Phim điện ảnh Trại buôn người của đạo diễn Toni Dương Bảo Anh khởi chiếu từ ngày 25/9 và đã nhanh chóng vượt mốc 100 tỷ đồng doanh thu tính đến chiều ngày 28/9. Phim kể về những nạn nhân bị dụ dỗ bằng lời mời việc làm lương cao rồi vô tình sa vào đường dây buôn người lừa đảo xuyên biên giới.

Và ai đã xem bộ phim hẳn còn nhớ rõ những phút đầu phim khi Steven Nguyễn hiên ngang đứng trên bừa rồi lao qua sân bùn giữa tiếng hò reo cuồng nhiệt của hội đua bò An Giang. Ngoài đời thực lễ hội ấy còn chứa đựng nhiều điều bất ngờ hơn hẳn. Chẳng hạn như có đôi bò được định giá hơn 300 triệu đồng hay chuyện bò chiến được bồi bổ cả trứng gà pha nước dừa và kịch tính nhất là luật chơi đôi chạy sau vẫn có thể giành chiến thắng mà không cần chạm vạch đích.

Steven Nguyễn hiên ngang đứng trên bừa rồi lao qua sân bùn giữa tiếng hò reo cuồng nhiệt của hội đua bò An Giang.

Tác phẩm điện ảnh đang dẫn đầu phòng vé Việt này đã gây ấn tượng ngay từ những khung hình đầu tiên bằng những cảnh đua bò chân thực ở An Giang. Diễn viên Steven Nguyễn vào vai Ny là một chàng nông dân tham gia hội đua bò với hy vọng giành được tiền thưởng để lo cho em gái đi học.

Để quay được những cảnh đắt giá này anh đã phải xuống tận An Giang tập điều khiển bò từ trọn một tháng trước khi bấm máy và thậm chí còn bị bò đá hụt ngay trong buổi đầu tiên. Sân tập vốn ngập ngụa chất thải vì hàng nghìn cặp bò phải luyện tập mỗi ngày nên có lúc phân bò văng cả vào mũi và vào miệng anh chàng. Nam diễn viên còn hài hước đùa rằng sau khi hoàn thành bộ phim này anh đã không còn biết sợ bất cứ điều gì nữa.

Nam diễn viên phải tập điều khiển bò từ trọn một tháng trước khi bấm máy và thậm chí còn bị bò đá hụt ngay trong buổi đầu tiên

Thứ bùn đất khiến Steven Nguyễn nhớ mãi không quên ấy chính là sân đua của Hội đua bò Bảy Núi vốn là một lễ hội dân gian đã gắn bó mật thiết với đời sống của người Khmer tại An Giang suốt hàng trăm năm qua. Và càng cất công tìm hiểu thì người ta lại càng phát hiện ra vô vàn điều thú vị xoay quanh lễ hội này.

Nguồn gốc độc đáo của Hội đua bò Bảy Núi

Đây vốn là lễ hội truyền thống của đồng bào Khmer vùng Bảy Núi diễn ra vào đúng dịp Lễ Sene Dolta tức là lễ cúng ông bà thường kéo dài từ ngày 29 tháng 8 đến mùng 1 tháng 9 âm lịch hằng năm. Từ xa xưa hội đua bò vẫn được người dân tự đứng ra tổ chức ở quy mô nhỏ và mãi đến năm 1989 mới được tổ chức chính thức lần đầu tiên tại xã Ô Lâm. Tới năm 2016 Hội đua bò Bảy Núi tại An Giang đã vinh dự được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Khác biệt hoàn toàn với bộ môn đua ngựa thông thường, mỗi lượt đua bò sẽ có hai đôi bò cùng nhau kéo bừa trong khi người điều khiển đứng chênh vênh ngay trên chiếc bừa đó. Các đôi bò sẽ bắt đầu bằng việc đi hết một vòng chậm được gọi là vòng hô rồi mới bứt tốc mạnh mẽ ở vòng thả ngay khi trọng tài tung cờ hiệu. Sân đua thực chất là một khoảnh ruộng dài chừng 200 mét và rộng khoảng 100 mét với mực nước ngập xăm xắp và được xới lên nhiều lần cho bùn trở nên thật trơn trượt. Đây chính là thứ bùn khiến Steven Nguyễn nhớ mãi.

