Toàn cảnh buổi Họp báo

Bộ Khoa học và Công nghệ tổ vừa chức họp báo thường kỳ tháng 3 dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, cung cấp thông tin về kết quả hoạt động của ngành và các định hướng lớn trong thời gian tới.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, trong tháng 3/2026, tổng doanh thu toàn ngành đạt 516.817 tỷ đồng, tăng 17% so với cùng kỳ năm trước. Đóng góp vào GDP đạt 133.486 tỷ đồng, tăng tới 28% cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của khoa học và công nghệ trong tăng trưởng kinh tế.

Một trong những nội dung đáng chú ý tại họp báo là kế hoạch điều chỉnh, bổ sung danh mục công nghệ chiến lược. Ông Hoàng Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ, cho biết việc rà soát lần này nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới, đặc biệt trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế được đặt ở mức hai con số.

Theo ông Tú, cách tiếp cận mới không dừng ở việc liệt kê công nghệ, mà bắt đầu từ các “bài toán lớn” của quốc gia, ngành và lĩnh vực. Đây là những vấn đề then chốt, nếu được giải quyết sẽ tạo ra tác động rõ rệt và có thể đo lường đối với tăng trưởng kinh tế - xã hội.

Từ các bài toán này, cơ quan quản lý sẽ xác định các chỉ tiêu cụ thể để lượng hóa hiệu quả khi ứng dụng công nghệ, qua đó đánh giá thực chất mức độ đóng góp. Trọng tâm tiếp theo là nhận diện những “khâu giá trị” các mắt xích trong chuỗi sản xuất, kinh doanh có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao nhất. Việc “bóc tách” chuỗi giá trị giúp xác định chính xác các công nghệ lõi và sản phẩm công nghệ cần ưu tiên phát triển.

Các sản phẩm công nghệ chiến lược được lựa chọn phải tác động trực tiếp đến những khâu giá trị này, đồng thời đáp ứng tiêu chí theo Luật Công nghệ cao số 133/2025/QH15. Từ đó, cơ quan quản lý tiếp tục truy ngược để xác định các công nghệ nền tảng, bảo đảm phù hợp với các quy định pháp lý liên quan.

Thực tiễn triển khai cho thấy, cách tiếp cận này sẽ được áp dụng cụ thể theo từng ngành. Với những lĩnh vực đóng góp lớn cho GDP như nông, lâm, thủy sản hay da giày, việc “soi chiếu” chuỗi giá trị giúp doanh nghiệp nhận diện rõ vị trí của mình.

Chẳng hạn, trong ngành da giày, chuỗi giá trị trải dài từ nguyên liệu, cắt, may đến hoàn thiện sản phẩm. Doanh nghiệp trong nước cần xác định rõ khâu có thể làm chủ, khâu cần tiếp cận công nghệ, cũng như những phân đoạn còn phụ thuộc vào doanh nghiệp quốc tế, từ đó xây dựng lộ trình nâng cao năng lực công nghệ.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh, phát triển công nghệ là quá trình dài hạn, đòi hỏi lộ trình rõ ràng thay vì kỳ vọng đột phá trong thời gian ngắn. Theo định hướng, các công nghệ sẽ được phân thành hai nhóm: nhóm có thể làm chủ trong ngắn hạn với tác động trực tiếp đến kinh tế - xã hội; và nhóm công nghệ nền tảng cần đầu tư dài hạn, mang tính chiến lược.

Trong tháng 4/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm nhằm thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về công nghệ chiến lược. Trọng tâm là phối hợp với các bộ, ngành rà soát, hoàn thiện danh mục công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét.

Đồng thời, Bộ sẽ tham mưu thành lập tổ công tác liên ngành để điều phối các nhiệm vụ liên quan; rà soát, hoàn thiện cơ chế tài chính theo hướng linh hoạt, gắn với kết quả đầu ra và chấp nhận rủi ro có kiểm soát. Các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, hỗ trợ lãi suất, đồng tài trợ công tư và cơ chế đặt hàng, mua sắm từ ngân sách nhà nước cũng sẽ được hoàn thiện, dự kiến trong tháng 5/2026.

Song song với đó, công tác hoàn thiện thể chế tiếp tục được đẩy nhanh. Bộ đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành các luật đã được Quốc hội thông qua trong năm 2025, bao gồm 2 nghị định của Chính phủ, 1 quyết định của Thủ tướng và 3 thông tư.

Những bước đi này cho thấy nỗ lực chuyển từ tư duy “danh mục” sang tư duy “tác động”, lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm thước đo trung tâm trong phát triển công nghệ chiến lược.