Một bức ảnh chụp trong chuyến du lịch, ảnh chân dung đăng Facebook, vài giây video trên TikTok hay một đoạn ghi âm trong cuộc trò chuyện tưởng như vô hại đều có thể trở thành dữ liệu để kẻ xấu sử dụng AI, tạo nội dung giả mạo nhằm lừa tiền, giả danh, bôi nhọ hoặc đe dọa chính người có hình ảnh bị lấy cắp.

Cách một bức ảnh đời thường bị biến thành clip "nóng"

Theo VOV, tháng 5/2026, một nữ sinh ở Đồng Nai trở thành nạn nhân của việc sử dụng AI để tạo hình ảnh nhạy cảm giả và phát tán trên mạng khiến nhiều người hiểu nhầm đây là hình ảnh thật. Công an xã Tân Hưng (Đồng Nai) đã xác minh toàn bộ hình ảnh là giả mạo và phối hợp với gia đình, nhà trường xử lý vụ việc.

Một bức ảnh đăng trên mạng xã hội có thể trở thành dữ liệu để tạo nội dung giả mạo bằng AI. Phụ nữ cần chủ động kiểm soát những thông tin và hình ảnh mình công khai trên môi trường số.

Theo Công an xã Ia Grai (Gia Lai), tháng 8/2026, một vụ việc tương tự xảy ra tại Gia Lai, một nữ sinh đã sử dụng công cụ AI cắt ghép hình ảnh, tạo hai video nhạy cảm rồi đăng lên TikTok nhằm bôi nhọ bạn cùng lớp do mâu thuẫn cá nhân. Công an xã Ia Grai sau đó xác minh người thực hiện và yêu cầu xóa toàn bộ clip, đăng bài đính chính, xin lỗi nạn nhân.

Hai vụ việc cho thấy một điều đáng lo: nạn nhân không nhất thiết phải từng chụp ảnh nhạy cảm mới có nguy cơ bị tạo ảnh nhạy cảm giả. Một bức ảnh hoàn toàn bình thường cũng có thể trở thành “nguyên liệu” cho những hành động xấu

Cảnh báo này không chỉ dành cho trẻ em. Ngày 7/9/2026, trên Công thông tin điện tử của Bộ Công an đã thông tin về thủ đoạn cắt ghép hình ảnh nhạy cảm để cưỡng đoạt tài sản đang quay trở lại. Đối tượng thu thập, mua bán dữ liệu cá nhân, tìm hình ảnh khuôn mặt được công khai trên mạng xã hội rồi chỉnh sửa, cắt ghép vào hình ảnh nhạy cảm. Sau đó, chúng nhắn tin, gọi điện đe dọa và yêu cầu nạn nhân chuyển tiền. Nếu nạn nhân không làm theo, đối tượng dọa phát tán hình ảnh lên mạng xã hội để bôi nhọ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm.

Đây là một biến thể đặc biệt nguy hiểm với phụ nữ, bởi chỉ cần hình ảnh giả tạo ra cảm giác “giống thật”, nạn nhân có thể chịu sức ép từ gia đình, công việc và các mối quan hệ xã hội dù bản thân hoàn toàn không thực hiện hành vi trong hình ảnh.

Vì sao ảnh công khai vẫn có thể trở thành rủi ro?

AI còn được sử dụng để giả mạo khuôn mặt và giọng nói trong các cuộc gọi. Ngày 12/2/2026, trên Cổng thông tin của Công an tỉnh Khánh Hòa đã đăng cảnh báo, theo đó, các đối tượng đã sử dụng AI Deepfake tạo cuộc gọi video có hình ảnh và giọng nói giống người thân để yêu cầu vay tiền gấp. Thủ đoạn đánh vào tâm lý lo lắng khi người thân thông báo đang gặp sự cố, cần tiền ngay.

Ngày 24/6/2026, báo Xây dựng cũng đưa tin một phụ nữ ở Hà Nội suýt chuyển 200 triệu đồng sau cuộc điện thoại chưa đầy hai phút từ người tự xưng là cán bộ điều tra. Bài báo cho biết chỉ từ vài giây âm thanh công khai trên mạng xã hội, AI có thể tái tạo giọng nói của một người.

