Từ quốc doanh phát hành sách đến doanh nghiệp nghìn tỷ

 PV: Trước hết xin chúc mừng FAHASA đã bước qua hành trình 50 năm tuổi với những cột mốc ấn tượng, với vai trò người lãnh đạo từ giai đoạn cổ phần hoá 2005 nhiều dấu ấn, cảm xúc của ông như thế nào?

Ông Phạm Minh Thuận: (Ô PMT) -Tôi bước chân vào “gia đình FAHASA” từ năm 1977, gắn bó qua nhiều vị trí từ nhân viên đến công tác lãnh đạo doanh nghiệp từ năm 2005. Thật sự, đây là một hành trình đáng nhớ, đáng tự hào, trong đó quan trọng nhất sau 50 năm FAHASA đã trở thành thương hiệu được nhiều khách hàng, nhất là bạn đọc, yêu mến và tin tưởng lựa chọn trên cả nước

Ông Phạm Minh Thuận, Chủ tịch Hội đồng quản trị công ty cổ phần phát hành sách TPHCM

 Những ngày này, xúc động khi nhớ lại cột mốc đầu tiên  ngày 6/8/1976 ,UBND TPHCM đã quyết định thành lập Quốc doanh phát hành sách, tức tiền thân của FAHASA ngày nay, trong bối cảnh miền nam mới hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước, thời điểm khó khăn lo “cơm áo gạo tiền, nhưng tầm nhìn đúng đắn của lãnh đạo TP thời bấy giờ luôn quan tâm đến đời sống tinh thần của nhân dân.

FAHASA trải qua hành trình 50 năm hoạt động với nhiều thời kỳ gắn với sự phát triển của đất nước

Thời đó,  FAHASA tiếp nhận sách từ Trung ướng thông qua Tổng công ty phát hành sách Việt Nam, phân phối cho các Hiệu sách nhân dân tại TPHCM và các đại lý sách. Đây là kênh thông tin quan trọng giúp người dân có nhiều điều kiện tìm hiểu các chủ trương, đường lối của nhà nước, của chính quyền mới. Người dân được tiếp cận nhiều ấn bản với nội dung tương đối phong phú, tiếp cận nhiều tác phẩm, sự ra đời của FAHASA có ý nghĩa nhận được sự ủng hộ lớn của người dân.

Hình ảnh bạn đọc đến nhà sách Xuân Thu năm 1998

PV: Là một trong những lãnh đạo đơn vị trong 20 năm qua, nhìn lại con đường 50 năm qua, có khó khăn nào mà các thế hệ tiền bối phải đứng trước lựa chọn “sống còn” không?

  Ô PMT:  Có thể nói, thời kỳ  khó khăn nhất trong chặng đường của FAHASA là giai đoạn đồi mới, từ sau Đại hội Đảng lần VI năm 1986. Từ cơ chế bao cấp bước ra cơ chế thị trường, FAHASA chưa kịp thích ứng, không kịp thời đổi mới dẫn đến nhiều khó khăn lớn

Trong khi các đơn vị tư nhân, các doanh nghiệp sách các tỉnh thành bung ra, tham gia vào thị trường phát hành sách với nhiều nguồn sách đa dạng nội dung, và tận dụng nhiều phương pháp phát hành, thì FAHASA với mô hình hoạt động cũ không thể cạnh tranh. Điều này dẫn đến lượng sách phát hành bị tồn kho lớn, doanh thu giảm, dẫn đến hoạt động kinh doanh đứng trước thách thức “sống còn”. Các nhà sách lúc bấy giờ phải cho thuê mặt bằng, tìm nguồn doanh thu trang trải. Đứng trước bài toàn nan giải, đơn vị đã phải thay đổi nhiều vị trí lãnh đạo để thích ứng với cơ chế thị trường, nhằm vực dậy hoạt động của công ty.

Những chiếc xe sách lưu động đến với người dân ngoại thành

Từ sau thập niên 1990-2005, FAHASA đã tìm được hướng đi, từng bước sửa chữa, nâng cấp lại hệ thống nhà sách , danh mục hàng hoá được mở rộng với nhiều đầu sách mới, văn phòng phẩm, bắt đầu thu hút lại khách hàng. Dù thời điểm này, mô hình phát triển của đơn vị vẫn còn gói gọn trong nhà sách có diện tích 200 - 300m2 chủ yếu hoạt động tại TPHCM, nhưng đây là nền tảng đơn vị phát triển với mô hình Nhà sách chuyên nghiệp hiện nay

PV: Những thay đổi lớn nhất của FAHASA khi ở độ tuổi 50 là gì? Quan điểm của ông và doanh nghiệp giữa hai yếu tố phục vụ văn hoá đọc và kinh doanh được thiết lập như thế nào?

