Ngày 14/11/2026, tại sân Thái Học thuộc Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội), Lễ kỷ niệm cấp quốc gia "950 năm Quốc Tử Giám – Quốc học Việt Nam" sẽ chính thức diễn ra vào lúc 19h30. Đây là sự kiện trọng tâm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026). 

Chương trình mang chủ đề "Tinh hoa đạo học", nhằm tôn vinh truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài của dân tộc, đồng thời khẳng định vai trò của giáo dục, tri thức trong sự phát triển đất nước.

Quốc Tử Giám được thành lập năm 1076 dưới triều vua Lý Nhân Tông, sáu năm sau khi Văn Miếu được xây dựng vào năm 1070 dưới triều vua Lý Thánh Tông. Nơi đây được biết đến là trường đại học đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, từng giữ vai trò quan trọng trong đào tạo, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước thời phong kiến.

Trải qua gần một thiên niên kỷ, Văn Miếu – Quốc Tử Giám trở thành biểu tượng văn hiến của Thăng Long – Hà Nội. Đặc biệt, di tích hiện lưu giữ 82 bia tiến sĩ, ghi danh những người đỗ đạt trong các kỳ thi từ năm 1442 đến năm 1779. Hệ thống bia này đã được UNESCO ghi danh vào Danh mục Ký ức thế giới năm 2011.

Không chỉ mang ý nghĩa lịch sử, lễ kỷ niệm 950 năm còn đánh dấu nỗ lực đưa những giá trị đạo học truyền thống đến gần hơn với công chúng đương đại.

Dàn nghệ sĩ nổi tiếng hội tụ, công nghệ hiện đại xuất hiện giữa không gian di tích cổ

Điểm nhấn của lễ kỷ niệm là chương trình nghệ thuật do Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang dàn dựng, kết hợp nghi thức khai văn với các tiết mục ca, múa, nhạc, những sáng tác mới và hình ảnh tư liệu lịch sử.

Đáng chú ý, chương trình dự kiến ứng dụng hàng loạt công nghệ trình diễn hiện đại như 3D Mapping, ánh sáng laser, thực tế tăng cường (AR), hệ thống LED lưới và pháo hoa nghệ thuật. Các công nghệ này sẽ được kết hợp với kiến trúc và cảnh quan Văn Miếu – Quốc Tử Giám, tạo nên không gian trình diễn kết nối giữa quá khứ và hiện tại.

Dàn nghệ sĩ tham gia gồm Trọng Tấn, Phạm Thu Hà, Võ Hạ Trâm, Đông Hùng, Ngô Lan Hương, nhóm OPlus, Hoàng Hồng Ngọc, Quách Mai Thy cùng các đơn vị nghệ thuật và học sinh, sinh viên Hà Nội.

Chia sẻ về cách dàn dựng, Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang cho biết, thách thức lớn là tổ chức chương trình trong không gian di tích có diện tích hạn chế, vừa tạo hiệu quả nghệ thuật vừa bảo đảm sự hài hòa với kiến trúc lịch sử.

Theo ông, toàn bộ không gian Văn Miếu – Quốc Tử Giám được khai thác như một đại cảnh, gần với cách tổ chức một phim trường, trong đó công nghệ đóng vai trò kết nối các không gian và phần nội dung.

"Tôi không coi công nghệ là một điểm nhấn", ông Giang nhấn mạnh, đồng thời khẳng định ưu tiên hàng đầu là tôn vinh giá trị cốt lõi, giữ gìn vẻ trầm mặc của di tích.

Một chi tiết đặc biệt được Tổng đạo diễn hé lộ là việc tái hiện không gian một buổi bình văn gắn với truyền thống Quốc Tử Giám xưa. Ê-kíp cũng tính toán kỹ từng tiết mục, có nghệ sĩ chỉ xuất hiện trong khoảng 30 giây đến một phút nhưng được kỳ vọng tạo dấu ấn cảm xúc.

Từ dòng chảy 950 năm đến khát vọng của thế hệ trẻ

Theo Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang, chương trình có thời lượng dự kiến khoảng 80 phút, gồm 40 phút phần lễ và 40 phút dành cho nội dung lịch sử, nghệ thuật. Phần nghệ thuật được xây dựng qua hai chương: "Mạch nguồn đạo học" và "Hiền tài là nguyên khí quốc gia".

Nếu chương đầu đưa khán giả trở về với sự hình thành Quốc Tử Giám, truyền thống khoa cử, khí tiết của các bậc hiền tài, thì chương tiếp theo hướng đến vai trò của tri thức, sáng tạo và trách nhiệm cống hiến trong thời đại mới.

Thông điệp xuyên suốt được Tổng đạo diễn gửi gắm là: "Đạo học là cội rễ của nhân cách; Tri thức là đôi cánh đưa đất nước vươn mình".

Bên cạnh lễ kỷ niệm, Hà Nội còn tổ chức chuỗi 11 hoạt động từ ngày 5–15/11, bao gồm trải nghiệm Passport "Hành trình Quốc học – Dấu ấn tri thức", các triển lãm, hội thảo khoa học, chương trình nghệ thuật và hoạt động thắp sáng 950 ngọn đèn Minh Triết.

Khép lại chuỗi sự kiện là chương trình "Thanh xuân viết tiếp mạch nguồn" vào tối 15/11, hướng tới học sinh, sinh viên và công chúng trẻ.

Với sự kết hợp giữa di sản 950 năm tuổi, nghệ thuật đương đại và công nghệ trình diễn hiện đại, chuỗi hoạt động được kỳ vọng không chỉ tôn vinh quá khứ mà còn lan tỏa tinh thần hiếu học, khơi dậy khát vọng sáng tạo, cống hiến của các thế hệ hôm nay.