nếp nhăn và cải thiện tình trạng viêm da.

Gần đây, nhiều video trên mạng xã hội tiếp tục khẳng định ánh sáng đỏ còn giúp giảm đau đầu gối, hỗ trợ người bị thoái hóa khớp hay đau sau chấn thương.

Theo các chuyên gia, nhận định này không hoàn toàn sai, nhưng có một điểm rất quan trọng mà nhiều người thường bỏ qua: loại ánh sáng dùng để làm đẹp da và loại dùng để giảm đau khớp là hai công nghệ khác nhau.

Các mặt nạ ánh sáng đỏ phổ biến hiện nay thường phát ra ánh sáng đỏ nhìn thấy được, có bước sóng khoảng 630-660 nanomet (nm). Đây là mức phù hợp để tác động lên bề mặt da.

Trong khi đó, để hỗ trợ giảm đau đầu gối, thiết bị cần phát ra ánh sáng cận hồng ngoại (Near-Infrared Light) với bước sóng khoảng 780-860 nm. Loại ánh sáng này có khả năng xuyên sâu hơn qua mô mềm, tiếp cận cơ, dây chằng và vùng khớp nằm bên dưới.

Nói cách khác, đeo mặt nạ ánh sáng đỏ dành cho da mặt sẽ không giúp giảm đau đầu gối như nhiều người lầm tưởng.

Vì sao ánh sáng cận hồng ngoại có thể giúp giảm đau?

Theo TS. Praveen Arany, nhà nghiên cứu về liệu pháp ánh sáng tại Đại học Buffalo (Mỹ), ánh sáng cận hồng ngoại đặc biệt phù hợp trong hỗ trợ điều trị các cơn đau liên quan đến cơ - xương - khớp.

Các nghiên cứu cho thấy công nghệ này có thể mang lại nhiều tác động sinh học tích cực.

Kích thích tế bào tạo thêm năng lượng

Khi ánh sáng cận hồng ngoại đi sâu vào mô, tế bào sẽ hấp thu năng lượng ánh sáng để tăng sản xuất ATP (Adenosine Triphosphate) - nguồn năng lượng chính cho mọi hoạt động của tế bào.

Lượng ATP tăng lên giúp tế bào sụn, gân và các mô quanh khớp có thêm "nhiên liệu" để sửa chữa tổn thương và tái tạo hiệu quả hơn.

Giảm viêm, cải thiện tuần hoàn

Một cơ chế khác được ghi nhận là ánh sáng cận hồng ngoại giúp giãn các mạch máu nhỏ quanh khớp.

Nhờ lưu lượng máu được cải thiện, oxy và dưỡng chất được vận chuyển đến vùng tổn thương nhiều hơn, đồng thời các chất chuyển hóa gây viêm cũng được đào thải hiệu quả hơn. Điều này góp phần giảm sưng, giảm viêm và cải thiện cảm giác đau.

Theo các chuyên gia, chính sự kết hợp giữa tăng sản xuất năng lượng cho tế bào và cải thiện tuần hoàn máu đã tạo nên hiệu quả hỗ trợ giảm đau của liệu pháp này.

Liệu pháp ánh sáng đỏ có an toàn không?

Nói chung, liệu pháp ánh sáng đỏ là an toàn cho hầu hết mọi người. Nếu bạn đang bị đau đầu gối do sử dụng quá mức, chấn thương nhẹ, viêm khớp hoặc phục hồi phẫu thuật, liệu pháp ánh sáng đỏ là một công cụ không xâm lấn tốt để xem xét khi bạn chữa lành.

Đây là phương pháp không xâm lấn, ít gây khó chịu và nhìn chung được đánh giá khá an toàn nếu sử dụng đúng cách.

Để đạt hiệu quả, chuyên gia khuyến nghị:

- Mỗi lần chiếu khoảng 10-20 phút. 

- Không nên sử dụng quá 5 buổi mỗi tuần.