Ô PMT: -Thời điểm tạo nên sự thay đổi lớn nhất của FAHASA là giai đoạn chính thức cổ phần hoá ,đi vào hoạt động từ 1/1/2006. Sự chuyển đổi về quản trị và tư duy kinh doanh đã giúp lãnh đạo FAHASA xây dựng một chiến lược phát triển đúng đắn: “Xây dựng hệ thống Nhà sách chuyên nghiệp trên toàn quốc” đã tạo nên cú hích cho FAHASA bùng nổ phát triển hệ thống các nhà sách trên toàn quốc. Trong vòng 10 năm sau đó, FAHASA đã ký kết hợp đồng chiến lược với các đối tác lớn như Coopmart, Big C, Lotte Mart, Aeon, Vincom…mở các nhà sách hiện đại có diện tích lớn trong các trung tâm thương mại hàng đầu, nâng tổng số lên 88 nhà sách vào đầu năm 2016. Bình quân trong giai đoạn này FAHASA khai trương mới từ 8 -10 Nhà sách/năm

FAHASA phát triển bằng các chiến lược rõ ràng về định hướng, nhân lực và tài chính, xây dựng hệ thống công nghệ hoàn chỉnh để điều hành và quản lý hoạt động kinh doanh. 10 năm trở lại đây,FAHASA tiếp tục tăng tốc, mở rộng thị trường phía Bắc, đẩy mạnh đầu tư nâng cấp. Đặc biệt, những nhà sách FAHASA đầu tiên tại Hà Nội không chỉ mang đến không gian văn hoá trải nghiệm cho bạn đọc sự thoải mái, được đọc sách không giới hạn,.. mà còn lan toả phong cách phục vụ hiện đại, tận tình và chuyên nghiệp.

Hình ảnh nhà sách Nguyễn Huệ năm 1992

Cho đến hiện nay, FAHASA có 5 Trung tâm sách , quản lý 140 nhà sách trên toàn quốc, với doanh thu 4200tỷ đồng/ năm. Giữa yếu tố phục vụ văn hoá đọc và kinh doanh, doanh nghiệp luôn được chú trọng, thông qua các hoạt động nghiệp vụ,các nhà sách mang đầy đủ sách đến các địa phương. Dù ở bất cứ tỉnh thành xa xôi, khách hàng đều được mua sách và văn hoá phẩm đều với giá đồng nhất với tất cả các đô thị lớn, chi phí vận chuyển được FAHASA tự chịu. Đó là chủ trương nhất quán của đơn vị.

Một tình yêu không đổi với sách

PV:  Ông có thể chia sẻ về bài học xây dựng thương hiệu của FAHASA dựa trên những cốt lõi nào? Bài học này có còn giá trị trong giai đoạn hiện tại không?

Ô PMT:- FAHASA kiên trì với hoạt động chuyên ngành, trong suốt hành trình xây dựng phát triển đều chọn sách là ưu tiên số 1. Trong bối cảnh mở cửa, nhiều đơn vị kinh doanh sách đã chuyển hướng sang kinh doanh tổng hợp đa ngành để tìm kiếm cơ hội khác, song FAHASA vẫn theo đuổi mục tiêu, tập trung nguồn lực tài chính, nhân lực, trí tuệ tìm hiểu về sách.. phát triển các nhà sách, phát triển doanh nghiệp bán lẻ sách và các văn hoá phẩm theo kịp xu hướng phát triển của các nhà sách hiện đại trên thế giới.

Bên cạnh đó, các nhân viên nhà sách FAHASA được xây dựng cốt lõi dựa trên yếu tố phục vụ, sự tận tâm, sẳn sàng cung cấp những điều khách hàng mong muốn. Nhiều khách hàng và gia đình đã quay lại nhà sách, đặc biệt là các bạn trẻ. Các bạn có thể vào nhà sách FAHASA ngồi đọc  trong không gian mát mẻ hàng giờ, không có sự hạn chế nào. Nhà sách FAHASA là kỷ niệm tuổi học trò của nhiều thế hệ bạn đọc trên cả nước.

Các nhà sách FAHASA hiện đại với lối thiết kê mở, thu hút bạn đọc

 Quan điểm này mang tính kế thừa, từ những năm đầu 1980 ngay khi tôi còn rất trẻ, các thế hệ lãnh đạo trước đây của FAHASA luôn yêu mến sách, luôn xem sách là hàng hoá đặc biệt. Sách mang đến kiến thức , là một phần không thể thiếu của cuộc sống, tinh thần đó được truyền lại nhiều thế hệ nhân viên hôm nay, mang hết tâm huyết và tình yêu sách để phục vụ bạn đọc. Ngay cả khách du lịch nước ngoài, việt kiều khi ghé đến các nhà sách FAHASA đều có cảm giác thích thú khi thấy Việt Nam có những nhà sách sinh động và hiện đại như vậy.

PV: Là một trong những doanh nghiệp bán lẻ hàng đầu với doanh số ngàn tỷ hàng năm, việc xây dựng văn hoá doanh nghiệp cũng như bài toán vận hành của FAHASA được xây dựng dưa trên những tiêu chí nào?

