Suốt một tuần, chiều nào con cũng mang bóng xuống sân tập để chuẩn bị cho buổi tuyển vào đội bóng của trường. Tối trước hôm thi, con còn tự lau giày rồi dặn mẹ hôm sau đón muộn. Vậy mà lúc về nhà, con nhét đôi giày xuống gầm tủ, nói từ mai chẳng đá bóng nữa.

Mẹ vừa định bảo “Thì sang năm thi lại”, con đã nói thêm “Con đá dở lắm. Ai cũng thấy”.

Có lẽ điều làm con buồn nhất chiều hôm ấy là lúc thầy đọc tên, mấy bạn đứng cạnh reo lên còn con phải giả vờ cúi xuống buộc dây giày. Bố mẹ chưa biết chuyện đó. Nếu vội khuyên con tập chăm hơn, cả nhà rất dễ nói mãi về chuyện đá bóng trong khi con chỉ đang lo sáng mai gặp các bạn thì phải làm sao.

1. Cho con buồn trước khi bàn chuyện lần sau

“Có mỗi chuyện ấy mà cũng buồn”, “Thua một lần thì đã sao” là những câu người lớn dễ nói khi muốn con nhẹ lòng. Nhưng một việc có vẻ nhỏ với bố mẹ có thể là điều con đã mong suốt nhiều ngày. Con có thể tiếc công tập, ngượng vì đã khoe với cả lớp, hoặc vừa mừng cho bạn thân vừa tủi vì mình bị loại. Chính con đôi khi cũng chưa gọi tên được hết những cảm xúc ấy.

Mẹ có thể nói một câu vừa đủ. “Mẹ biết con mong được vào đội. Chắc chiều nay con hụt hẫng lắm.” Rồi cho con thay quần áo, ăn chút gì đó hoặc ngồi yên một lúc. Nếu con chỉ đáp “Con chưa muốn kể”, mẹ có thể nói “Ừ, khi nào muốn thì mẹ nghe” và để lời mời ấy ở đó.

Cũng có khi con vừa khóc xong đã chạy ra chơi với em. Bố mẹ cứ để con vui với việc đang làm. Nỗi buồn có thể quay lại khi con nhìn thấy đôi giày hoặc nghe bạn nhắc đến đội bóng. Nếu tối đó con muốn kể, bố mẹ có thể nghe hết câu chuyện rồi mới hỏi con muốn được giúp điều gì.

2. Khi con tự chê mình, nhắc lại một việc con thực sự làm được

Nghe con nói “Con đá dở lắm”, bố có thể muốn đáp ngay “Con đá hay mà”. Nhưng nếu chính con vừa thấy mình để mất bóng mấy lần, lời khen ấy khó lọt tai. Bố có thể nhắc lại điều cả hai đã nhìn thấy. “Hồi mới tập, con hay chuyền bóng lệch sang bên. Mấy hôm nay bố thấy con đã chuyền được cho bạn ngay cả khi đang chạy.”

Một chi tiết có thật giúp con nhìn lại cả quãng đường mình đã đi qua. Con vẫn có thể buồn vì chưa được chọn, đồng thời nhớ rằng mình từng có một động tác làm mãi chưa được rồi cuối cùng cũng làm được.

Với chuyện học, bố mẹ cũng có thể nói cụ thể như thế. Khi con nhìn bài toán điểm thấp rồi bảo “Con dốt Toán”, hãy cùng con xem vài câu. Có thể phần đặt tính con làm đúng, nhưng đến bài có lời văn thì con lấy nhầm dữ kiện. Nếu đúng là con chưa hiểu cách làm, cứ nói rõ phần nào cần xem lại. Con sẽ dễ tiếp nhận câu “Mình xem lại cách chọn dữ kiện nhé” hơn một lời phán chung chung về khả năng học Toán của mình.

3. Thu nhỏ việc cần làm đến mức con biết bắt đầu từ đâu

Khi thấy con mất tự tin, bố mẹ dễ muốn vực con dậy bằng một kế hoạch thật đầy đủ. Chẳng hạn, đăng ký lớp bóng đá, lên lịch tập ba buổi mỗi tuần rồi nhắc con quyết tâm thi lại. Với đứa trẻ vừa bảo muốn cất giày đi, từng ấy việc có thể khiến lần thử tiếp theo trở nên nặng nề ngay từ lúc chưa bắt đầu.

Khi con đã muốn nói chuyện, bố có thể hỏi “Trong buổi tuyển, con thấy khó nhất lúc nào?”. Nếu con kể cứ có bạn áp sát là cuống, hai bố con có thể dành mười phút ngoài sân để tập nhận bóng khi có người đứng gần. Nếu con chưa hiểu vì sao mình bị loại, một việc vừa sức hơn là hỏi thầy phụ trách xem con cần tập thêm kỹ năng nào. Con cũng có thể chọn quay lại đá với nhóm bạn trước, rồi tính chuyện vào đội sau.

Một bài kiểm tra điểm thấp cũng có thể bắt đầu lại từ một câu. Nếu con làm thiếu vì đọc vội, thử cho con đọc đề và gạch dưới yêu cầu. Nếu con chưa hiểu kiến thức, cùng con tìm một bài mẫu để làm lại. Xong việc đó, hai mẹ con có thể dừng. Một buổi tối con tự sửa được một lỗi cụ thể đã có ích, dù điểm số lần sau còn chưa biết.

4. Dành thời gian bên con mà không biến mỗi cuộc trò chuyện thành một lần hỏi bài

Có bố mẹ đã cố nhịn hỏi lúc đón con, nhưng đến bữa cơm lại buột miệng “Thế con tính sao?”, rồi trước giờ ngủ hỏi tiếp “Con còn buồn à?”. Người lớn hỏi vì lo. Còn với con, cả buổi tối có thể thành một chuỗi những lần phải nhắc lại chuyện mình đang muốn tạm gác sang bên.

Bố vẫn có thể rủ con ra mua đồ ăn sáng. Mẹ vẫn có thể ngồi xem cùng con một tập phim. Nếu con muốn kể chuyện bạn đổi chỗ ngồi hay khoe một con mèo gặp trên đường, cứ nghe chuyện đó. Con có thể cần một khoảng thời gian ở cạnh bố mẹ mà chẳng phải giải thích mình đã sai ở đâu hay bao giờ sẽ khá lên.

Có khi sáng hôm sau, lúc hai mẹ con dừng xe trước cổng trường, con mới hỏi “Nếu các bạn hỏi vì sao con không được chọn thì con nói gì hả mẹ?”. Hóa ra đó mới là điều khiến con ngại đi học từ tối qua. Mẹ có thể cùng con nghĩ ra một câu đơn giản mà con thấy thoải mái, chẳng hạn “Đợt này tớ chưa được chọn”. Rồi con tự quyết định có muốn kể thêm với bạn hay không.

Đôi giày có thể vẫn nằm dưới gầm tủ thêm vài hôm. Đến chiều con tự lôi ra, phủi bụi rồi hỏi bố có xuống sân chuyền bóng cùng không, bố chỉ cần đi lấy bóng. Con đã tìm được một cách để quay lại với việc mình từng thích, theo nhịp của mình.