Cuối một ngày dài, trên chuyến tàu điện ngầm đông người ở Trung Quốc, một khung cảnh nhỏ bé nhưng đủ khiến cả toa tàu dịu lại. Người cha ngồi tựa lưng vào ghế, mắt nhắm nghiền vì mệt. Bên cạnh ông, cô con gái không nghịch ngợm, không đòi hỏi, cũng không chạy nhảy như nhiều đứa trẻ khác. Em lặng lẽ mở chiếc túi nhỏ, đổ ra một ít đậu đỏ lẫn đậu xanh rồi bắt đầu tỉ mỉ phân loại từng hạt.

Hóa ra, để con có việc làm trong lúc chờ về nhà mà không gây ồn ào ảnh hưởng đến người xung quanh, người cha đã nghĩ ra cách đơn giản ấy: mua hai loại đậu trộn lẫn, để con ngồi tách riêng ra. Trò chơi nhỏ nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn và tập trung. Và cô bé đã làm điều đó một cách nghiêm túc như thể đang hoàn thành một “nhiệm vụ” quan trọng.

Em lặng lẽ mở chiếc túi nhỏ, đổ ra một ít đậu đỏ lẫn đậu xanh rồi bắt đầu tỉ mỉ phân loại từng hạt.

Thỉnh thoảng có hành khách đi ngang mỉm cười, có người còn khẽ khen: “Ngoan quá!”. Cô bé không ngẩng lên nhiều, chỉ thoáng nhìn rồi tiếp tục công việc của mình. Khi có tiếng nói chuyện lớn phía sau, em còn đưa ngón tay lên môi, ra hiệu “suỵt” rất tự nhiên, như thể đang góp phần giữ yên tĩnh cho cả toa tàu.

Đoạn video ghi lại khoảnh khắc ấy nhanh chóng được chia sẻ rộng rãi. Cộng đồng mạng không tiếc lời khen ngợi: chỉ một hành động rất nhỏ của người cha, nhưng thể hiện rõ ý thức nơi công cộng và sự tinh tế trong cách dạy con. Không phải ai cũng đủ kiên nhẫn nghĩ cách để con vừa được vui, vừa không làm phiền người khác.

Trước đó không lâu, tại Bắc Kinh, một câu chuyện khác cũng khiến nhiều người xúc động. Trong giờ cao điểm, một người mẹ đưa con trai chuẩn bị lên lớp Hai đi tàu điện. Không còn ghế trống. Cậu bé không mè nheo, không nhìn quanh chờ ai nhường chỗ. Em chỉ lặng lẽ đặt ba lô xuống sàn, ngồi xổm phía trên chiếc ba lô của mình rồi lấy ra một cuốn sách tranh.

Giữa toa tàu mà hầu hết người lớn đều chăm chú vào điện thoại, hình ảnh một đứa trẻ cúi đầu đọc sách chăm chú bỗng trở nên nổi bật. Một giáo sư đại học tình cờ ngồi gần đó đã quan sát cậu bé khá lâu. Ông thừa nhận rằng ngay cả người trưởng thành đôi khi cũng khó tập trung giữa không gian ồn ào như vậy, huống hồ là một đứa trẻ. Vậy mà cậu bé vẫn đọc say sưa, như thể xung quanh chỉ còn lại trang sách và thế giới của riêng mình.

Những câu chuyện ấy trở nên đáng chú ý một phần vì thực tế trên các phương tiện công cộng, hình ảnh trẻ em la hét, chạy nhảy, còn cha mẹ thì thờ ơ không nhắc nhở, vốn không hiếm. Chính vì thế, khi bắt gặp những đứa trẻ biết tự điều chỉnh hành vi, biết tôn trọng không gian chung, nhiều người cảm thấy như được “an ủi”.

Nhưng điều khiến cộng đồng mạng suy ngẫm không chỉ nằm ở sự ngoan ngoãn của đứa trẻ. Đằng sau mỗi hành vi ấy là bóng dáng của cha mẹ. Trẻ con không tự nhiên mà hiểu chuyện; chúng học bằng cách quan sát. Cách người lớn cư xử nơi công cộng, cách họ tôn trọng người khác, cách họ kiên nhẫn giải thích thay vì quát mắng, tất cả âm thầm trở thành bài học sống động.

Người cha mua đậu cho con phân loại có thể không nghĩ hành động ấy sẽ được lan truyền. Người mẹ để con ngồi đọc sách trên ba lô cũng có lẽ chỉ đang làm điều mình cho là đúng. Nhưng chính những lựa chọn giản dị đó đã cho thấy một kiểu “nuôi dưỡng giàu có”, không phải giàu về vật chất mà giàu về ý thức, về kỷ luật và sự tôn trọng cộng đồng.

Có người bình luận rằng: “Tương lai của những đứa trẻ này chắc chắn sẽ rộng mở”. Có thể còn quá sớm để nói về tương lai, nhưng ít nhất trong khoảnh khắc trên chuyến tàu hôm ấy, người ta đã thấy rõ một điều: khi cha mẹ tự quản lý tốt bản thân và làm gương bằng hành động cụ thể, đứa trẻ sẽ lớn lên trong sự thấm nhuần tự nhiên, không cần những bài giảng dài dòng.

Và có lẽ, giữa nhịp sống vội vã, điều khiến người ta cảm động nhất không phải là một hành động lớn lao, mà là cách một gia đình nhỏ chọn cư xử tử tế với không gian chung bắt đầu từ những hạt đậu bé xíu, hay từ một cuốn sách mở ra giữa toa tàu đông đúc.