Đây vốn là lễ hội truyền thống của đồng bào Khmer vùng Bảy Núi diễn ra vào đúng dịp Lễ Sene Dolta. Ảnh: Nguyễn Khánh Vũ Khoa

Có một chi tiết vô cùng dễ thương là đôi bò vô địch sẽ không bao giờ bị mang đi làm thịt hay đem bán. Những người chủ bò luôn giữ chúng lại như một khối tài sản vô giá để ngày ngày chăm sóc và tự hào khoe về chiến thắng vang dội.

Trong năm nay Hội đua bò truyền thống Chùa Rô lần thứ mười hai đã diễn ra vô cùng sôi động vào sáng ngày 13 tháng 9 tại xã An Cư với 32 đôi bò của vùng Bảy Núi cùng nhau tranh tài. Mức thưởng cho giải nhất lên tới 30 triệu đồng tức là cao gấp ba lần so với năm 2025 thu hút hàng chục nghìn người dân và du khách đổ về theo dõi cổ vũ.

Mọi thứ bắt đầu từ những đường cày thiện nguyện trên ruộng chùa

Tiếng dàn nhạc ngũ âm vang lên dồn dập hòa cùng hình ảnh người điều khiển đứng chênh vênh trên giàn bừa gỗ để đôi bò lao đi làm nước ruộng tung lên thành từng chùm lấp lánh dưới nắng. Khó ai ngờ màn tranh tài sôi động ấy lại bắt nguồn từ một việc làm hết sức hiền lành là cày ruộng giúp nhà chùa.

Theo lời kể của Hòa thượng Chau Sơn Hy là sư cả chùa Sà Lôn tại Tri Tôn thì ngày xưa cứ khoảng cuối tháng 8 âm lịch khi nước lũ sông Cửu Long bắt đầu rút đi cũng là lúc người Khmer vùng Bảy Núi bước vào mùa gieo cấy. Bà con thường chung tay cày mảnh ruộng của chùa trước và mỗi phum sóc sẽ tự hào chọn ra đôi bò khỏe nhất để góp sức. Trong lúc hăng say cày cấy các đôi bò vô tình thi nhau xem ai hoàn thành phần việc trước và từ đó cuộc đua dần dần được hình thành. Các vị sư sãi trong chùa đã đứng ra tổ chức bài bản và trao phần thưởng động viên cho những đôi bò thắng cuộc.

Ảnh: Nguyễn Khánh Vũ Khoa

Thời điểm này cũng tình cờ trùng với mùa lễ Sene Dolta mang ý nghĩa tưởng nhớ tổ tiên gần giống như lễ Vu Lan của người Kinh. Vì vậy việc đưa bò đi cày ruộng chùa không chỉ để tích phước cho người sống mà còn là cách để con cháu thành tâm hồi hướng công đức cho ông bà. Phần thưởng ngày trước cũng vô cùng giản dị khi thường chỉ là chiếc lục lạc reo vui hay bộ dây vàm mới tinh tươm cho bò nhưng danh hiệu vô địch thì luôn luôn là niềm tự hào to lớn của cả phum sóc.

Từ một trò chơi dân gian rộn rã ở sân chùa hội đua bò đã lần đầu được tổ chức chính thức vào năm 1989 tại xã Ô Lâm. Bắt đầu từ năm 1992 hai huyện Tri Tôn và Tịnh Biên thay phiên nhau luân phiên đăng cai tổ chức. Đến năm 2003 hội đua vinh dự được công nhận là sản phẩm du lịch đặc trưng của An Giang rồi tiến tới năm 2009 được nâng cấp lên thành lễ hội tranh Cúp Truyền hình. Đỉnh cao là vào năm 2016 Hội đua bò Bảy Núi tại An Giang đã chính thức bước vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Đến năm 2003, hội đua vinh dự được công nhận là sản phẩm du lịch đặc trưng của An Giang rồi tiến tới năm 2009 được nâng cấp lên thành lễ hội tranh Cúp Truyền hình. Ảnh: Nguyễn Khánh Vũ Khoa

Luật chơi ngược đời khi đôi chạy sau hoàn toàn có quyền lật kèo chiến thắng

Khác hẳn với bộ môn đua ngựa thông thường, hai đôi bò không hề xuất phát cùng một hàng ngang mà lại đứng theo đội hình trước sau và cách nhau khoảng 3 đến 4 mét. Mỗi đôi sẽ có một vạch đích riêng tương ứng với vị trí xuất phát ban đầu. Cách bố trí lạ lùng này có từ ngày xưa khi đường đua vẫn còn chật hẹp và được người dân gìn giữ nguyên vẹn đến tận bây giờ như một nét bản sắc riêng biệt.

