Mới đây, một bài kiểm tra Ngữ văn 15 phút của một học sinh bất ngờ trở thành chủ đề tranh luận sôi nổi trên mạng xã hội. Bài viết chỉ vỏn vẹn vài dòng, nội dung yêu cầu viết một cái kết khác cho truyện cổ tích “Ăn khế trả vàng”, nhưng điều khiến nhiều người chú ý lại là số điểm 5. Người chị đăng tải bài viết cho rằng, cô giáo nhận xét đây là cái kết “vô lý”.

Theo hình ảnh được chia sẻ, trong phần bài làm, học sinh viết một cái kết khá giản dị: chim thần chở người anh về nhà an toàn, sau đó người anh thay đổi tính cách, trở nên tốt bụng, yêu thương em trai, hai anh em cùng làm ăn phát đạt và giúp đỡ bà con trong xóm.

Người chị đăng tải bài viết cho rằng, cô giáo nhận xét đây là cái kết “vô lý”.

Ngay sau khi được chia sẻ, câu chuyện nhanh chóng thu hút hàng nghìn bình luận với nhiều ý kiến trái chiều.

"Có lý" hay "vô lý"?

Một số người cho rằng bài văn của học sinh tuy ngắn nhưng vẫn đáp ứng đúng yêu cầu đề bài. Theo họ, đề chỉ yêu cầu viết một cái kết khác và em học sinh đã đưa ra một kết thúc mang tính nhân văn: người anh sau khi trở về đã thay đổi, trở nên tốt bụng và biết giúp đỡ người khác. “Em bé chỉ muốn một cái kết có hậu, anh em hòa thuận và giúp đỡ mọi người. Đó là suy nghĩ rất trong sáng của trẻ con,” một tài khoản bình luận.

Ở lứa tuổi nhỏ, việc trẻ tưởng tượng ra cái kết đơn giản như vậy là điều bình thường. Theo họ, thay vì chỉ chấm điểm thấp, giáo viên có thể khuyến khích sự sáng tạo và hướng dẫn học sinh phát triển câu chuyện logic hơn. Việc chấm điểm quá cứng nhắc có thể khiến trẻ ngại sáng tạo, đặc biệt với những đề bài mang tính tưởng tượng như viết lại cái kết truyện cổ tích. 

Tuy nhiên, không ít người lại đồng tình với cách chấm điểm của giáo viên. Theo quan điểm này, dù là bài kiểm tra 15 phút hay chỉ viết đoạn kết, một đoạn văn vẫn cần có cấu trúc và logic nhất định.

Trong truyện gốc “Ăn khế trả vàng”, người anh là nhân vật tham lam. Chính lòng tham khiến anh may chiếc túi lớn sáu gang để đựng vàng và cuối cùng phải nhận kết cục bi kịch. Vì vậy, nếu viết lại kết thúc theo hướng người anh được chim thần chở về an toàn, câu chuyện cần có một bước ngoặt hợp lý để giải thích vì sao nhân vật thay đổi. Chẳng hạn như người anh nhận ra sai lầm của mình sau chuyến đi lấy vàng hoặc cảm thấy hối hận khi suýt đánh mất mạng sống vì lòng tham. Những chi tiết này sẽ giúp cái kết trở nên hợp lý và mạch lạc hơn.

“Nếu người anh vốn tham lam mà bỗng nhiên trở nên tốt bụng, yêu thương em và giúp đỡ mọi người thì phải có chi tiết giải thích sự thay đổi đó. Bài viết không có đoạn chuyển biến nên giáo viên nhận xét ‘vô lý’ cũng không sai", một bình luận cho biết.

Ngoài ra, một số người cho rằng bài văn khá ngắn và mang tính tóm tắt ý tưởng hơn là phát triển thành một đoạn văn hoàn chỉnh. Trong khi đó, với chương trình Ngữ văn, ngay cả khi viết đoạn ngắn, học sinh vẫn cần thể hiện rõ ràng ý tưởng, mạch truyện và lý do cho cái kết mình lựa chọn. Ngay cả khi đề bài chỉ yêu cầu viết một cái kết khác cho câu chuyện, bài làm vẫn cần đảm bảo cấu trúc cơ bản của một đoạn văn. Thông thường, học sinh được hướng dẫn viết theo bố cục rõ ràng: câu mở đoạn giới thiệu ý tưởng, phần triển khai nội dung và câu kết khép lại câu chuyện.

Nếu không đặt ra tiêu chuẩn rõ ràng, học sinh có thể quen với việc viết qua loa. Việc chấm điểm dựa trên cả nội dung, logic và hình thức là cần thiết để rèn luyện tư duy.

Hiện tại, câu chuyện vẫn tiếp tục được bàn luận trên mạng xã hội. Từ một bài kiểm tra 15 phút đơn giản, có thể thấy, việc dạy và học Ngữ văn luôn là đề tài dễ gây tranh cãi, đặc biệt khi liên quan đến ranh giới giữa sáng tạo và tính logic trong bài viết của học sinh.

Bạn nghĩ sao về cái kết này?