Sau khi gây chú ý trên mạng xã hội với bài phát biểu tại lễ tốt nghiệp của Duke University, Nguyễn Huỳnh Nhật Tiến được nhiều người biết đến với hình ảnh một du học sinh Việt Nam tự tin và sở hữu thành tích học tập nổi bật.

Trong vai trò đại diện toàn khoa, chàng trai Việt Nam xuất hiện với phong thái điềm tĩnh trước hàng trăm sinh viên, giảng viên và khách mời tham dự buổi lễ. Đó là khoảnh khắc đánh dấu một chặng đường đáng nhớ, nhưng ít ai biết rằng hành trình đưa Nhật Tiến đến một trong những trường đại học hàng đầu nước Mỹ lại không bắt đầu từ một kế hoạch mà anh tự đặt ra từ sớm.

Quyết định đi du học, theo anh chia sẻ, xuất phát chủ yếu từ định hướng của gia đình."Từ hồi cấp 3, gia đình đã định hướng là tôi sẽ đi du học rồi. Thực ra lúc đó tôi cũng không có đam mê đặc biệt gì với việc đi du học cả", Nhật Tiến nói.

Ở thời điểm đó, Nhật Tiến chưa có mục tiêu cụ thể về việc phải học tập ở nước ngoài hay theo đuổi một trường đại học danh tiếng. Với anh, du học đơn giản là một lựa chọn đã được gia đình cân nhắc kỹ lưỡng và định hướng từ sớm.

Khi bạn bè cùng trang lứa bắt đầu hình dung về nghề nghiệp tương lai, anh lựa chọn đi theo lộ trình mà gia đình đã chuẩn bị: học SAT, tham gia các bài kiểm tra chuẩn hóa rồi nộp hồ sơ vào các trường đại học tại Mỹ. Nhớ lại quãng thời gian ấy, Nhật Tiến nói vui: "Đã đâm lao thì phải theo lao".

Thế nhưng, càng bước ra ngoài môi trường quen thuộc, Nhật Tiến càng nhận ra quyết định năm nào của cha mẹ không chỉ là một lựa chọn về giáo dục, mà còn mở ra cho anh cơ hội tiếp cận với những cách nghĩ, cách sống và những khả năng mà trước đây anh chưa từng hình dung tới.

"Tôi rất biết ơn ba mẹ. Nếu không bước ra ngoài thế giới, có thể tôi vẫn nghĩ những gì mình biết là những con đường tốt nhất. Nhưng khi mình đi rồi mới biết còn rất nhiều con đường khác tốt hơn", Nhật Tiến chia sẻ.

Theo anh, phần lớn ước mơ của con người đều được hình thành từ những gì họ từng nhìn thấy và trải nghiệm. Một đứa trẻ muốn làm giáo viên vì mỗi ngày đến trường, muốn trở thành bác sĩ vì thường xuyên tới bệnh viện, hay muốn làm ca sĩ bởi đó là hình ảnh quen thuộc xuất hiện trên truyền hình.

"Ước mơ được hình thành từ những trải nghiệm mình đã có. Nhưng thế giới luôn rộng lớn hơn những gì mình từng biết", anh nói. Đó cũng là điều mà Nhật Tiến cho rằng mình nhận được nhiều nhất sau những năm tháng học tập ở Mỹ. 

Không chỉ là kiến thức hay một tấm bằng, điều quan trọng hơn là cơ hội mở rộng giới hạn nhận thức, để hiểu rằng những gì mỗi người từng biết không phải là giới hạn của thế giới; rằng luôn tồn tại những lựa chọn khác, những con đường khác và cả những khả năng khác ngoài những gì bản thân từng hình dung.

Nhìn lại hành trình của mình, Nhật Tiến cho rằng giá trị lớn nhất của việc bước ra thế giới không nằm ở việc tìm thấy ngay câu trả lời cho tương lai, mà ở việc có thêm cơ hội để nhìn thấy nhiều lựa chọn hơn cho chính mình.

Và chính nước Mỹ đã mang đến cho anh những trải nghiệm như vậy - những trải nghiệm giúp một chàng trai từng đi du học theo định hướng của gia đình dần mở rộng góc nhìn, thay đổi cách nghĩ và tìm thấy con đường mà mình thực sự muốn theo đuổi.