Ô PMT:-FAHASA hiện có 2200 cán bộ công nhân viên được làm việc trong môi trường minh bạch, thân thiện và hiệu quả. Điều quan trọng là người lao động được cảm thấy đối xử công bằng và các nhân viên sống được bằng thu nhập. Khi đồng lương đủ chăm lo gia đình, bản thân thì người lao động mới cảm thấy gắn bó hơn.

Để làm được điều đó, đơn vị phải có chiến lược kinh doanh hiệu quả, phát triển doanh thu, nhân viên có niềm tin yêu mến doanh nghiệp như ngôi nhà thứ hai. Họ được quyền đóng góp ý kiến xây dựng kế hoạch kinh doanh, công tác chăm sóc khách hàng phát triển, đồng thời cùng tìm doanh nghiệp tiết kiệm, vượt qua khó khăn để đứng vững.

  Bên cạnh đó, lãnh đạo FAHASA chú trọng xây dựng tinh thần đoàn kết, xây dựng, tổ chức các hoạt động gắn kết nhân viên trên toàn hệ thống. Điều này đã tạo nên sự kết nối, gắn bó để các thành viên cùng phát huy cao nhất tinh thần cống hiến.

Một góc nhà sách FAHASA Phạm Văn Đồng, TPHCM

Tự tin với chiến lược “Đứng trên vai người khổng lồ”

PV: Thói quen đến nhà sách truyền thống mua sắm so với mua sách qua trang Thương mại điện tử của người đọc nước ta hiện nay có sự dịch chuyển ?

Ô PMT:- Với thói quen và đặc điểm văn hoá , tiêu dùng không chỉ người Việt mà ở các nước Đông Nam Á, người dân thích trải nghiệm, gặp gỡ cộng đồng thích đến các Trung tâm thương mại, nhà sách để mua sắm, gặp gỡ nhau và sinh hoạt  nên hoạt động của các nhà sách truyền thống vẫn luôn thu hút. Việc đặt các nhà sách trong các trung tâm thương mại hiện nay mang lại hiệu quả cao. Doanh thu của các nhà sách truyền thống FAHASA vẫn giữ ưu thế với tỷ lệ rất cao so với việc bán hàng qua trang thương mại điện tử.

Các nhà sách FAHASA với diện tích lớn tại các trung tâm thương mại hiện đại

Cả hai hình thức tiếp cận khách hàng vẫn đang bổ sung cho nhau. Bán hàng trực tuyến phục vụ các đối tượng bạn đọc ở xa, hoặc các bạn trẻ, hoàn toàn không triệt tiêu doanh thu các nhà sách . FAHASA xác định chiến lược “Đứng trên vai người khổng lồ”, tự tin tiếp tục đồng hành cùng các nhà đầu tư nước ngoài theo sự nghiên cứu thị trường của họ. Không có lý do gì khi những “ông lớn” như Aeon, Big C, Lotte, ..rót hàng chục triệu usd cho việc xây dựng trung tâm thương mại tại thị trường Việt Nam, FAHASA lại không mở nhà sách ở đó. Sắp tới, chúng tôi sẽ có thêm nhiều nhà sách mới đưa vào hoạt động tại thị trường miền Bắc từ những hợp tác như thế.

PV: Những năm gần đây, FAHASA có sự chuyển giao các vị trí lãnh đạo chủ chốt cho những ngừoi trẻ, là người đi trước ông  kỳ vọng và gửi gắm gì vào sự tiếp nối ?

Ô PMT: -Quá trình chuyển giao được thực hiện từ năm 2020, đội ngũ trẻ được giao các vai trò lãnh đạo chủ chốt khi hội tụ được những yếu tố về chuyên môn về Quản trị Kinh doanh, có trình độ ngoại ngữ và nền tảng công nghệ vững chắc. Đây là một quá trình mềm được diễn ra liên tục, từng bước một, có sự tiếp nối và kế thừa. Bên cạnh đó, việc nắm bắt tâm lý xu hướng, thị hiếu của giới trẻ hiện nay cũng là một lợi thế, kết hợp với kinh nghiệm của những người đi trước trong tư duy quản trị doanh nghiệp, sẽ giúp lãnh đạo trẻ tự tin với những quyết sách để tiếp tục đưa doanh nghiệp phát triển bền vững.

Ban lãnh đạo của FAHASA hiện tại với sự trẻ hoá

Điều đáng mừng là đội ngũ các bạn trẻ hiện nay rất tâm huyết và yêu mến FAHASA Các bạn trẻ ngoài việc năng động, còn có nhiều hoãi bão, ý tưởng cho sự phát triển của FAHASA. Có thể nói hiện nay, khi đến nhà sách FAHASA, các bạn sẽ thấy rõ sự khác biệt rất nhiều, đặc biệt các nhà sách vùng ven, trung tâm thương mại, các nhà sách được bày trí đẹp, cập nhật trend,..tất cả đều từ các bạn trẻ tạo nên. Họ được thoả sức sáng tạo trong không gian nhà sách, không có sự can thiệp nào với tinh thần mang đến hiệu quả tốt nhất cho giới trẻ.

PV: Xin cảm ơn ông về thông tin đã chia sẻ