Sau hơn 30 năm đứng trên bục giảng, tiếp xúc với hàng nghìn học sinh đủ mọi hoàn cảnh và năng lực, thầy Lý - giáo viên trung học tại tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) - không nhận mình là người “nhìn thấu tương lai”. Thế nhưng, bằng kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ học trò trưởng thành trải qua đủ thất bại và thành công, thầy thẳng thắn chia sẻ: có những dấu hiệu rất sớm, tưởng chừng nhỏ nhặt, nhưng lại quyết định đường dài của một đứa trẻ. Trong đó, những người dễ thành công có 3 điểm chung ở gia đình.

Bố mẹ trở thành tấm gương cho con

Từ khi chào đời, trẻ đã có xu hướng bắt chước những gì cha mẹ làm. Cha mẹ có nhiều thói quen, lối sống và suy nghĩ lành mạnh sẽ ảnh hưởng tích cực đến con. Hành động thực tế từ phụ huynh sẽ hiệu quả hơn việc chỉ dạy con bằng lời nói.

Ảnh minh hoạ

Thầy Lý lấy ví dụ về một học sinh từ đạt điểm cao trong kỳ thi đại học năm 2014. Nữ sinh cho biết bản thân cô cũng có những lúc chán học, không muốn đọc thêm trang sách nào. Những lúc như vậy, bố mẹ cô sẽ tắt TV và ngồi đọc sách nên cô cũng có thêm động lực để ngồi vào bàn học. Một học sinh đỗ điểm cao tại ĐH Thanh Hoa cũng từng chia sẻ với thầy Lý rằng cậu biết ơn vì học được phẩm chất tốt từ cha mẹ, chính là việc không bỏ cuộc mỗi khi gặp thử thách.

Không chỉ dừng lại ở việc làm gương trong học tập, theo thầy Lý, thái độ sống của cha mẹ cũng ảnh hưởng đến tính cách con cái. Những phụ huynh biết kiểm soát cảm xúc, ứng xử bình tĩnh trước khó khăn thường nuôi dưỡng ở con khả năng đối mặt với áp lực. Ngược lại, nếu cha mẹ dễ nóng giận, hay đổ lỗi cho hoàn cảnh, trẻ cũng dễ hình thành tư duy né tránh và thiếu trách nhiệm. “Tôi từng chứng kiến nhiều học sinh ban đầu không quá xuất sắc về điểm số, nhưng nhờ học được sự kiên trì và kỷ luật từ cha mẹ, các em vẫn đi rất xa sau này”, thầy Lý nhận xét.

Bố mẹ luôn khuyến khích sự tự lập

Dấu hiệu thứ hai mà thầy Lý thường quan sát nằm ở cách cha mẹ nhìn nhận việc học của con. Những gia đình có con dễ thành công không phải lúc nào cũng mong muốn con phải đạt điểm tuyệt đối, mà họ coi trọng quá trình hơn kết quả. Họ sẵn sàng lắng nghe con, tôn trọng sự khác biệt và khuyến khích con tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.

Ảnh minh hoạ

Thầy Lý kể về một nam sinh đạt điểm số trong top 20 toàn tỉnh trong kỳ thi đại học. Cha mẹ cậu hiếm khi can thiệp vào việc học, để con tự giác quản lý thời gian và lựa chọn tài liệu học tập. Họ tôn trọng ý kiến của con, từ việc tham gia các khóa học đến kế hoạch học tập, hiếm khi gây áp lực cho con. Chính sự tin tưởng này giúp nam sinh phát triển kỹ năng tự quản lý mạnh mẽ, tự sắp xếp việc học đạt thành tích xuất sắc.

Theo thầy Lý, việc cha mẹ tôn trọng giáo dục không đồng nghĩa với việc kiểm soát con mọi lúc mọi nơi. Sự áp đặt quá mức dễ khiến trẻ học đối phó, thiếu động lực nội tại và dễ mất phương hướng khi không còn cha mẹ kèm cặp.

Chuyên gia giáo dục Trung Quốc Tiền Chí Lượng nhận định: “Cha mẹ trưởng thành biết đặt ranh giới, không can thiệp quá mức sẽ giúp trẻ phát huy khả năng sáng tạo”.

Bố mẹ tạo môi trường an toàn về tinh thần cho trẻ

Dấu hiệu thứ ba, cũng là yếu tố quan trọng nhất theo đánh giá của thầy Lý, chính là môi trường gia đình. Những học sinh có nền tảng gia đình ổn định, nơi con cái được lắng nghe, được thấu hiểu và không sợ mắc sai lầm, thường có tâm lý vững vàng hơn hẳn.

Ảnh minh hoạ

Trong quá trình giảng dạy, thầy nhận thấy nhiều học sinh thành tích chưa nổi trội không phải vì năng lực kém, mà vì áp lực tinh thần kéo dài đến từ kỳ vọng của phụ huynh. Mối quan hệ gia đình có tác động lớn đến tâm lý và xa hơn là thành tích của những đứa trẻ. Khi có bố mẹ cùng đồng hành, thấu hiểu và lắng nghe, con sẽ có thêm động lực để cố gắng chinh phục mục tiêu trong cuộc sống. 

Một nữ sinh từng chia sẻ với thầy Lý rằng điều khiến cô tự tin nhất không phải thành tích học tập mà là cảm giác “dù có chuyện gì xảy ra, về nhà vẫn có bố mẹ đồng hành mình”. Chính sự an toàn ấy giúp cô dám thử, dám sai và dám làm lại. Đây là điều mà theo thầy Lý, là năng lực cốt lõi của người thành công trong xã hội hiện đại.

Theo Toutiao

Kim Linh