Điều đáng lưu ý là chiếu càng nhiều không đồng nghĩa với hiệu quả càng cao. Lạm dụng liệu pháp này thậm chí có thể làm giảm tác dụng điều trị.

Không phải ai cũng phù hợp với liệu pháp này

Dù tương đối an toàn, ánh sáng cận hồng ngoại vẫn có những chống chỉ định.

Các chuyên gia khuyến cáo, những người hiện đang được chẩn đoán ung thư, sống chung với bệnh lupus hoặc động kinh, hoặc đang dùng thuốc có thể làm tăng độ nhạy cảm với ánh sáng nên tránh điều trị bằng liệu pháp ánh sáng đỏ. 

Arany cũng khuyên bạn nên hạn chế liệu pháp ánh sáng đỏ nếu bạn bị tuyến giáp hoạt động quá mức, khối u hoặc đang mang thai. 

Nếu đang điều trị bệnh hoặc có bệnh lý nền, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thiết bị chiếu ánh sáng tại nhà.

Muốn mua thiết bị, đừng chỉ nhìn chữ "Red Light" (ánh sáng đỏ)

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều thiết bị quảng cáo là "đèn ánh sáng đỏ", tuy nhiên không phải sản phẩm nào cũng phù hợp để hỗ trợ giảm đau khớp.

Các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên thiết bị có:

Kết hợp ánh sáng đỏ (630-660 nm) và ánh sáng cận hồng ngoại (780-860 nm). 

Có chế độ hẹn giờ tự động để tránh sử dụng quá mức. 

Được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cấp phép hoặc chứng nhận phù hợp. 

Thiết kế ôm sát đầu gối như đai quấn, miếng đệm hoặc nẹp phát sáng để ánh sáng tiếp cận đúng vị trí đau.

Đừng xem đây là "thuốc chữa bách bệnh"

Các chuyên gia nhấn mạnh, liệu pháp ánh sáng đỏ chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế điều trị y khoa.

Nếu đau đầu gối do chấn thương nhẹ hoặc vận động quá mức, người bệnh có thể áp dụng nguyên tắc RICE gồm:

Nghỉ ngơi (Rest). 

Chườm lạnh (Ice). 

Băng ép (Compression). 

Kê cao chân (Elevation).

Trong trường hợp đau kéo dài hoặc do thoái hóa khớp, bác sĩ có thể chỉ định kết hợp nhiều phương pháp như: Dùng thuốc giảm đau, kháng viêm không kê đơn; Vật lý trị liệu; Tiêm corticosteroid; Nẹp chỉnh hình; Phẫu thuật trong các trường hợp tổn thương nặng hoặc đau mạn tính nghiêm trọng.

Song song với điều trị, người bệnh cũng nên duy trì các thói quen có lợi như:

Đi bộ, bơi lội hoặc các môn vận động ít tạo áp lực lên khớp. 

Kiểm soát cân nặng để giảm tải cho đầu gối.

Ăn nhiều rau xanh, trái cây, đạm nạc và các loại đậu.

Ngoài ra, một số phương pháp hỗ trợ khác như châm cứu hoặc xông hơi cũng được ghi nhận có thể góp phần cải thiện tuần hoàn và giảm viêm ở vùng khớp.

Điều quan trọng cần nhớ

Liệu pháp ánh sáng đỏ không phải là "phép màu" có thể chữa khỏi mọi cơn đau đầu gối. Tuy nhiên, khi sử dụng đúng loại ánh sáng cận hồng ngoại, đúng thời gian và đúng đối tượng, đây có thể là một phương pháp hỗ trợ hữu ích bên cạnh điều trị y khoa, tập phục hồi chức năng và thay đổi lối sống.

Nếu cơn đau kéo dài, sưng nóng, biến dạng khớp hoặc ảnh hưởng nhiều đến khả năng vận động, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được chẩn đoán nguyên nhân thay vì tự điều trị chỉ bằng các thiết bị đang "gây sốt" trên mạng xã hội.