Nhiều gia đình thường "đứng ngồi không yên" khi đã chủ động tắt bớt các thiết bị công suất lớn nhưng hóa đơn tiền điện cuối tháng vẫn cao ngất ngưởng. Phản ứng tự nhiên là nghi ngờ công tơ đo sai hoặc do các thiết bị ở chế độ chờ rút điện. Tuy nhiên, nguyên nhân thực sự thường phức tạp hơn thế. Việc xác định đúng lý do giúp gia đình vừa tránh lãng phí chi phí, vừa đảm bảo an toàn cho hệ thống điện trong nhà.

1. Kiểm tra lượng điện tiêu thụ

Bước đầu tiên gia đình nên làm là theo dõi lượng điện tiêu thụ tính theo kWh và đối chiếu chi tiết theo từng ngày, thay vì chỉ nhìn vào tổng số tiền trên hóa đơn cuối kỳ. EVN cho biết các ứng dụng chăm sóc khách hàng hiện nay cho phép người dùng theo dõi điện năng tiêu thụ theo ngày, tuần hay tháng rất dễ dàng.

Nếu thấy chỉ số kWh tăng bất thường, gia đình hãy đối chiếu mốc thời gian đó với tần suất sử dụng các thiết bị công suất lớn như điều hòa, bình nóng lạnh, bếp điện, máy sấy quần áo hoặc các thiết bị vận hành tự động. Nguồn dữ liệu thực tế này sẽ giúp xác định chính xác lượng điện có thực sự tăng hay không trước khi tìm nguyên nhân gây thất thoát.

2. Rà lại những thiết bị đã "tắt"

Một số thiết bị gia dụng vẫn tiếp tục tiêu thụ điện sau khi tắt bằng điều khiển từ xa hoặc chuyển sang chế độ chờ. Bộ Năng lượng Mỹ gọi đây là điện năng chờ (standby power), còn EVN cũng lưu ý tivi, máy tính, thiết bị thông minh và các bộ nguồn sạc có thể tiếp tục dùng điện trong trạng thái này.

Gia đình nên chủ động rà soát những thiết bị có đèn báo, màn hình hiển thị, cục nguồn adapter hoặc duy trì kết nối mạng. Tuy nhiên, điện năng chờ thường chỉ chiếm một phần tiêu thụ nền và không nên coi đó là nguyên nhân chính nếu chỉ số kWh tăng vọt.

3. Kiểm tra các thiết bị công suất lớn

Nếu điện năng chờ không thể giải thích cho mức tăng trên hóa đơn, gia đình nên chuyển hướng rà soát sang nhóm thiết bị công suất lớn hoạt động theo chu kỳ. Tủ lạnh, bình nóng lạnh, điều hòa hay các thiết bị có bộ hẹn giờ có thể chạy lâu hơn bình thường mà người dùng không nhận ra.

Tác động từ thời tiết, thói quen cài đặt nhiệt độ hoặc tình trạng thiết bị hỏng hóc, xuống cấp đều làm thời gian vận hành kéo dài. Do đó, cảm giác "đã tắt nhiều đồ" chưa chắc đảm bảo tổng lượng điện tiêu thụ trong tháng sẽ giảm.

4. Kiểm tra hệ thống điện và công tơ

Khi sản lượng điện tăng quá xa so với thói quen sinh hoạt bình thường mà 3 bước trên vẫn không tìm ra lý do, gia đình nên dừng việc tự phỏng đoán.

Ngày 28/9/2026, EVN ghi nhận trường hợp một hộ dân ở Hà Tĩnh bình thường sử dụng 7-9 kWh/ngày đột ngột tăng vọt lên gần 180 kWh/ngày. Qua kiểm tra thực tế phát hiện đoạn dây điện sau công tơ bị hư hỏng. Sự việc cho thấy những bất thường lớn về chỉ số điện hoàn toàn có thể xuất phát từ sự cố kỹ thuật trên đường dây.

Gia đình tuyệt đối không tự ý tháo lắp tủ điện, công tơ hay tự dò đường dây dẫn. Nếu mức tiêu thụ tăng mạnh không rõ nguyên nhân, xuất hiện mùi khét hoặc các thiết bị bảo vệ như aptomat nhảy liên tục, gia đình nên gọi thợ điện hoặc đơn vị điện lực để được hỗ trợ kiểm tra an toàn.

Chỉ số điện tăng không đồng nghĩa công tơ đo sai, cũng không thể đổ lỗi hoàn toàn cho các thiết bị đang ở chế độ chờ. Nếu lượng điện tăng do nhu cầu sinh hoạt thực tế, gia đình có thể chủ động điều chỉnh thói quen sử dụng. Tuy nhiên, khi số lượng tăng vượt mức bình thường mà không rõ nguyên nhân, việc nhờ đơn vị chuyên môn can thiệp là giải pháp hiệu quả nhất.