Khi được hỏi về trải nghiệm đáng nhớ nhất trong những năm du học tại Mỹ, Nguyễn Huỳnh Nhật Tiến không nhắc đến những giờ học trên giảng đường, các dự án nghiên cứu hay thành tích học tập. Thay vào đó, anh kể về một căn nhà, nơi anh đã sống trong phần lớn quãng thời gian học đại học.

Đó là một ngôi nhà có khoảng 50 đến 60 sinh viên cùng sinh sống. "Tôi nghĩ đây là một trong những trải nghiệm tuyệt vời nhất của mình ở Mỹ", Nhật Tiến chia sẻ.

Ngôi nhà ấy thuộc mô hình Greek Life - một hình thức cộng đồng sinh viên phổ biến tại nhiều trường đại học Mỹ nhưng vẫn còn khá mới mẻ với không ít sinh viên Việt Nam. 

Không đơn thuần là nơi ở, Greek Life được tổ chức như một cộng đồng thu nhỏ với cơ cấu vận hành, văn hóa và các hoạt động riêng.

"Mọi người thường nghĩ đây chỉ là nơi để ở. Nhưng với tôi, đó giống như một xã hội thu nhỏ, nơi tôi được kết nối với những con người đến từ nhiều nền tảng khác nhau, học hỏi từ cách họ suy nghĩ, làm việc và từng bước hoàn thiện bản thân", Nhật Tiến nói.

Theo anh, giá trị lớn nhất mà mô hình này mang lại không chỉ nằm ở những tiện ích hay các hoạt động cộng đồng, mà còn ở cơ hội được sống trong một môi trường đa dạng, nơi mỗi ngày đều là một trải nghiệm mới. 

Những cuộc trò chuyện, những khác biệt trong quan điểm sống hay cách giải quyết vấn đề đã giúp anh mở rộng góc nhìn và hiểu hơn về chính mình.

Điểm đặc biệt của ngôi nhà không chỉ nằm ở số lượng thành viên đông đảo mà còn ở cách cộng đồng này được tổ chức và vận hành. 

Trong nhà có chủ tịch phụ trách điều hành chung, có người đảm nhiệm các hoạt động thiện nguyện, người phụ trách tổ chức sự kiện cộng đồng và người quản lý đời sống sinh hoạt. 

Mỗi thành viên đều có vai trò, trách nhiệm riêng, đồng thời cùng đóng góp vào việc duy trì và phát triển cộng đồng mà họ đang sống.

Nhật Tiến cho biết, đây không phải là mô hình đơn thuần để sinh viên có chỗ ở trong những năm đại học. Bên cạnh việc học tập, các thành viên cùng ăn uống, sinh hoạt, chia sẻ những câu chuyện thường ngày và tham gia vào các hoạt động chung của ngôi nhà. 

Chính sự gắn kết ấy đã tạo nên những mối quan hệ bền chặt, được xây dựng từ những tương tác rất đỗi bình dị trong cuộc sống hàng ngày. "Gần như chúng tôi sống với nhau 24/7", anh kể.

Theo Nhật Tiến, việc cùng sống trong một cộng đồng đông người đòi hỏi mỗi cá nhân phải học cách thích nghi, tôn trọng sự khác biệt, phối hợp với người khác và có trách nhiệm hơn với tập thể. 

Điều khiến Nhật Tiến ấn tượng hơn cả là khoảng 80% thành viên trong ngôi nhà là người Mỹ bản địa. 

Việc sống chung trong một môi trường đa dạng về tính cách, quan điểm và nền tảng văn hóa đã giúp anh có cơ hội quan sát cách người khác suy nghĩ, làm việc và xây dựng các mối quan hệ, những trải nghiệm vô giá mà không có cuốn sách hay giáo trình nào ghi lại.

Thay vì lựa chọn sống trong cộng đồng du học sinh để dễ hòa nhập hơn, Nhật Tiến quyết định bước vào một môi trường hoàn toàn mới với ngôn ngữ mới, văn hóa mới và cách sống khác biệt. Mục tiêu ban đầu của anh không phải là cải thiện khả năng ngôn ngữ, mà đơn giản là được sống như một phần của cộng đồng ấy.

"Tôi không tham gia để học tiếng Anh. Tôi chỉ muốn hòa mình vào môi trường mới", anh nói.

Nhưng chính quyết định đó lại mang đến cho Nhật Tiến nhiều hơn những gì anh từng kỳ vọng. 

