“Đẻ luôn đi rồi nuôi một thể” là câu nhiều bà mẹ từng nghe khi con đầu còn chưa kịp lớn. Người nói có thể chỉ muốn động viên: hai đứa trẻ gần tuổi sẽ chơi cùng nhau, bố mẹ cũng đỡ phải quay lại giai đoạn bỉm sữa sau nhiều năm. Nhưng trong một bài đăng trên Threads, một người mẹ phản ứng gay gắt với lời khuyên ấy. Theo cô, người dễ nói câu này thường không phải người sẽ thức đêm, bế con hay trông con giúp mình. Bố mẹ và chồng cô thì chưa từng khuyên như vậy.

Cách nói có phần bức xúc, nhưng chạm đúng một cảm giác quen thuộc: chuyện sinh thêm con đôi khi được bàn như thể chỉ cần chọn một thời điểm thuận tiện. Người đang nuôi con nhỏ lại biết mỗi ngày của mình được xếp bằng những việc rất cụ thể: ai cho bé ăn, ai đón bé lúc tan trường, ai nghỉ làm khi con ốm, ai dỗ đứa này khi đứa kia cũng đang khóc?

“Nuôi một thể” là nuôi những gì?

Nhìn từ ngoài, hai con gần tuổi có vẻ giúp gia đình giữ lại quần áo, đồ dùng và những kinh nghiệm chăm trẻ còn mới. Có nhà thấy cách ấy phù hợp và vui vì các con lớn lên cùng nhau. Nhưng kinh nghiệm chăm một em bé không tự động làm công việc chăm hai em bé nhẹ đi.

Một người mẹ đang cho con nhỏ bú vẫn phải lo bữa ăn, giấc ngủ và cảm xúc của con lớn. Một người cha đưa con đi học vẫn phải cùng vợ tính những đêm em bé mới sinh thức liên tục. Nếu cả hai đi làm, câu chuyện còn có tiền gửi trẻ, người hỗ trợ lúc khẩn cấp và quãng thời gian một trong hai phải tạm gác công việc. “Nuôi một thể” nghe như gộp được hai lần vất vả làm một. Trên thực tế, có những lúc nhu cầu của hai đứa trẻ đến cùng một lúc và cả bố lẫn mẹ đều phải có mặt.

Bởi vậy, điều làm nhiều người khó chịu không hẳn là một câu nói vui. Đó là cảm giác phần việc mình đang gánh bị xem nhẹ. Người khác có thể thấy em bé đáng yêu trong một buổi gặp gỡ; bố mẹ là người chăm con cả những ngày bé sốt, biếng ăn, quấy khóc hay cần được ôm suốt buổi tối.

Ai có quyền góp lời vào chuyện sinh thêm con?

Người thân, bạn bè có thể kể trải nghiệm của họ. Có người sinh hai con sát tuổi và thấy thuận lợi. Có người muốn chờ con đầu cứng cáp hơn. Cũng có gia đình quyết định chỉ có một con. Những trải nghiệm ấy đáng nghe, nhưng không có cách nào thay được việc hai vợ chồng tự nhìn vào sức khỏe, mong muốn, công việc và khả năng chăm sóc con của nhà mình.

Chi tiết đáng chú ý trong lời kể trên Threads là bố mẹ và chồng người đăng không giục cô sinh thêm. Có thể chính vì ở gần, họ thấy rõ cô đang vất vả đến đâu. Người thực sự thương một bà mẹ đôi khi không hỏi “Bao giờ đẻ đứa nữa?”, mà hỏi “Hôm nay có cần mình trông bé một lát không?”. Sự giúp đỡ ấy thiết thực hơn một kế hoạch sinh con được vạch ra hộ.

Điều đó cũng không có nghĩa ai từng nói “đẻ luôn đi” đều vô tâm. Nhiều người nói theo thói quen, tưởng mình đang chia sẻ một mẹo hay. Nhưng khi người nghe bảo rằng câu ấy khiến họ áp lực, cách tử tế nhất là dừng lại. Không ai hiểu hết một gia đình chỉ qua vài lần gặp mặt.

Sinh thêm khi gia đình đã sẵn sàng

Tranh cãi quanh câu nói này có lẽ sẽ còn tiếp tục, bởi mỗi nhà có một điều kiện khác nhau. Vấn đề không nằm ở việc sinh hai con gần tuổi là đúng hay sai. Vấn đề là quyết định ấy sẽ thay đổi đời sống của những người trực tiếp nuôi con, nên họ cần được quyền cân nhắc và trả lời theo nhịp của mình.

Nếu muốn hỏi thăm một cặp vợ chồng đang có con nhỏ, có lẽ nên bắt đầu từ hiện tại: “Dạo này hai mẹ con thế nào?”, “Hai vợ chồng có xoay xở được không?”. Còn chuyện em bé tiếp theo, hãy để chính họ mở lời khi muốn kể.

Một đứa trẻ được chào đón là niềm vui lớn. Nhưng để nuôi con, cha mẹ cần nhiều hơn một lời động viên rằng “cứ đẻ đi rồi tính”. Họ cần người bạn đời cùng chia sẻ, thời gian, sự hỗ trợ đáng tin cậy và quyền quyết định khi nào gia đình mình thực sự sẵn sàng.