Ngày còn nhỏ, hẳn nhiều người từng lớn lên cùng những câu "dọa yêu" rất quen thuộc của cha mẹ như: Nuốt hạt dưa sẽ mọc cây trong bụng, ăn nhiều kẹo sẽ có sâu cắn răng, không ngoan thì ông ba bị đến bắt, hay nuốt kẹo cao su sẽ dính ruột. Khi ấy, không ít đứa trẻ tin sái cổ, sợ đến mức ngoan ngoãn làm theo lời người lớn. Lớn lên mới biết tất cả chỉ là những "lời nói dối" nhằm giúp trẻ tránh những thói quen không tốt.

Mới đây, một đoạn video từ Trung Quốc lại khiến chủ đề này trở nên nóng hơn bao giờ hết.

Trong clip, một người bố mở máy tính, giả làm bác sĩ siêu âm cho con gái. Trên màn hình hiện lên hình ảnh một "chú sâu" hoạt hình đang nằm trong bụng cô bé. Người bố vừa chỉ vào màn hình vừa giải thích rằng vì con ăn quá nhiều bánh kẹo, đồ ngọt nên con sâu mới xuất hiện và ngày càng lớn lên.

Cô bé chăm chú theo dõi, vẻ mặt từ tò mò chuyển sang lo lắng. Đoạn video ngắn nhanh chóng lan truyền trên nhiều nền tảng mạng xã hội và thu hút hàng triệu lượt xem. Đồng thời, hành động của ông bố cũng làm dấy lên cuộc tranh luận với hai luồng ý kiến khá rõ rệt.

Ảnh cắt từ clip

Một bộ phận phụ huynh bày tỏ sự đồng tình cho rằng, với trẻ nhỏ, những lời giải thích về đường, vi khuẩn hay nguy cơ sâu răng đôi khi quá trừu tượng. Trong khi đó, hình ảnh trực quan lại khiến trẻ dễ ghi nhớ và thay đổi hành vi hơn.

Nhiều người cho biết bản thân từng lớn lên cùng những "mẹo" tương tự và không cảm thấy bị tổn thương. Thậm chí, không ít phụ huynh còn kể lại những kỷ niệm thời thơ ấu như từng được người lớn dọa rằng nuốt hạt sẽ mọc cây trong bụng, ăn nhiều kẹo cao su sẽ dính ruột. Khi trưởng thành, họ đều hiểu đó chỉ là cách người lớn dùng để khuyên bảo trẻ trong giai đoạn còn quá nhỏ để tiếp nhận những kiến thức phức tạp.

Có phụ huynh còn chia sẻ câu chuyện gia đình mình cũng từng áp dụng cách tương tự. Sau khi xem hình ảnh "con sâu" trong bụng, con nhỏ tự giác hạn chế ăn bánh kẹo, thậm chí còn nhắc người lớn rằng "ăn nhiều là con sâu sẽ quậy bụng".

Không ít ý kiến cho rằng điều đáng ghi nhận nằm ở sự sáng tạo của người bố. Thay vì quát mắng hay cấm đoán, ông chọn cách biến việc giáo dục thành một "trò chơi nhập vai", giúp con dễ tiếp nhận thông điệp hơn.

Ở chiều ngược lại, một số người lại cho rằng dù với mục đích tốt, việc cố tình đánh lừa trẻ vẫn không nên được khuyến khích. Niềm tin giữa cha mẹ và con cái rất quan trọng. Nếu trẻ phát hiện mình bị lừa, các em có thể hoang mang hoặc giảm niềm tin vào những điều cha mẹ nói sau này. Thay vì tạo ra một câu chuyện không có thật, phụ huynh nên giải thích đúng bản chất của vấn đề bằng ngôn ngữ phù hợp với lứa tuổi.

Trẻ nhỏ hoàn toàn có thể hiểu những kiến thức đơn giản về sức khỏe nếu cha mẹ biết minh họa bằng hình ảnh, video hoặc các thí nghiệm trực quan, thay vì sử dụng thông tin sai sự thật.

Dù vậy, nếu nhìn vào phản ứng trên mạng xã hội, có thể thấy phần lớn bình luận vẫn nghiêng về việc ủng hộ người bố. Nhiều người cho rằng điều quan trọng không nằm ở việc "nói dối" hay "nói thật", mà ở mục đích và mức độ của câu chuyện. Một lời nói mang tính tưởng tượng để giúp trẻ bỏ thói quen xấu rất khác với việc lừa dối nhằm trốn tránh trách nhiệm hoặc thao túng cảm xúc của con. Khi lớn lên, đó chỉ còn là ký ức vui chứ không phải tổn thương.

Tất nhiên, điều này cũng đặt ra một ranh giới đáng để cha mẹ suy ngẫm.

Nếu những "lời nói dối vô hại" chỉ nhằm bảo vệ sức khỏe, giúp trẻ hình thành thói quen tốt và sau đó được giải thích rõ khi con đủ lớn, nhiều người cho rằng chúng không gây ảnh hưởng tiêu cực. Ngược lại, nếu cha mẹ thường xuyên dùng sự sợ hãi, bịa đặt hoặc đe dọa để kiểm soát con, những câu chuyện tưởng chừng vô hại ấy có thể khiến trẻ mất cảm giác an toàn hoặc khó phân biệt đâu là thật, đâu là giả.

Suy cho cùng, mục tiêu của giáo dục không phải khiến trẻ sợ hãi mà là giúp các em hiểu vì sao mình nên làm điều đúng. Và dù lựa chọn cách nào, điều trẻ cần nhất vẫn là sự đồng hành, kiên nhẫn và trung thực của cha mẹ trong suốt quá trình trưởng thành.