Tận dụng ban công hay sân thượng để trồng rau, hoa và cây cảnh đang trở thành lựa chọn của nhiều gia đình, đặc biệt tại nhà phố và chung cư. Chỉ vài mét vuông cũng có thể tạo thành một khoảng xanh dễ chịu, thậm chí cung cấp rau gia vị cho những bữa ăn hằng ngày. Tuy nhiên, nắng nhiều không đồng nghĩa đây là vị trí có thể đặt cây thế nào cũng được. Tải trọng, gió mạnh, thoát nước, chống thấm và cả nguy cơ đồ vật rơi từ trên cao đều là những vấn đề nên tính đến ngay từ khi bắt đầu.

1. Đừng thấy sân thượng rộng rồi đặt bao nhiêu chậu cũng được

Một vài chậu cây nhỏ thường không đáng kể, nhưng một khu vườn với hàng chục chậu lớn lại là câu chuyện khác. Trọng lượng không chỉ đến từ chiếc chậu mà còn có đất, cây, nước tưới, giá kệ và những vật dụng đi kèm. Đặc biệt, đất và giá thể sau khi ngấm nước sẽ nặng hơn lúc khô. Vì vậy, không nên tùy tiện tập trung quá nhiều chậu lớn vào một khu vực chỉ vì thấy còn khoảng trống. Với vườn sân thượng quy mô lớn, bồn cây xây cố định hoặc chậu có kích thước và khối lượng đáng kể, gia đình nên xem xét khả năng chịu tải của kết cấu và hỏi người có chuyên môn nếu cần.

2. Trồng cây trên cao, gió đôi khi đáng ngại hơn nắng

Đây là điểm rất dễ bị bỏ qua. Ban công và sân thượng càng thoáng thì cây càng nhận được nhiều ánh sáng, nhưng đồng thời cũng chịu tác động trực tiếp của gió. Chậu nhỏ, cây cao có tán rộng, giàn leo và những vật dụng nhẹ có thể đổ hoặc dịch chuyển khi gặp gió mạnh. Ở nhà cao tầng, một chiếc chậu hay dụng cụ làm vườn rơi xuống dưới còn tạo ra nguy hiểm cho người khác. Bởi vậy, nên ưu tiên chậu có độ ổn định tốt, bố trí cây lớn ở vị trí phù hợp và gia cố chắc chắn giàn leo. Bình tưới, xẻng nhỏ, khay nhựa cùng những món đồ nhẹ cũng không nên để sát mép ban công. Trước những đợt mưa bão hoặc gió lớn, khu vực trồng cây cần được kiểm tra lại.

3. Chậu thoát nước tốt nhưng nước cũng phải có chỗ để đi

Trồng cây trong chậu cần lỗ thoát nước, nhưng trên ban công hay sân thượng, câu chuyện chưa kết thúc ở đáy chậu. Nếu mỗi lần tưới, nước mang theo đất và cặn chảy tràn ra sàn rồi xuống miệng thoát nước, lâu ngày khu vực này rất dễ bẩn và tắc nghẽn. Ở ban công chung cư, nước tưới chảy xuống tầng dưới còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hàng xóm. Gia đình có thể sử dụng đĩa hoặc khay hứng phù hợp với từng loại chậu, nhưng cũng không nên để nước đọng trong khay quá lâu. Quan trọng hơn, hãy giữ đường thoát sàn thông thoáng, thường xuyên nhặt lá rụng và đất vụn thay vì đợi đến khi nước không thoát mới xử lý.

4. Đừng để khu vườn nhỏ trở thành bài kiểm tra khả năng chống thấm

Một chậu cây được tưới mỗi ngày khác hoàn toàn với việc sàn nhà liên tục ẩm ướt. Nếu nước thường xuyên đọng ở chân chậu, khe sàn hoặc khu vực thoát nước, những điểm yếu của lớp chống thấm có thể dần bộc lộ. Vì vậy, nên kê chậu hợp lý để đáy chậu không giữ sàn ẩm liên tục, đồng thời tránh tưới quá nhiều đến mức nước lênh láng khắp sân thượng. Khi phát hiện những dấu hiệu như sàn nứt, nước đọng bất thường, trần tầng dưới xuất hiện vết ẩm hoặc bong sơn, gia đình nên kiểm tra nguyên nhân sớm thay vì tiếp tục tưới cây như bình thường. Đặc biệt, nếu định xây bồn cây cố định hoặc cải tạo cả sân thượng thành vườn, vấn đề chống thấm và thoát nước nên được tính toán ngay từ đầu.

5. Đừng chọn cây chỉ vì thấy nhà người khác trồng đẹp

Cùng là ban công nhưng hướng Tây có thể hứng nắng gay gắt vào buổi chiều, trong khi một ban công khác lại bị công trình xung quanh che nắng gần như cả ngày. Sân thượng thường nhiều nắng nhưng cũng nóng và nhiều gió hơn. Bởi vậy, trước khi mua cây, hãy quan sát khu vực định trồng nhận nắng trực tiếp khoảng thời gian nào trong ngày và mức độ thông thoáng ra sao. Sau đó mới lựa chọn loại cây có nhu cầu ánh sáng, nước tưới phù hợp. Cách này đơn giản nhưng giúp tránh cảnh mua cả loạt cây về rồi phải liên tục bê từ chỗ này sang chỗ khác vì cây cháy lá, còi cọc hoặc không phát triển như mong muốn.

6. Cẩn thận với chuyện tưới cây trước khi cả nhà đi vắng

Sợ cây thiếu nước, một số người tưới thật đẫm trước khi đi du lịch hoặc tự chế hệ thống cấp nước rồi để hoạt động trong nhiều ngày. Ý tưởng có thể thuận tiện, nhưng với khu vườn nằm ngay trên ban công hay sân thượng, hệ thống tưới cũng cần được kiểm tra kỹ. Nếu sử dụng tưới tự động, nên thử vận hành trước để kiểm tra lượng nước, đầu tưới, đường ống và khả năng thoát nước. Đừng đợi đến ngày cả nhà rời đi mới bật hệ thống lần đầu. Một đầu nối bị tuột hoặc lượng nước cài đặt quá lớn có thể khiến sân thượng ngập nước trong khi không có ai ở nhà phát hiện.

7. Thỉnh thoảng hãy nhìn xuống sàn thay vì chỉ nhìn cây

Một khu vườn xanh tốt rất dễ khiến người trồng dành toàn bộ sự chú ý cho lá, hoa và quả. Trong khi đó, những vấn đề cần xử lý lại có thể nằm ngay bên dưới. Lá khô, đất rơi, nước đọng dưới khay chậu và những góc ẩm lâu ngày nên được vệ sinh thường xuyên. Đây cũng là lúc kiểm tra xem có kiến, muỗi hoặc các loại côn trùng khác xuất hiện nhiều bất thường hay không. Chậu cây đã nứt, giá đỡ bị gỉ hoặc giàn leo có dấu hiệu lỏng cũng nên được sửa chữa, thay thế sớm.

Trồng cây ở ban công, sân thượng không khó, nhưng đừng chỉ chăm cây mà quên chăm cả nơi đặt cây. Một khu vườn thực sự dễ chịu không chỉ cần xanh tốt mà còn phải gọn gàng, thoát nước tốt và không tạo thêm rủi ro cho chính ngôi nhà cũng như những người sống xung quanh.