Qang cảnh Hội thảo. Ảnh: UN Women Viet Nam

Ngày 16/9, Cục Cứu hộ - Cứu nạn, Bộ Tổng Tham mưu, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, phối hợp với Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (UN Women) tổ chức hội thảo quốc tế với chủ đề “Bảo vệ thường dân trong bối cảnh ứng phó thiên tai, thảm họa và phòng thủ dân sự có ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo” tại Hà Nội.

Hội thảo nằm trong khuôn khổ dự án BRIDGES 4 PEACE của UN Women, với sự hỗ trợ của Chính phủ Canada thông qua Chương trình Hợp tác Đào tạo Quân sự (MTCP). Sự kiện góp phần triển khai Chương trình Hành động quốc gia về Phụ nữ, Hòa bình và An ninh giai đoạn 2024-2030, đồng thời kết nối các nội dung về phụ nữ, hòa bình và an ninh với công tác phòng thủ dân sự, ứng phó thiên tai, chuyển đổi số và những thách thức an ninh phi truyền thống.

Đại diện các cơ quan cùng trao đổi về việc ứng  AI và công nghệ số trong ứng phó khẩn cấp. Ảnh: UN Women Viet Nam

 

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào mùa bão, việc khai thác các công nghệ mới được xem là một hướng đi nhằm nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và tổ chức ứng phó với thiên tai. Nếu được phát triển trên cơ sở dữ liệu đầy đủ, phản ánh nhu cầu của cả phụ nữ và nam giới, đồng thời được sử dụng có trách nhiệm, AI có thể hỗ trợ phát hiện sớm nguy cơ, đẩy nhanh hoạt động tìm kiếm, cứu nạn, cải thiện sự phối hợp giữa các lực lượng và rút ngắn thời gian đưa hỗ trợ đến người dân.

Tuy nhiên, công nghệ cũng đặt ra những rủi ro cần được nhận diện. Việc thiếu các biện pháp bảo đảm tính bao trùm có thể khiến AI góp phần lan truyền thông tin sai lệch, làm gia tăng nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư, mất an toàn mạng hoặc tái tạo các thiên kiến giới trong quá trình xử lý dữ liệu. Những người có điều kiện tiếp cận thông tin hạn chế cũng có nguy cơ bị bỏ lại phía sau khi các giải pháp ứng phó phụ thuộc ngày càng nhiều vào nền tảng số.

Đại diện các cơ quan cùng trao đổi về việc ứng  AI và công nghệ số trong ứng phó khẩn cấp. Ảnh: UN Women Viet Nam

 

 

 

Tại hội thảo, đại diện các cơ quan quốc phòng, cơ quan chính phủ, Liên hợp quốc, lĩnh vực công nghệ và cộng đồng cùng trao đổi về việc ứng dụng AI và công nghệ số trong ứng phó khẩn cấp, trên cơ sở kết hợp phương châm “4 tại chỗ” của Việt Nam với kinh nghiệm quốc tế.

Các đại biểu tập trung phân tích khả năng ứng dụng công nghệ số và AI trong công tác chuẩn bị, ứng phó thiên tai, thảm họa; nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm, tìm kiếm cứu nạn, thông tin liên lạc và hỗ trợ ra quyết định. Kinh nghiệm phối hợp quân - dân sự, hoạt động nhân đạo của Liên hợp quốc, công tác phòng thủ dân sự và chuyển đổi số tại Việt Nam cũng được chia sẻ.

Một trong những yêu cầu được nhấn mạnh là tăng cường phối hợp giữa các lực lượng, bảo đảm thông tin chính xác, kịp thời phục vụ công tác chỉ huy, điều hành và hỗ trợ người dân tại những khu vực chịu ảnh hưởng bởi thiên tai.

Bên cạnh các giải pháp công nghệ, vai trò của phụ nữ trong phòng ngừa, ứng phó thiên tai, thảm họa và phòng thủ dân sự là nội dung được quan tâm tại hội thảo.

Các đại biểu nhận định phụ nữ có thể chịu những tác động khác nhau trong các tình huống khẩn cấp, đồng thời là lực lượng trực tiếp tham gia cứu trợ, chăm sóc y tế, hỗ trợ người dân và tổ chức các hoạt động cộng đồng. Vì vậy, việc bảo đảm sự tham gia thực chất của phụ nữ, đặc biệt là cán bộ nữ ở tuyến đầu, trong công tác chuẩn bị, chỉ huy, phối hợp và phân bổ nguồn lực có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả bảo vệ người dân.

Sự tham gia của phụ nữ trong quá trình thu thập dữ liệu, phân tích rủi ro và thiết kế các giải pháp ứng phó cũng được xem là yếu tố góp phần bảo đảm công nghệ phản ánh sát hơn nhu cầu thực tế của các nhóm dân cư chịu ảnh hưởng.

Thông qua vai trò của lực lượng ứng phó ban đầu, nhân viên y tế, cán bộ và lãnh đạo cộng đồng, phụ nữ có thể đóng góp vào việc bảo đảm thông tin cảnh báo, quyết định ứng phó và hoạt động hỗ trợ tiếp cận được những người có nguy cơ bị bỏ lại phía sau.

Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam phát biểu tại hội thảo. Ảnh: UN Women Viet Nam

Tại hội thảo, bà Pauline Tamesis nhấn mạnh phương châm “4 tại chỗ” của Việt Nam là cơ sở thực tiễn quan trọng để củng cố năng lực sẵn sàng ứng phó từ cơ sở.

Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel cho rằng năng lực sẵn sàng ứng phó không chỉ phụ thuộc vào trang thiết bị và quy trình mà còn cần thông tin đáng tin cậy, sự phối hợp hiệu quả và các biện pháp phù hợp với nhu cầu của từng nhóm dân cư trong bối cảnh khủng hoảng, thiên tai, thảm họa.

Tại phiên tọa đàm, các đại biểu tiếp tục thảo luận về công tác chuẩn bị trước những dạng thức khủng hoảng mới trong bối cảnh biến đổi khí hậu và chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng. Các vấn đề được đặt ra gồm sử dụng AI và dữ liệu có trách nhiệm, bảo đảm tính toàn vẹn của thông tin, nâng cao hiệu quả phối hợp quân - dân sự, tăng cường sự tham gia của phụ nữ và duy trì kênh liên lạc tin cậy với cộng đồng bị ảnh hưởng.

Các trao đổi tại hội thảo hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực phòng thủ dân sự, cải thiện hiệu quả ứng phó thiên tai, thảm họa, qua đó góp phần bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của người dân.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: UN Women Viet Nam

Một thông điệp xuyên suốt được nhấn mạnh là công nghệ không thể tự mình bảo đảm an toàn trong các tình huống khẩn cấp. AI và các công cụ số cần được triển khai cùng với hệ thống thông tin đáng tin cậy, cơ chế giám sát của con người, kế hoạch ứng phó có tính đến yếu tố giới và sự phối hợp hiệu quả giữa lực lượng quân sự với các cơ quan dân sự.