Thực tập là bước đệm quan trọng giúp sinh viên làm quen với môi trường chuyên nghiệp và tích lũy những kỹ năng thực tế mà trường lớp không giảng dạy. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc học hỏi kinh nghiệm và việc bị lợi dụng sức lao động đôi khi rất mong manh, đặc biệt là trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp sử dụng thực tập sinh như một nguồn nhân lực giá rẻ. 

Nếu bạn đang đứng trước một lời mời thực tập không lương, hãy dành thời gian để quan sát và đánh giá thật kỹ. Một kỳ thực tập thực sự có giá trị phải là sự trao đổi công bằng giữa nỗ lực của bạn và sự đào tạo bài bản từ phía công ty.

Quy trình tuyển dụng hời hợt và thiếu chuyên nghiệp

Dấu hiệu nhận biết đầu tiên của một đơn vị không coi trọng thực tập sinh nằm ngay ở khâu tuyển dụng. Nếu một công ty đồng ý nhận bạn vào làm chỉ sau một vài dòng tin nhắn qua Messenger hoặc một buổi phỏng vấn kéo dài chưa đầy năm phút mà không hề quan tâm đến năng lực hay định hướng của bạn, hãy đặt một dấu hỏi lớn. 

Ảnh minh họa

Những nơi này thường đang trong tình trạng thiếu người trầm trọng cho những việc vặt và họ chỉ cần bất kỳ ai có thể lấp đầy vị trí đó ngay lập tức. Một môi trường chuyên nghiệp sẽ có quy trình bài bản để đảm bảo rằng bạn phù hợp với văn hóa công ty và họ thực sự có kế hoạch để hướng dẫn bạn phát triển.

Mô tả công việc chỉ toàn những việc không tên

Hãy cảnh giác nếu bản mô tả công việc của bạn chỉ bao gồm những việc như trực điện thoại, pha trà, rót nước, photo tài liệu hoặc chạy các việc vặt cá nhân cho nhân viên chính thức. Thực tập không lương chỉ có ý nghĩa khi bạn được trực tiếp tham gia vào các dự án chuyên môn, được quan sát quy trình làm việc thực tế và có người hướng dẫn (mentor) chỉ bảo tận tình. 

Nếu sau một tháng thực tập mà bạn vẫn chưa hiểu rõ quy trình vận hành của phòng ban hay không được chạm tay vào một nhiệm vụ chuyên môn nào, thì đó là dấu hiệu cho thấy bạn đang bị lãng phí thời gian quý báu của mình chỉ để làm những việc không mang lại giá trị cho sơ yếu lý lịch sau này.

Môi trường làm việc thiếu sự tôn trọng và đào tạo

Trong một kỳ thực tập không lương, thứ "lương" duy nhất mà bạn nhận được chính là kiến thức và sự chỉ dẫn. Nếu công ty đó thường xuyên yêu cầu bạn tăng ca, làm việc vào cuối tuần nhưng lại bỏ mặc bạn tự bơi với đống nhiệm vụ khó nhằn mà không có bất kỳ sự hướng dẫn nào, thì đó là dấu hiệu của sự bóc lột. 

Ảnh minh họa

Những công ty tốt thường có lộ trình thực tập rõ ràng, có các buổi chia sẻ chuyên môn và luôn sẵn lòng giải đáp những thắc mắc của bạn. Ngược lại, những nơi có văn hóa "sai vặt" thường xem thực tập sinh là đối tượng yếu thế, dễ bắt nạt và không xứng đáng nhận được sự đầu tư về thời gian hay công sức đào tạo.

Công ty liên tục tuyển thực tập sinh với số lượng lớn

Nếu bạn nhận thấy một công ty thường xuyên đăng tin tuyển dụng thực tập sinh với số lượng lớn và tần suất dày đặc, hãy tìm hiểu kỹ về cơ cấu nhân sự của họ. Nhiều doanh nghiệp vận hành dựa trên đội ngũ thực tập sinh chiếm tỷ lệ quá cao so với nhân viên chính thức nhằm mục tiêu cắt giảm chi phí vận hành. 

Ở những nơi này, bạn sẽ khó lòng nhận được sự hướng dẫn sâu sát vì chính những nhân viên cũ cũng đang bị quá tải công việc. Việc chuyển đổi từ thực tập sinh lên nhân viên chính thức tại đây thường là điều không tưởng, bởi mục tiêu của họ là duy trì một vòng lặp nhân sự miễn phí thay vì xây dựng một đội ngũ kế cận chất lượng.

Đừng để nỗi lo sợ thất nghiệp hay áp lực phải có kinh nghiệm khiến bạn chấp nhận những lời đề nghị không xứng đáng. Một sinh viên tỉnh táo là người biết định giá đúng sức lao động và thời gian của mình để chọn được môi trường thực sự giúp bản thân trưởng thành và tự tin hơn khi bước vào thị trường lao động chính thức.