Ảnh minh họa tạo bởi AI

Dự thảo Thông tư do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng tập trung hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến điều kiện hoạt động, hồ sơ, thủ tục thông báo đặt cơ quan thường trú, văn phòng đại diện, cũng như việc cử phóng viên thường trú tại các địa phương.

Một trong những nội dung nổi bật là quy định thống nhất về mẫu giấy giới thiệu sử dụng trong hoạt động nghiệp vụ báo chí. Theo đó, giấy giới thiệu không chỉ cần thể hiện đầy đủ thông tin nhận diện mà còn phải ghi rõ tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí và được tích hợp mã QR.

Cơ quan soạn thảo cho biết, dù Luật Báo chí 2016 đã quy định rõ về nhà báo, quyền và nghĩa vụ của người làm báo, song thực tế vẫn tồn tại một bộ phận nhân sự làm việc tại cơ quan báo chí chưa được cấp thẻ nhà báo nhưng vẫn tham gia tác nghiệp.

Trong bối cảnh đó, các cơ quan báo chí thường phải cấp giấy giới thiệu để những đối tượng này có thể liên hệ làm việc với cơ quan, tổ chức. Tuy nhiên, do chưa có quy định cụ thể về mẫu biểu, nhiều giấy giới thiệu hiện nay được cấp với nội dung chung chung, thiếu thông tin quan trọng như thời hạn, phạm vi công việc, đối tượng làm việc… gây khó khăn cho công tác kiểm soát.

Dự thảo mới đặt mục tiêu khắc phục tình trạng này bằng việc quy định thống nhất mẫu giấy giới thiệu do Bộ ban hành. Theo đó, mỗi giấy giới thiệu chỉ sử dụng cho một cơ quan, tổ chức cụ thể; nội dung làm việc phải rõ ràng, phù hợp với tôn chỉ, mục đích hoạt động của cơ quan báo chí.

Cụ thể, mặt trước giấy giới thiệu phải thể hiện đầy đủ các thông tin như: tên cơ quan chủ quản, tên cơ quan báo chí, ký hiệu văn bản, địa danh, họ tên người được giới thiệu và nơi đến làm việc.

Đáng chú ý, mặt sau của giấy giới thiệu bắt buộc phải ghi rõ tôn chỉ, mục đích đã được cấp phép. Đồng thời, dự thảo đề xuất tích hợp mã QR để kết nối trực tiếp với người đứng đầu cơ quan báo chí.

Thông qua mã QR này, cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân tiếp nhận giấy giới thiệu có thể gửi phản hồi về quá trình tác nghiệp của phóng viên, bao gồm thông tin người phản ánh, nội dung sự việc, kèm theo dữ liệu âm thanh, hình ảnh nếu có. Đây được xem là công cụ hỗ trợ tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động báo chí.

Bên cạnh quy định về giấy giới thiệu, dự thảo cũng bổ sung trách nhiệm đối với trưởng cơ quan đại diện, trưởng văn phòng đại diện và phóng viên thường trú. Theo đó, các đối tượng này phải tham gia đầy đủ các cuộc giao ban báo chí tại địa phương nhằm cập nhật chỉ đạo, định hướng thông tin.

Thực tế thời gian qua cho thấy, tại một số địa phương đã xuất hiện tình trạng văn phòng đại diện hoặc phóng viên thường trú có hoạt động gây bức xúc cho cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc một số cơ quan báo chí buông lỏng quản lý, thiếu giám sát.

Đáng lưu ý, có trường hợp lãnh đạo cơ quan báo chí đồng thời giữ vai trò trưởng văn phòng đại diện nhưng không thường xuyên có mặt tại địa phương, không tham gia giao ban, dẫn tới việc quản lý lỏng lẻo. Hệ quả là một bộ phận phóng viên, cộng tác viên hoạt động không đúng tôn chỉ, thậm chí lợi dụng danh nghĩa báo chí để trục lợi.

Dự thảo Thông tư được kỳ vọng sẽ thiết lập các chuẩn mực rõ ràng hơn, từ đó nâng cao tính chuyên nghiệp, minh bạch và kỷ cương trong hoạt động báo chí. Hiện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan, tổ chức và cá nhân để hoàn thiện văn bản trước khi ban hành.