Nhiều đứa trẻ khi học tiểu học được coi là thông minh thiên bẩm, chẳng cần học nhiều vẫn đạt điểm tối đa. Thế nhưng, bước sang cấp hai, đặc biệt là từ năm lớp 8, lớp 9, thành tích bỗng dưng sa sút thê thảm dù trí thông minh không hề thay đổi.

Một giáo viên chủ nhiệm với hơn 20 năm kinh nghiệm đã đúc kết rằng sự phân hóa trình độ giữa một đứa trẻ xuất sắc và một học sinh trung bình không nằm ở chỉ số IQ, mà được quyết định bởi 3 năng lực nền tảng dưới đây.

1. Những thói quen tốt

Người ta vẫn nói: "Thói quen tốt quyết định điểm số cao". Trong cùng một lớp học, sự khác biệt giữa các học sinh thường bắt đầu từ những chi tiết rất nhỏ:

Có trẻ ngồi học luôn ngọ nguậy, thiếu tập trung; nhưng có trẻ lại dồn toàn bộ tâm trí theo sát lời giảng của thầy cô.

Có trẻ làm bài tập cẩu thả cho xong chuyện; nhưng có trẻ lại làm rất nghiêm túc, quyết tâm đào sâu để hiểu bằng được những câu làm sai.

Những thói quen như yêu thích đọc sách sẽ giúp trẻ có năng lực thấu cảm và kiến thức rộng; sự tập trung cao độ giúp nâng cao hiệu suất nghe giảng; sự ngăn nắp giúp trẻ sắp xếp lộ trình ôn tập khoa học. Những thói quen này nhìn qua có vẻ tầm thường nhưng lại mang đến sức mạnh thay đổi diện mạo học tập của một đứa trẻ.

Ảnh minh họa

2. Phương pháp học tập đúng đắn

Sở hữu phương pháp tốt sẽ giúp việc học trở nên "khổ tận cam lai", hiệu quả gấp bội. Nhiều trẻ rất chăm chỉ, thức khuya dậy sớm nhưng điểm số vẫn không cải thiện, nguyên nhân chính là do áp dụng sai cách.

- Môn Toán: Nếu chỉ mải mê vào "chiến thuật biển đề" mà không nắm vững bản chất trong sách giáo khoa hay bỏ qua việc làm lại các câu sai, trẻ sẽ rất khó bứt phá.

- Môn Tiếng Anh: Học thuộc lòng từ vựng thôi là chưa đủ, khả năng vận dụng trong ngữ cảnh mới là thước đo thực sự.

- Các môn Xã hội & Khoa học: Mỗi môn đều có "bí kíp" riêng, từ cách tóm tắt sơ đồ tư duy cho đến phương pháp học thuộc lòng theo logic.

Những đứa trẻ học giỏi luôn là những người giỏi tổng kết và tìm ra hệ thống phương pháp phù hợp nhất với bản thân mình thay vì nỗ lực mù quáng.

3. Khả năng lập kế hoạch và tầm nhìn

Những đứa trẻ biết lập kế hoạch thường có tính tự giác và nội lực cực kỳ mạnh mẽ. Trẻ không đợi cha mẹ thúc giục mà tự "cuốn" mình vào guồng quay học tập nhờ có mục tiêu rõ ràng. Khả năng này thể hiện qua việc:

- Biết dựa vào mục tiêu để xây dựng lộ trình học tập theo từng giai đoạn.

- Sắp xếp được tiến độ học và ôn tập cho từng môn học cụ thể.

- Tận dụng hiệu quả thời gian vụn vặt để vừa có thể học tốt, vừa có thể chơi vui.

Lập kế hoạch không chỉ là việc ghi chép thời khóa biểu, mà là rèn luyện tư duy đại cục và tầm nhìn dài hạn. Một đứa trẻ biết mình cần làm gì trong 3 năm cấp hai sẽ luôn làm chủ được tình thế và ít khi mắc sai lầm trước những bước ngoặt quan trọng.

Ảnh minh họa

Nuôi dạy con cái sợ nhất là việc cha mẹ "vừa đi vừa dò đường", để rồi khi đến đích mới hối hận vì những lối rẽ sai lầm. Thay vì chỉ nhìn vào điểm số, hãy giúp con bồi dưỡng thói quen, tìm ra phương pháp và rèn luyện tư duy lập kế hoạch. Đây mới chính là những "vũ khí" sắc bén nhất giúp trẻ tự tin vững bước trong suốt hành trình học tập và cả cuộc đời sau này.