Deepfake có thể tạo ra hình ảnh, video hoặc giọng nói khiến một người trông như đã nói hoặc làm điều mà họ chưa từng thực hiện.

Ngày 8/9/2026, cổng thông tin của Bộ Công an tiếp tục cảnh báo các đối tượng đang sử dụng AI, Deepfake và DeepVoice để tạo hình ảnh, video, giọng nói giả mạo người thân, bạn bè hoặc lãnh đạo nhằm yêu cầu chuyển tiền. Một số trường hợp còn gọi điện thu thập mẫu giọng nói để phục vụ việc giả mạo về sau.

Không phải cứ đăng ảnh lên mạng là chắc chắn sẽ bị làm giả. Nhưng càng nhiều dữ liệu cá nhân được công khai, kẻ xấu càng có thêm nguyên liệu để dựng một danh tính giả.

Ngày 30/8/2026, cổng thông tin của Công an tỉnh Tây Ninh đăng cảnh báo rằng các đối tượng có thể thu thập ảnh selfie, video trên mạng xã hội, dữ liệu từ tài khoản bị chiếm quyền hoặc những đoạn ghi âm, cuộc gọi cũ để tạo hình ảnh và giọng nói giả. Cơ quan này đặc biệt lưu ý việc người dân quá cởi mở chia sẻ đời tư trên mạng có thể vô tình cung cấp dữ liệu cho tội phạm.

Đáng chú ý, ngày 20/8/2026, Công an tỉnh Tuyên Quang cũng cảnh báo ngay cả các ứng dụng “ghép mặt bằng AI” phục vụ giải trí cũng có thể tạo rủi ro nếu người dùng cung cấp ảnh chân dung, video khuôn mặt hoặc cho phép ứng dụng truy cập thư viện ảnh, camera và dữ liệu cá nhân. Theo cơ quan này, dữ liệu khuôn mặt bị thu thập hoặc khai thác trái phép có thể bị sử dụng để tạo hình ảnh, video giả mạo, lừa đảo, bôi nhọ hoặc tống tiền.

Vì vậy, “khóa cửa” bảo vệ hình ảnh cá nhân phải bắt đầu trước khi xảy ra sự cố.

5 việc phụ nữ nên làm để tự bảo vệ mình

Theo Bộ Công an, phụ nữ và người dân nói chung nên làm 5 việc sau để tự bảo vệ mình.

Thứ nhất, giảm lượng thông tin cá nhân để công khai. Theo Bộ Công an, người dùng mạng xã hội nên hạn chế chia sẻ công khai thông tin về bản thân và gia đình. Với những tài khoản thường xuyên đăng ảnh, có thể chuyển một phần bài viết, album ảnh và thông tin cá nhân sang chế độ chỉ dành cho bạn bè hoặc nhóm người tin cậy.

Điều này đặc biệt quan trọng với phụ nữ thường xuyên xuất hiện trên mạng vì công việc, kinh doanh, truyền thông hoặc xây dựng thương hiệu cá nhân.

Thứ hai, thận trọng với các ứng dụng AI ghép mặt, đổi mặt. Không nên tải ảnh chân dung rõ nét, video khuôn mặt hoặc cho phép một ứng dụng không rõ nguồn gốc truy cập toàn bộ thư viện ảnh, camera, micro, danh bạ nếu chức năng đó không thực sự cần thiết.

Công an tỉnh Tuyên Quang khuyến cáo người dùng thường xuyên rà soát các ứng dụng đã cài đặt, gỡ những ứng dụng không sử dụng hoặc không rõ nguồn gốc và không tùy tiện cấp quyền truy cập dữ liệu cá nhân.

Rà soát quyền riêng tư, bật xác thực hai lớp và hạn chế công khai dữ liệu cá nhân là những bước cơ bản để giảm nguy cơ bị lợi dụng hình ảnh, tài khoản và thông tin cá nhân. 

Thứ ba, đừng tin chỉ vì “thấy mặt, nghe giọng”. Một cuộc gọi video có khuôn mặt của người quen chưa chắc là người quen. Một đoạn ghi âm giống giọng người thân cũng chưa đủ để xác định người đó đang yêu cầu chuyển tiền.

