Chính vì thế những báo cáo khoa học, nghiên cứu vấn đề dinh dưỡng cần được chú trọng đặc biệt, góp phần cải thiện tình trạng dinh dưỡng, nâng cao tầm vóc của người Việt Nam và dự phòng các bệnh mãn tính, không lây nhiễm, đó vừa là thời cơ vừa lại là thách thức cho ngành dinh dưỡng phát triển.

Trao đổi giữa các chuyên gia dinh dưỡng Việt Nam và Nhật Bản mới đây, do Hội Dinh dưỡng và Thực phẩm TP.HCM phối hợp cùng Viện khoa học Sự sống quốc tế Nhật Bản (ILSI Japan) và Công ty TNHH MTV NovaLab thực hiện, với sự tham dự của GS.TS. Lê Thị Hợp, Nguyên Viện trưởng Viện Dinh đưỡng Quốc gia, Chủ tịch Hội Nữ Trí thức Việt Nam; GS.TS. Yasuhiko Toride, ĐH Quốc tế Tokyo, Thành viên HĐQT ILSI; Bác sĩ CKII Đỗ Thị Ngọc Diệp, Phó Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam, Chủ tịch Hội Dinh dưỡng & Thực phẩm TP.HCM; Giáo sư Masako Toda, ĐH Tohoku (Nhật Bản); Giám đốc ILSI, GS.TS. Lê Văn Việt Mẫn, Đại học Quốc gia TP.HCM, cùng nhiều chuyên gia y tế, dinh dưỡng đến từ Việt Nam và Nhật Bản. Các bên cùng đưa ra thực trạng và giải pháp của quốc gia mình và kêu gọi hợp tác để xây dựng nền tảng dinh dưỡng lành mạnh, bền vững và phù hợp với đặc thù văn hoá, kinh tế của từng quốc gia, hướng đến nâng cao sức khỏe cộng đồng không chỉ khu vực mà còn trên phạm vi toàn cầu.

Bác sĩ CKII Đỗ Thị Ngọc Diệp, Phó Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam (VINUTAS), Chủ tịch Hội Dinh dưỡng & Thực phẩm TP.HCM (HONUFAS)

Theo nghiên cứu của Hội Dinh dưỡng và Thực phẩm TP.HCM, Việt Nam đang đối mặt với "gánh nặng kép" về dinh dưỡng và bệnh tật, bao gồm cả tình trạng suy dinh dưỡng và thừa cân/béo phì, đặc biệt ở trẻ em. Đồng thời, các bệnh không lây nhiễm liên quan đến dinh dưỡng, như tim mạch, tiểu đường, cũng gia tăng, tạo thêm áp lực lên hệ thống y tế. Cụ thể bệnh không lây (NCDs) đang tăng mạnh, chiếm tới 77% tổng gánh nặng bệnh tật, trong đó tăng huyết áp 17 triệu người, tiểu đường Tuýp 2 lên đến 4,6 triệu người, bệnh COPD 1,5 triệu người, ung thư hơn 354.000 ca.

Về thực trạng dinh dưỡng, đối với nhóm trẻ em, tỷ lệ suy đinh dưỡng thể thấp còi vẫn cao ở một số vùng, trong khi đó, tỷ lệ thừa cân đang tăng nhanh, đặc biệt ở đô thị. Ở nhóm người trưởng thành, tỷ lệ thừa cân/béo phì tăng liên tục qua các năm, nguyên nhân một phần do chế độ ăn mất cân bằng, tiêu thụ muối và thịt vượt khuyến nghị. Đặc biệt tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng vẫn là vấn đề nghiêm trọng, các trường hợp thiếu máu, thiếu sắt, thiếu vitamin A, thiếu i-ốt ở phụ nữ & trẻ em vẫn phổ biến.

Bác sĩ CKII Đỗ Thị Ngọc Diệp, Phó Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam (VINUTAS), Chủ tịch Hội Dinh dưỡng & Thực phẩm TP.HCM (HONUFAS), trình bày “Vấn đề kép về dinh dưỡng ở Việt Nam và nói về việc triển khai thực hiện Chiến lược Quốc gia dinh dưỡng, nêu những vấn đề dinh dưỡng của phụ nữ có thai và trẻ em hiện nay như thiếu máu, thiếu vitamin A và thiếu kẽm. Theo Bác sĩ CKII Đỗ Thị Ngọc Diệp, để giải quyết thực trạng trên, Việt Nam cần phối hợp nhiều bên, từ chính sách của chính phủ, gia tăng nhận thức của cộng đồng và sản phẩm phù hợp của doanh nghiệp, đồng thời nâng cao năng lực hệ thống y tế, giám sát dinh dưỡng, cải thiện môi trường thực phẩm.