Cuộc đua luôn được chia làm hai chặng rõ rệt. Ở vòng hô các đôi bò thong thả đi chậm quanh sân và đây cũng là lúc người điều khiển ngấm ngầm thăm dò để đấu trí với đối thủ. Chặng này có luật lệ rất gắt gao vì nếu đôi đi sau lỡ chân giẫm lên bừa của đôi đi trước là ngay lập tức bị loại. Thậm chí gãy bừa hay sút nêm cũng bị truất quyền thi đấu. Ngược lại nếu đôi đi trước mà cố tình chơi chiêu dừng lại để gài bẫy cho đôi sau đạp trúng bừa thì chính đôi đi trước sẽ bị trọng tài xử thua.

Cuộc đua bò luôn được chia làm hai chặng rõ rệt. Ảnh: Nguyễn Khánh Vũ Khoa

Sang đến vòng thả khi trọng tài mạnh mẽ phất cờ thì cuộc đua lập tức biến thành màn bứt tốc nước rút kinh hoàng. Lúc này mọi thứ hoàn toàn đảo ngược vì đôi chạy sau chỉ cần đuổi kịp và giẫm lên bừa của đôi trước là nghiễm nhiên giành thắng luôn dù chưa hề về đến vạch đích. Đoạn nước rút này kéo dài tới 80 đến 100 mét nên người điều khiển phải cực kỳ bản lĩnh để chọn đúng thời điểm thúc bò. Nếu lỡ thúc sớm quá thì bò rất dễ bị đuối sức ở chặng cuối cùng.

Người điều khiển theo tiếng Khmer gọi là người chầm nik phải đứng thật vững trên giàn bừa có bàn đạp là tấm gỗ chỉ rộng khoảng 30 xen ti mét và dài 90 xen ti mét. Bất cứ ai lỡ ngã hoặc trượt chân rơi khỏi bừa giữa chừng cũng bị tính là thua cuộc. Việc đứng được vững chãi trên tấm gỗ nhỏ hẹp ấy khi bò đang lao đi với hết tốc lực giữa mặt ruộng bùn lầy là một kỹ năng khó nhằn mà Steven Nguyễn phải cắn răng tập luyện cả tuần liền mới có thể làm quen.

Những chiến mã trăm triệu cùng loạt bí mật trong hậu trường nuôi bò đua

Anh Lê Hồng Sớt 49 tuổi có biệt danh là Út Mới sở hữu thâm niên 30 năm nuôi bò và 20 năm trực tiếp cầm lái bò đua với hàng chục giải thưởng lớn nhỏ trong tay. Theo lời anh kể thì việc chọn bò đua phải xem xét cực kỳ kỹ lưỡng từ đôi mắt mũi chân sừng vóc dáng cho đến cả hình thù xoáy trên đầu. Dân trong nghề đặc biệt để ý đến hai cái xoáy ở khóe miệng vốn được anh ưu ái gọi là xoáy kiếm tiền. Anh từng sở hữu hai con bò xuất chúng với một con hai xoáy và một con bốn xoáy giúp mang về vô số giải thưởng danh giá trong nhiều năm liền.

Bò đua luôn được tập luyện từ khi còn là những chú bê non nớt để làm quen với việc di chuyển hay chở hàng rồi mới bước vào các bài tập thi đấu khắc nghiệt. Chế độ ăn uống của chúng cũng hoàn toàn khác biệt so với bò cày thông thường. Ngoài rơm cỏ và cám thì những con chuẩn bị bước vào giải đấu còn được bồi bổ thêm rượu và trứng gà pha nước dừa. Có nhà còn cẩn thận làm chỗ ở thoáng mát và hun khói đuổi muỗi hay thậm chí là giăng mùng cho bò ngủ ngon giấc. Đến ngày ra sân thi đấu các chú bò sẽ được diện lục lạc vàng chói lọi và cặp sừng được bọc vải sặc sỡ uy oai.

