Tuyển sinh đại học đang dự kiến có những thay đổi từ năm 2028

Dự thảo quy định về việc xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo,  phương thức tuyển sinh và đào tạo cao đẳng ngành Giáo dục mầm non, đại học và sau đại học.

Mục đích dự thảo nhằm mục tiêu đơn giản hóa và nâng chất lượng qua đồng bộ hóa phương thức thức xét tuyển. Những đổi mới hướng đến việc đưa các thí sinh dự tuyển vào cùng một ngành, một chương trình về cùng chuẩn đánh giá; giảm thủ tục, giảm chi phí, tăng khả năng kiểm chứng và bảo đảm công bằng.

 Tuyển sinh đi cùng chuẩn chất lượng

Nhìn lại giai đoạn 2022-2026, các điều chỉnh về tuyển sinh như bỏ xét tuyển sớm, quy đổi tương đương, giới hạn số phương thức, quy định ngưỡng đầu vào và mức điểm cộng tối đa đã tạo chuyển biến tích cực. Đặc biệt, với các kỳ thi có bảng quy đổi chính thức, khoảng cách điểm với kênh thi tốt nghiệp THPT đã giảm từ 2,6 xuống 1,2 điểm. Nhưng, sự tương đương chưa đồng đều, thống kê cho thấy trên 40% số tổng số chương trình đào tạo sử dụng từ hai phương thức vẫn có biên độ điểm từ 3 điểm trở lên.

Ở giai đoạn 2022-2026, chỉ 36,4% tổng số lượt chương trình đào tạo có căn cứ đối chiếu chính thức. Trong đó điểm học bạ trong cùng mã ngành cao hơn điểm thi tốt nghiệp THPT khá xa. Trên 2.000 chương trình đào tạo tuyển sinh có chênh lệch giữa các phương thức từ 3 điểm trở lên. Thang đo có sự chênh lệch lớn dẫn tới việc khó đảm bảo công bằng đối với thí sinh.

Dự thảo mới tập trung vào bốn nhóm điều chỉnh: giảm và chuẩn hóa phương thức xét tuyển, không sử dụng điểm cộng ngoài điểm ưu tiên theo chính sách, xác định rõ nguồn tuyển và ngưỡng đầu vào, hoàn thiện điều kiện dự tuyển liên thông từ trung học nghề, trung cấp, cao đẳng lên đại học. Dự thảo đồng thời yêu cầu chuẩn hóa độ lệch giữa các tổ hợp, tăng khai thác dữ liệu đã có và không yêu cầu thí sinh nộp lại giấy tờ, chứng chỉ có trên hệ thống.

Việc thay đổi trên tinh thần tuyển sinh phải đi cùng chuẩn chất lượng, dữ liệu kiểm chứng được và trách nhiệm giải trình. Thí sinh sẽ giảm gánh nặng theo dõi quá nhiều cách xét tuyển, nhưng vẫn được sử dụng các kết quả học tập, thi và chứng chỉ phù hợp theo quy định của từng phương thức.

Từ 2028 áp dụng 1 phương thức xét tuyển vào từng ngành, chương trình đào tạo

Theo dự thảo, năm 2027 áp dụng 3 phương thức và từ năm 2028 giảm xuống 1 phương thức đăng ký xét tuyển vào từng ngành đào tạo, từng chương trình đào tạo. Nhưng xét tuyển thẳng và cử tuyển không tính vào giới hạn này.

Ở cấp cơ sở đào tạo, dự thảo vẫn quy định sử dụng tối đa 5 phương thức. Đây là lộ trình để mỗi ngành lựa chọn cách đánh giá phù hợp nhất, không phải chủ trương bắt mọi trường, mọi ngành trên cả nước cùng sử dụng một kết quả duy nhất.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, giảm phương thức là để mở rộng cơ hội bình đẳng, không phải giảm cơ hội tiếp cận. Mỗi phương thức phải bảo đảm mọi thí sinh đủ điều kiện đều có thể tham gia, công bố rõ tiêu chí và sử dụng một thang điểm chung.

Cơ sở đào tạo có trách nhiệm lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào của chương trình. Theo đó kết quả thi riêng, học bạ hoặc chứng chỉ vẫn có thể được sử dụng khi được cấu trúc minh bạch trong phương thức đã công bố.

Không bãi bỏ ưu tiên theo khu vực, đối tượng, xét tuyển thẳng

Dự thảo trên không bãi bỏ điểm ưu tiên theo khu vực, đối tượng chính sách và không ảnh hưởng đến xét tuyển thẳng. Nhưng đề xuất không sử dụng điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định cho thành tích, chứng chỉ hoặc tiêu chí bổ sung.

Theo phân tích của Bộ Giáo dục và Đào tạo, điểm cộng có thể tạo bất bình đẳng. Thứ nhất, cơ hội tiếp cận chứng chỉ, kỳ thi hoặc hoạt động được cộng điểm khác nhau theo điều kiện kinh tế, địa bàn và khả năng chi trả. Thứ hai, cùng một loại chứng chỉ nhưng mức quy đổi, mức cộng và tổ hợp áp dụng khác nhau giữa các trường. Thứ ba, một năng lực có thể được ghi nhận hai lần - vừa là thành phần điểm xét tuyển, vừa được cộng thêm - làm sai lệch thứ tự thí sinh. Thứ tư, ở nhóm điểm cao, chỉ một phần điểm cộng nhỏ cũng có thể thay đổi kết quả trúng tuyển, dù chưa chứng minh được mức điểm đó phản ánh tốt hơn khả năng học tập của chương trình.

Theo đề xuất mới , thí sinh có chứng chỉ năng lực ngoại ngữ vẫn có thể được quy đổi vào môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai, hoặc dùng để chứng minh yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ.. Nguyên tắc là một năng lực được ghi nhận một lần, theo cùng quy tắc đối với mọi thí sinh.

Đào tạo sau đại học tuyển sinh theo năng lực

Dự thảo đề xuất chuyển từ quy định về trần kỹ thuật cứng sang nguyên tắc số lượng tuyển sinh không vượt quá năng lực đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ của các cơ sở đào tạo. Năng lực này thể hiện ở đội ngũ giảng viên, người hướng dẫn, chương trình, cơ sở vật chất, hoạt động nghiên cứu, điều kiện đảm bảo chất lượng và kết quả đào tạo.

Riêng với cơ sở giáo dục đại học trọng điểm hoặc cơ sở đang thực hiện đề án do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, dự thảo quy định cho phép cơ sở giáo dục đại học chủ động xây dựng lộ trình đến năm 2030 để người học ở sau đại học đạt tối thiểu 20% tổng số người học.

Dự thảo trên đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo trưng cầu ý kiến góp ý rộng rãi.