Một phụ huynh mới đây chia sẻ: "Vài ngày trước, một người bạn kể với tôi về chuyện khiến cô ấy rất đau đầu. Con của cô ấy sau khi mâu thuẫn với một người bạn thân đã đem toàn bộ câu chuyện kể lại cho một người bạn khác, thậm chí còn nói khá nhiều “điều không hay” về người bạn kia.

Điều tệ hơn là cuối cùng người bạn thân cũng biết được những lời phàn nàn ấy. Hai đứa trẻ sau đó cãi nhau lớn và hoàn toàn cắt đứt quan hệ, đã hai tuần không nói chuyện với nhau. Sự việc khiến đứa trẻ bị ảnh hưởng khá nhiều: không còn tập trung học tập, tâm trạng bất ổn, dễ nổi nóng".

Thực ra, dù là trẻ em hay người lớn, mỗi lời chúng ta nói ra đều đang âm thầm định hình các mối quan hệ xã hội và thậm chí ảnh hưởng đến tương lai của chính mình. Vì vậy, là cha mẹ, bên cạnh việc khuyến khích con dám bày tỏ suy nghĩ, chúng ta cũng cần dạy trẻ biết giới hạn trong lời nói.

Ảnh minh hoạ

Có 3 kiểu lời nói, cha mẹ nhất định phải dạy con rằng: thà giữ trong lòng còn hơn nói ra.

1. Không nói xấu người khác sau lưng

Có câu: “Lời tốt ít khi truyền xa, lời xấu lan đi rất nhanh". Hãy nói với con rằng dù không hài lòng với ai, cũng đừng nên nói xấu họ sau lưng. Bởi sớm muộn gì, những lời ấy cũng sẽ được thêm thắt rồi truyền đến tai người bị nói.

Khi điều đó xảy ra, nhẹ thì tình bạn rạn nứt, nặng hơn có thể gây ra xung đột nghiêm trọng. Thậm chí trong tương lai, vào một thời điểm quan trọng nào đó, người kia có thể “ghi nhớ” chuyện cũ và quay lại làm tổn thương bạn. Ngoài ra, những người thích nói xấu sau lưng người khác rất dễ bị gắn mác “kẻ nhiều chuyện, thích gây thị phi”. Lâu dần, họ sẽ khó có được những người bạn thật lòng. Việc thường xuyên chỉ trích người khác cũng khiến bản thân trở nên hẹp hòi và tiêu cực.

Nếu phát hiện con mình hay nói xấu người khác, cha mẹ có thể hướng dẫn bằng cách giúp con đặt mình vào vị trí của người khác. Hãy hỏi con: “Nếu có người nói về con như vậy, con có vui không?”. Đồng thời, cha mẹ nên khuyến khích con nhìn vào điểm mạnh của người khác, thay vì chỉ chăm chăm vào khuyết điểm.

Nếu không thích ai, con có thể giữ khoảng cách, nhưng không nên nói xấu họ sau lưng. Người có giáo dưỡng thật sự luôn biết tôn trọng người khác.

2. Không tiết lộ bí mật của người khác

Có lần, một cô bé tâm sự với bạn thân rằng mình sống trong gia đình đơn thân. Cô bé còn kể lý do cha mẹ ly hôn và dặn bạn nhất định không được nói với ai. Nhưng không ngờ, người bạn ấy lại kể chuyện đó cho một bạn khác. Dù đã dặn “đừng nói với ai”, chỉ sau hai ngày, cả lớp đều biết bí mật. Kết quả là cô bé tức giận và cắt đứt tình bạn.

Cha mẹ cần dạy con rằng hãy “kéo khóa miệng” lại khi cần thiết. Nếu bạn là người hay “nói nhiều”, người khác sẽ không muốn chia sẻ với bạn nữa, thậm chí còn tránh xa bạn. Không chỉ không tiết lộ bí mật của người khác, trẻ cũng cần biết giữ kín những chuyện riêng của mình, đặc biệt là những thông tin nhạy cảm như hoàn cảnh gia đình. Việc tiết lộ tùy tiện đôi khi có thể khiến bản thân gặp những rắc rối không cần thiết.

Người biết giữ bí mật mới có thể giành được sự tin tưởng thật sự từ người khác. Khi ai đó tin tưởng bạn, bạn cũng cần trân trọng sự tin tưởng ấy.

3. Những lời khoe khoang

Khi trẻ đạt thành tích tốt hoặc có món đồ chơi mới, việc muốn khoe với bạn bè là điều khá bình thường. Tuy nhiên, cha mẹ cần kịp thời hướng dẫn, đặc biệt khi trẻ bước vào những năm cuối tiểu học. Sự khoe khoang quá mức có thể khiến người khác cảm thấy khó chịu, đồng thời khiến trẻ trở nên tự mãn và thích thể hiện.

Một số bạn bè có thể nghĩ rằng bạn đang cố tình khoe mẽ, từ đó nảy sinh tâm lý ghen tị. Điều này dễ khiến trẻ bị xa lánh, thậm chí trở thành mục tiêu của những xung đột không đáng có. Cha mẹ nên dạy con biết khiêm tốn, đặc biệt là trong vấn đề vật chất. Người xưa có câu “của cải không nên phô trương ra ngoài”, ý nghĩa cũng tương tự như vậy.

Lời nói giống như một con dao hai lưỡi. Nếu sử dụng đúng, nó có thể kết nối tình cảm và hóa giải mâu thuẫn. Nhưng nếu dùng sai, nó có thể làm tổn thương người khác và gây rắc rối cho chính mình.

Trẻ em vốn ngây thơ, đôi khi nói chuyện mà không suy nghĩ kỹ. Nhưng nếu không được hướng dẫn, các em có thể hình thành thói quen xấu và vô tình làm mất lòng người khác. Là cha mẹ, chúng ta cần làm gương trước: không bàn tán chuyện người khác, không lan truyền tin đồn trước mặt con. Đồng thời, trong quá trình trưởng thành của trẻ, cha mẹ cũng cần dạy con cách giao tiếp và ứng xử với mọi người.

Một đứa trẻ biết nói chuyện không phải là đứa trẻ nói nhiều hay tranh luận giỏi, mà là đứa trẻ biết điều gì nên nói và điều gì không nên nói. Chính sự chừng mực ấy sẽ giúp các em vững vàng hơn trong các mối quan hệ, việc học và cả công việc trong tương lai.