Hai đôi bò không hề xuất phát cùng một hàng ngang mà lại đứng theo đội hình trước sau và cách nhau khoảng 3 đến 4 mét. Ảnh: Báo An Giang

Giá trị của những chiến mã này thực sự không hề nhỏ một chút nào. Một đôi bò đua xuất sắc có thể được định giá lên tới hơn 300 triệu đồng. Để chuẩn bị chu đáo cho mùa đua năm nay ông Nguyễn Thành Tài ở xã Núi Cấm đã không ngần ngại bỏ ra hơn 150 triệu đồng để tậu về một cặp bò đực mới toanh. Có người chủ bò còn chịu chơi đến mức sang tận Campuchia tìm giống tốt điển hình như đôi bò ba lần vô địch của ông Chau Thi đã được mua về với giá hơn 100 triệu đồng.

Chi tiết thú vị nhất có lẽ nằm ở tình cảm gắn bó sâu sắc giữa bò và người chủ. Có những con bò sau khi bị đổi chủ thì nhất quyết hờn dỗi không chịu chạy và chỉ thực sự vào guồng đua khi thấy bóng dáng người chủ cũ xuất hiện. Mỗi lần đi mua lại bò cũ anh Út Mới thường phải mang theo chiếc áo của người chủ trước để cho bò ngửi từ từ cho quen mùi. Thậm chí từng có trường hợp người mua mới không tài nào điều khiển được nên đành ngậm ngùi mang trả bò về lại cho chủ cũ.

Việc chọn bò đua phải xem xét cực kỳ kỹ lưỡng từ đôi mắt mũi chân sừng vóc dáng cho đến cả hình thù xoáy trên đầu Ảnh: Nguyễn Khánh Vũ Khoa

Và dù có giành chiến thắng hay ngậm ngùi thua cuộc thì bò đua không bao giờ bị mang đi làm thịt. Những đôi vô địch luôn được giữ lại như một tài sản quý giá của gia đình và cả phum sóc rồi được mọi người săn đón hệt như một ngôi sao thực thụ khiến giá trị có lúc tăng vọt gấp 3 đến 5 lần. Còn những đôi lỡ thua cuộc thì vẫn tiếp tục được chủ nhân cưng chiều chăm sóc và luyện tập ráo riết để chờ phục thù vào mùa giải năm sau.

Kinh nghiệm bỏ túi cho những ai muốn tận mắt chứng kiến cuộc đua rực lửa

Ai lỡ dịp xem hội Chùa Rô thì vẫn còn một cơ hội vàng khác để thưởng thức. Hội đua bò Bảy Núi tranh cúp Truyền hình An Giang lần thứ 31 được dự kiến sẽ diễn ra vào ngày 10 tháng 10 năm 2026 tức mùng 1 tháng 9 âm lịch tại sân đua bò xã An Cư nằm trong khu vực gần chùa Thơ Mít. Trong khuôn khổ của hội đua năm nay còn có thêm các chương trình biểu diễn nghệ thuật đặc sắc ngay tại khuôn viên chùa.

Ảnh: Nguyễn Khánh Vũ Khoa

• Có một vài lưu ý nhỏ cực kỳ hữu ích dành cho du khách là hãy cố gắng đến thật sớm. Rút kinh nghiệm từ những năm trước thì ngay từ lúc rạng sáng con đường dẫn vào sân đua đã đông nghẹt cả chủ bò lẫn du khách chen lấn đi giành chỗ ngồi có góc nhìn đẹp nhất. Đừng quên mang theo nón đội đầu bôi kem chống nắng kỹ lưỡng và chọn những đôi giày dép không ngại bám bẩn vì toàn bộ sân đua là mặt ruộng bùn lầy trong khi cái nắng miền Tây buổi trưa thì lại khá gắt gao.
• Khi xem đua bò mọi người nhớ chỉ nên đứng ở khu vực khán đài hoặc đứng lùi lại phía sau rào chắn an toàn. Các chú bò đua thường lao đi với tốc độ rất khủng khiếp nên du khách tuyệt đối không nên chen lấn sát mép sân chỉ để cố chụp một tấm ảnh. Đặc biệt bạn hoàn toàn có thể kết hợp chuyến đi này để tham quan các địa danh nổi tiếng quanh vùng Bảy Núi như Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam hay Núi Cấm và rừng tràm Trà Sư rồi tranh thủ nếm thử các món đặc sản trứ danh như bánh bò thốt nốt cùng gà đốt lá chúc Tri Tôn và cả món bún cá Châu Đốc lừng danh.