Theo anh, ngôn ngữ không chỉ là từ vựng hay ngữ pháp, mà còn là cách suy nghĩ, cách giao tiếp và những giá trị văn hóa được hình thành trong đời sống hàng ngày. Chỉ khi thực sự sống cùng, ăn cùng và trải nghiệm cùng người bản địa, anh mới có thể hiểu sâu hơn về những điều đó.

"Khi mình ăn cùng họ, ở cùng họ, vui chơi cùng họ, mình bắt đầu hiểu hiểu suy nghĩ như thế nào. Rồi ngôn ngữ cũng trở nên tự nhiên hơn”, Nhật Tiến nói.

Những năm tháng sống trong mô hình này cũng giúp Nhật Tiến trở nên cởi mở hơn. Anh không còn ngại bắt chuyện với người lạ, không còn e dè khi bước vào một môi trường mới và dần hình thành khả năng thích nghi với những khác biệt xung quanh.

Điều khiến anh bất ngờ hơn nữa là để trở thành thành viên của ngôi nhà ấy cũng không hề đơn giản. 

Trường đại học của anh có khoảng 10 nhà dành cho nam và 6 nhà dành cho nữ. Sinh viên muốn tham gia phải trải qua một quá trình tuyển chọn kéo dài với nhiều vòng khác nhau, từ việc tìm hiểu văn hóa từng nhà cho đến những buổi gặp gỡ, đánh giá giữa hai bên.

"Mình sẽ đi thăm từng nhà, tìm hiểu văn hóa của từng nơi rồi chọn ra những ngôi nhà mình thích”. Tuy nhiên, theo Nhật Tiến, đây không phải là sự lựa chọn một chiều. "Các ngôi nhà cũng sẽ đánh giá mình. Mình thích họ nhưng họ có thích mình hay không? Hay họ thích mình nhưng mình có thích họ không? Cuối cùng phải là sự đồng thuận từ cả hai phía".

Từ trải nghiệm đó, Nhật Tiến nhận ra rằng một cộng đồng tốt không chỉ là nơi mình muốn thuộc về, mà còn là nơi sẵn sàng đón nhận mình.

Không chỉ mang lại những trải nghiệm về văn hóa và con người, mô hình này còn giúp sinh viên tiết kiệm đáng kể chi phí sinh hoạt. Tuy nhiên, với Nhật Tiến, giá trị lớn nhất không nằm ở tiền bạc mà ở sự gắn kết được hình thành giữa những người cùng chung sống dưới một mái nhà.

Trong cuộc sống thường ngày, sự kết nối ấy được thể hiện qua những điều rất giản dị. Đó có thể là một người bạn sẵn sàng đưa ra sân bay lúc sáng sớm, một lời hỏi han khi gặp khó khăn hay sự giúp đỡ kịp thời trong những thời điểm cần thiết.

"Mình cần đi sân bay thì chỉ cần nhắn một câu sẽ có bạn chở đi. Mình gặp khó khăn thì luôn có người sẵn sàng giúp", Nhật Tiến chia sẻ.

Theo anh, đó là những giá trị vô hình rất khó đo đếm bằng tiền bạc và cũng không dễ tìm thấy ở những mô hình nhà ở thông thường. 

Khi mới sang Mỹ, Nguyễn Huỳnh Nhật Tiến không lựa chọn công nghệ là con đường đầu tiên. Ngành học ban đầu của anh là Communication (Truyền thông), một lựa chọn xuất phát từ những trải nghiệm và sở thích đã có từ trước.

"Tôi từng làm MC, làm đại sứ trường nên luôn nghĩ mình sẽ phù hợp với lĩnh vực này", Nhật Tiến chia sẻ.

Tuy nhiên, khi trở thành du học sinh và tiếp xúc với môi trường học tập cũng như thị trường lao động tại Mỹ, anh bắt đầu nhìn nhận nghiêm túc hơn về định hướng nghề nghiệp trong tương lai. 

Sau một thời gian cân nhắc, Nhật Tiến quyết định theo học thêm ngành Computer Science (Khoa học máy tính). Quyết định này về sau trở thành một bước ngoặt quan trọng. 