GS.TS. Lê Văn Việt Mẫn, Trường Đại học Bách Khoa, ĐHQG TP.HCM trình bày báo cáo Ứng dụng phụ phẩm từ ngũ cốc làm nguyên liệu mới trong sản xuất thực phẩm chức năng

Trả lời câu hỏi của phía Nhật, tại sao tỷ lệ thiếu kẽm ở Việt Nam lại cao như vậy và Việt Nam đã có giải pháp gì, GS.TS Lê Thị Hợp, Nguyên Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, Chủ tịch Hội Nữ Trí thức Việt Nam cho biết, Chiến lược dinh dưỡng Quốc gia giai đoạn 2021-2030 của Việt Nam có mục tiêu cải thiện thiếu vi chất dinh dưỡng cho bà mẹ và trẻ em. Khi GS.TS Lê Thị Hợp là Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, đã có dự án hợp tác với ILSI Nhật Bản (khi đó TS. Takashi Togami làm Giám đốc ILSI Nhật Bản). ILSI Nhật Bản đã hỗ trợ Việt Nam dự án “Cung cấp nước sạch cải thiện tình trạng dinh dưỡng” và Dự án “Tăng cường Sắt và Kẽm vào nước mắm”.

GS.TS Lê Thị Hợp (thứ hai từ phải qua), Chủ tịch Hội Nữ Trí thức Việt Nam, Nguyên Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia

Với câu hỏi “Việt Nam có triển khai hoạt động gì liên quan đến giảm muối?", GS.TS Lê Thị Hợp chia sẻ, Bộ Y tế Việt Nam đã xây dựng “Hướng dẫn giảm muối cho cộng đồng, cho các nhà ăn, khách sạn...” mà bà và BSCKII Đỗ Thị Ngọc Diệp cùng tham gia.

Tại Nhật Bản, Viện Quốc gia Đổi mới Sinh học, Y tế và Dinh dưỡng (NIBN) được thành lập với mục tiêu cải thiện sức khỏe người dân Nhật và quốc tế. Theo Tiến sĩ Masayo Nakamori Rossignoli, Trưởng ban Hợp tác Quốc tế về Dinh dưỡng – Viện Quốc gia Sáng tạo Sinh học, Y tế và Dinh dưỡng Nhật Bản, vấn đề y tế cộng đồng tại Nhật Bản cũng khá nghiêm trọng, bệnh không lây (NCDs) như ung thư, tim mạch, đột quỵ, là nguyên nhân tử vong hàng đầu trong khi tỉ lệ béo phì duy trì suốt 10 năm không giảm, khối lượng muối tiêu thụ đến mức trung bình 10g/ngày, cao gấp đối so với khuyến nghị của WHO là 5g.

Các chuyên gia Nhật Bản nhấn mạnh, dinh dưỡng không chỉ là vấn đề cá nhân mà là một chính sách quốc gia. Do đó, Nhật Bản đã và đang kết hợp chính sách, khoa học, hợp tác quốc tế để xây dựng một môi trường thực phẩm “khỏe mạnh và bền vững” cho hiện tại và tương lai. Theo đó, Viện Quốc gia Sáng tạo Sinh học, Y tế và Dinh dưỡng Nhật Bản đưa ra 4 sáng kiến nhằm cải thiện môi trường thực phẩm, bao gồm ban hành Bộ chỉ số chính sách thực phẩm Food-EPI, thực hiện mô hình dinh dưỡng dùng để đánh giá sản phẩm/chế độ ăn dựa trên tiêu chí khoa học, mô hình này đã được Nhật Bản giới thiệu tại Đại hội Dinh dưỡng Thế giới 2025. Tiến hành đo lường đóng góp của doanh nghiệp vào môi trường thực phẩm lành mạnh thông qua chỉ số thị trường thực phẩm ATNI, đồng thời triển khai mạng lưới giám sát dinh dưỡng & thể chất khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, phối hợp cùng Tổ chức Y tế Thế giới WHO tăng cường đào tạo, phân tích, áp dụng công nghệ (AI, dữ liệu di động,...)