Theo Bộ Công an, khi nhận yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp, người dân cần xác minh chính xác danh tính người nhận, không cung cấp OTP, mật khẩu, thông tin đăng nhập, không bấm đường link lạ và không cài ứng dụng theo hướng dẫn của người không quen biết.

Cách đơn giản là ngắt cuộc gọi và gọi lại bằng số điện thoại quen thuộc, hoặc xác minh qua một kênh khác. Không thực hiện giao dịch chỉ dựa vào một cuộc gọi video.

Thứ tư, nếu bị đe dọa bằng ảnh giả, tuyệt đối không chuyển tiền. Đây là khuyến cáo rất rõ của Bộ Công an đối với thủ đoạn cắt ghép hình ảnh nhạy cảm để cưỡng đoạt tài sản. Khi phát hiện dấu hiệu bị đe dọa, nạn nhân cần nhanh chóng liên hệ cơ quan Công an gần nhất để được hỗ trợ.

Đồng thời, cần giữ lại bằng chứng: ảnh chụp màn hình, đường link, tên tài khoản, số điện thoại, email, nội dung tin nhắn, thời điểm liên hệ và yêu cầu chuyển tiền. Không nên tự ý xóa toàn bộ cuộc trò chuyện trước khi lưu lại những thông tin này.

Công an tỉnh Tuyên Quang cũng khuyến cáo người bị giả mạo hình ảnh, video hoặc bị đe dọa bằng Deepfake cần bình tĩnh lưu giữ bằng chứng và trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất.

Thứ năm, nếu nội dung giả đã xuất hiện, hãy báo ngay cho nền tảng và cơ quan chức năng. Không nên tiếp tục chia sẻ clip giả để “thanh minh”, bởi mỗi lượt tải xuống, bình luận hoặc chia sẻ đều có thể làm nội dung lan rộng hơn.

Các nền tảng như Facebook có cơ chế báo cáo nội dung vi phạm và tài khoản giả mạo. Facebook cũng hướng dẫn người dùng báo cáo tài khoản đang giả danh mình; Instagram cho phép báo cáo nội dung vi phạm và yêu cầu cung cấp thông tin như đường link, tên tài khoản và mô tả nội dung để hỗ trợ quá trình xử lý.

Pháp luật đã đặt ra “hàng rào” cho người bị xâm hại

Việt Nam hiện đã có khung pháp lý mới liên quan trực tiếp đến những rủi ro này.

Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/3/2026 nghiêm cấm việc lợi dụng AI để lừa dối, thao túng nhận thức và xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của con người.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng đã có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, xác lập các quyền của cá nhân đối với dữ liệu của mình, trong đó có quyền được biết, quyền đồng ý, quyền truy cập, chỉnh sửa và yêu cầu xóa dữ liệu.

Đặc biệt, Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực từ ngày 19/8/2026 quy định xử phạt đối với hành vi sử dụng dữ liệu cá nhân của người khác trái quy định và có thể buộc xóa dữ liệu, thậm chí buộc công khai xin lỗi trong một số trường hợp.

Nhưng pháp luật chỉ là một lớp bảo vệ. Trong thực tế, tốc độ tạo và lan truyền nội dung giả có thể nhanh hơn quá trình xử lý.

Theo UN Women trong bài phân tích đăng ngày 26/2/2026, nội dung deepfake có thể bị sao chép, lưu giữ và phát tán trên nhiều nền tảng, khiến việc gỡ bỏ hoàn toàn trở nên rất khó khăn. Tổ chức này cảnh báo bạo lực bằng deepfake đối với phụ nữ không chỉ gây tổn hại trên môi trường mạng mà còn có thể kéo theo những hệ quả ngoài đời thực

Bởi vậy, với phụ nữ, an toàn số không có nghĩa là ngừng xuất hiện trên Internet, mà phái đẹp phải biết mình đang chia sẻ gì, chia sẻ với ai, ứng dụng nào đang được quyền sử dụng dữ liệu của mình và phải làm gì ngay khi hình ảnh, giọng nói hoặc danh tính bị lợi dụng.