Sự kết hợp giữa tư duy truyền thông và nền tảng khoa học máy tính giúp Nhật Tiến có thêm góc nhìn liên ngành, yếu tố mà anh cho rằng đặc biệt cần thiết trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, đặc biệt là lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Đến năm thứ ba đại học, anh đăng ký tham gia chương trình trao đổi học thuật tại Oxford University để nghiên cứu về Artificial Intelligence (Trí tuệ nhân tạo) và Machine Learning (Học máy). Đây là giai đoạn AI vẫn chủ yếu được quan tâm trong giới học thuật và công nghệ, chưa tạo ra sức ảnh hưởng rộng rãi như hiện nay.

Điều thú vị là ngay sau khi hoàn thành chương trình và quay trở lại Mỹ vào năm 2022, ChatGPT bắt đầu tạo nên làn sóng trên toàn cầu.

"Tôi cảm thấy mình rất may mắn. Tôi được học AI trước khi làn sóng này bùng nổ nên có cơ hội hiểu rõ hơn cách nó vận hành", Nhật Tiến chia sẻ.

Sau đó, anh tiếp tục theo học ngành Quantitative Management tại Duke University - lĩnh vực kết hợp giữa kinh doanh, phân tích dữ liệu và công nghệ. Đây cũng là môi trường giúp anh tiếp tục phát triển tư duy liên ngành mà mình đã theo đuổi từ trước.

Tuy nhiên, nếu phải chọn một khoảnh khắc đáng nhớ nhất trong quãng thời gian học tập tại Mỹ, có lẽ đó không phải là việc theo đuổi AI hay học tập tại những ngôi trường danh tiếng.

Đó là ngày anh đứng trên sân khấu lễ tốt nghiệp của Duke University với vai trò đại diện toàn khoa phát biểu.

Điều đặc biệt là trước ngày diễn ra buổi lễ, Nhật Tiến không hề nói với cha mẹ rằng mình sẽ là người đại diện toàn khoa phát biểu. Anh muốn để khoảnh khắc ấy đến một cách tự nhiên.

"Tôi muốn để mọi thứ diễn ra tự nhiên", anh nói. Bước lên sân khấu, Nhật Tiến cảm thấy tự hào nhưng cũng ý thức rõ trách nhiệm của mình. Anh hiểu rằng bài phát biểu ấy không chỉ đại diện cho câu chuyện của riêng anh mà còn là tiếng nói của rất nhiều sinh viên khác.

Nhưng rồi khi nhìn xuống phía dưới, thấy cha mẹ và bạn bè đang lặng lẽ dõi theo, mọi áp lực dường như tan biến. "Tôi chỉ cảm thấy như mình đang nói chuyện với mọi người”, anh nhớ lại.

Khoảnh khắc ấy càng trở nên đặc biệt hơn khi cha anh không hiểu tiếng Anh, còn mẹ anh cũng chỉ hiểu được một phần bài phát biểu. Dù không thể nghe trọn vẹn từng câu chữ, họ vẫn chăm chú dõi theo và ghi lại từng khoảnh khắc con trai đứng trên sân khấu.

Phải đến khi trở về nhà, xem lại video và sử dụng các công cụ dịch, họ mới hiểu đầy đủ những điều con trai muốn truyền tải. 

Với Nhật Tiến, niềm vui lớn nhất không nằm ở việc được đại diện toàn khoa phát biểu, mà là cha mẹ đã có cơ hội lần đầu tiên sang Mỹ và trực tiếp chứng kiến khoảnh khắc trưởng thành của con trai.

"Mà là ba mẹ có cơ hội sang Mỹ lần đầu tiên và chứng kiến khoảnh khắc ấy", anh chia sẻ.  Trong suốt cuộc trò chuyện, Nhật Tiến nhiều lần nhắc đến hai chữ "biết ơn". 

Anh biết ơn những cơ hội mà mình có được, biết ơn sự tin tưởng và định hướng của gia đình, đồng thời cũng biết ơn cả những lựa chọn mà ở thời điểm ban đầu, anh chưa thực sự là người chủ động đưa ra.

Theo anh, không phải ai cũng có thể nhìn thấy toàn bộ con đường của mình ngay từ khi bắt đầu. Đôi khi, những quyết định xuất phát từ sự dẫn dắt của gia đình, những ngã rẽ tưởng như chỉ là một sự sắp đặt hay những lựa chọn chưa hoàn toàn xuất phát từ mong muốn cá nhân lại mở ra những cơ hội lớn hơn rất nhiều so với những gì mỗi người từng hình dung.