Thông tin trên được đưa ra tại Báo cáo Nâng tầm Nhân lực Việt Nam 2026, do Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) phối hợp cùng công ty nghiên cứu Decision Lab công bố ngày 8/10/2026, trong khuôn khổ Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số (IECEE 2026) do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức. Khảo sát được thực hiện trên 375 doanh nghiệp trong và ngoài nước nhằm đánh giá tiêu chí và quyết định tuyển dụng đối với sinh viên mới tốt nghiệp.

Khoảng hụt lớn khi thiếu người "cầm tay chỉ việc"

Theo kết quả khảo sát, có tới 74% - 86% nhà tuyển dụng đánh giá cao các nhóm năng lực con người. Tuy nhiên, khi bước vào môi trường làm việc thực tế, có đến 6 trên 7 nhóm năng lực của cử nhân mới vẫn chưa chạm tới kỳ vọng của doanh nghiệp.

Khoảng cách thiếu hụt lớn nhất ghi nhận ở kỹ năng quản lý thời gian (chênh lệch 26 điểm phần trăm so với kỳ vọng) và giải quyết vấn đề (chênh lệch 23 điểm phần trăm). Tiếp theo là kỹ năng giao tiếp (thiếu 12 điểm) và tính thích ứng (thiếu 11 điểm). Điểm sáng duy nhất là năng lực ứng dụng công nghệ số, đạt mức nhỉnh hơn kỳ vọng của doanh nghiệp khoảng 3 điểm.

Báo cáo chỉ rõ, hạn chế của nhân sự trẻ bộc lộ rõ nhất khi đối mặt với công việc gấp, dữ liệu chưa đầy đủ hoặc đòi hỏi phối hợp đa nhiệm. Thay vì chờ đợi hướng dẫn chi tiết từng bước, doanh nghiệp hiện nay kỳ vọng cử nhân phải chủ động giữ cam kết tiến độ, cảnh báo sớm rủi ro trễ hạn và biết tự đề xuất phương án giải quyết bài toán phát sinh.

Lễ ra mắt báo cáo Nâng tầm nhân lực Việt Nam 2026

Bên cạnh kỹ năng mềm, hơn một nửa số doanh nghiệp tham gia khảo sát có xu hướng ưu tiên bằng cấp quốc tế. Đại diện các đơn vị tuyển dụng nhận định, nhóm sinh viên này thường thể hiện sự tự tin, thích nghi nhanh với văn hóa đa quốc gia, đồng thời sẵn sàng phản biện, đặt câu hỏi và trao đổi trực tiếp với cấp trên.

Đòi hỏi AI ứng dụng, không tìm kiếm "kỹ sư lập trình"

Làn sóng trí tuệ nhân tạo đang trực tiếp tái định hình thị trường việc làm: 94% nhà tuyển dụng cho biết họ đặt tiêu chuẩn về năng lực số và AI cao hơn so với 2 - 3 năm trước; 83% khẳng định AI đã và đang thay đổi tiêu chí tuyển dụng đầu vào.

Đáng chú ý, thị trường không tìm kiếm lập trình viên chuyên sâu cho các vị trí phổ thông. Khảo sát chỉ ra chỉ có 3% doanh nghiệp yêu cầu kỹ năng viết mã hoặc phân tích dữ liệu AI. Ngược lại, 79% nhà tuyển dụng mong muốn ứng viên sử dụng thành thạo các công cụ AI phổ biến để tối ưu hóa hiệu suất làm việc hoặc giải quyết trực tiếp nghiệp vụ chuyên môn hàng ngày.

Mặc dù nhu cầu nhân lực chất lượng cao rất lớn, sợi dây liên kết giữa giảng đường và thực tế sản xuất vẫn còn lỏng lẻo. Hiện có 59% doanh nghiệp tiếp nhận sinh viên thực tập, nhưng chỉ 15% tham gia đóng góp ý kiến xây dựng chương trình đào tạo, và 23% hoàn toàn chưa có hoạt động hợp tác nào với các trường đại học. Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh, kỳ thực tập chỉ thực sự tạo ra năng lực khi hội tụ đủ 3 yếu tố: công việc có ý nghĩa thực chất, người hướng dẫn sát sao và ghi nhận cụ thể đóng góp của sinh viên.

Các chuyên gia trong buổi tọa đàm: Định hình chân dung nhân tài thời đại 4.0

Chuyển dịch từ "tấm bằng" sang "năng lực ngày đầu tiên đi làm"

Tại sự kiện, các chuyên gia nhận định bài toán thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn đòi hỏi sự chung tay của cả Chính phủ, nhà trường và doanh nghiệp.

Nhằm giải quyết những khoảng hụt mà báo cáo chỉ ra, BUV đã giới thiệu mô hình đào tạo "Degree Plus" đi kèm "Hộ chiếu Năng lực Nghề nghiệp Toàn cầu" (Global Employability Passport). Mô hình tập trung bổ sung song song ba trụ cột kỹ năng cùng chương trình học thuật: rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp (quản lý thời gian, ứng dụng AI qua mạng lưới hơn 500 đối tác doanh nghiệp); phát triển kỹ năng cá nhân (tư duy chiến lược, giải quyết vấn đề, khả năng thích ứng); và gia tăng trải nghiệm quốc tế. Hướng đi này gắn liền với định hướng phát triển giáo dục theo Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về chuẩn năng lực số, AI và đào tạo công dân toàn cầu.

TS. Paul Bennett, Giám đốc Khối Marketing và Tuyển sinh BUV

TS. Paul Bennett, Giám đốc Khối Marketing và Tuyển sinh BUV, chia sẻ: "Công nghệ càng phát triển, giá trị của khả năng phán đoán con người càng cần sắc bén. Câu hỏi quan trọng của thị trường lao động hiện nay không chỉ dừng lại ở việc sinh viên cầm tấm bằng gì khi tốt nghiệp, mà là năng lực thực tế của các em cho phép làm được gì ngay trong ngày đầu tiên bước vào doanh nghiệp".