Chỉ cần lướt các nền tảng mạng xã hội, không khó để gặp những bộ phim ngắn được dựng hoàn toàn bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Với thời lượng mỗi tập chỉ từ vài chục giây đến một vài phút nhưng đầy ắp drama, tình tiết đẩy lên cao trào dồn dập cùng cái kết lửng lơ gây tò mò, những nội dung này dễ dàng cuốn người xem vào chuỗi bấm sang tập tiếp theo không dừng. Nhiều người tự hứa chỉ "xem giải trí vài phút", nhưng rồi ngoảnh đi ngoảnh lại đã ngốn cả tiếng đồng hồ dán mắt vào màn hình, thậm chí thức đến 2 - 3 giờ sáng.

Ảnh minh họa

Nhiều người cho rằng nếu chỉ tranh thủ xem nhiều vào ban ngày hoặc lúc rảnh rỗi chứ không thức đêm cày phim thì sẽ "vô hại". Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cảnh báo: Ngay cả khi bạn sinh hoạt đúng giờ, thói quen nạp liên tục các video ngắn AI vẫn trực tiếp gây ra những tổn thương âm thầm cho hệ thần kinh và đôi mắt.

Cách mà phim ngắn, video AI tác động tiêu cực đến não bộ

Tác hại của phim ngắn, video AI lên hệ thần kinh không phụ thuộc vào việc bạn xem ngày hay đêm, mà nằm ở nhịp độ kích thích dồn dập của kịch bản.

Chuyên gia tâm thần học Yang Congcai tại Đài Loan (Trung Quốc) phân tích, kịch bản do AI tạo ra được thiết kế tối ưu để đẩy cao trào ngay trong những giây đầu tiên. Việc liên tục nạp vào các tình tiết bất ngờ khiến hệ thần kinh luôn ở trong trạng thái bị kích thích mạnh mẽ.

Đặc biệt, so với video ngắn thông thường do người thật đóng, các bộ phim AI còn nguy hại hơn vì chứa nhiều hình ảnh chuyển động méo mó, bị lỗi, bối cảnh phi logic và nội dung dễ sai lệch thông tin thực tế. Khi xem, hệ thần kinh không chỉ chịu áp lực từ các "cú sốc drama" mà não bộ còn phải căng ra làm việc gấp đôi để xử lý các chi tiết rác và điểm bất thường đó, dẫn đến tình trạng kiệt sức thần kinh nhanh hơn. Chưa kể, còn có thể làm người xem có sự nhìn nhận sai lệch về sự vật so với thực tế khi xem quá nhiều và trở nên "quen mắt".

Ảnh minh họa

Nhà tâm lý học Bruce Hood (Anh) giải thích thêm, khi diễn biến tiếp theo của bộ phim là một ẩn số, não bộ sẽ liên tục tiết ra dopamine, là chất dẫn truyền thần kinh đại diện cho cảm giác khao khát và phần thưởng. Việc tiếp nhận các "cú sốc dopamine" ngắn hạn liên tục trong ngày sẽ làm ngưỡng kích thích của trình điều hòa bị đẩy lên cao.

Hệ quả là dù có thể không mất ngủ, bạn vẫn sẽ thấy não bộ rơi vào trạng thái "trơ lỳ" với các hoạt động bình thường. Ví dụ như mất/giảm khả năng tập trung vào công việc/học tập kéo dài, nhanh chán nản và luôn thấy bồn chồn nếu không có điện thoại trên tay.

Cẩn trọng với tác hại của video, phim ngắn AI tới mắt

Ngay cả khi bạn xem vào ban ngày dưới ánh sáng đầy đủ, đôi mắt vẫn phải chịu áp lực điều tiết cực lớn trước các video ngắn AI.

Bác sĩ Chiang Chun Chi, Giám đốc Trung tâm Nhãn khoa, Bệnh viện Đại học Y khoa Trung Quốc (Đài Loan, Trung Quốc) cảnh báo, việc nhìn chằm chằm vào màn hình điện thoại liên tục trên 60 phút là nguyên nhân hàng đầu khởi phát "Hội chứng thị giác do sử dụng máy tính" (Computer Vision Syndrome).

Khi theo dõi các bộ phim AI có tiết tấu nhanh, do quá tập trung, nhịp chớp mắt tự nhiên của con người sụt giảm nghiêm trọng từ 18 lần/phút xuống chỉ còn 4 - 5 lần/phút. Tình trạng này khiến màng nước mắt mỏng bảo vệ nhãn cầu bị bốc hơi nhanh chóng, dẫn đến chuỗi hệ lụy:

- Khô mắt cấp tính, xuất hiện cảm giác cộm rát như có cát trong mắt.

- Mắt phải điều tiết liên tục dưới ánh sáng xanh gây suy giảm thị lực tạm thời, nhìn mờ.

- Co thắt cơ điều tiết nhãn cầu kéo theo những cơn đau nhức hốc mắt, lan lên đau đầu và căng mỏi vùng cổ vai gáy.

Ảnh minh họa

Lời khuyên từ chuyên gia: Làm gì để giảm tác hại khi xem video, phim ngắn AI?

Các chuyên gia y tế nhấn mạnh, dù là phim ngắn AI hay bất kỳ dạng video ngắn thông thường nào (Shorts, Reels, TikTok), bạn không nhất thiết phải tẩy chay hoàn toàn nhưng cần thiết lập thói quen xem có kiểm soát:

- Tỉnh táo lọc nội dung: Nhận thức rõ các video AI thường giật gân, phi thực tế và dễ sai lệch thông tin để tránh bị thao túng cảm xúc hay tiếp nhận kiến thức sai ngoài đời thực.

- Chủ động ngắt nhịp dopamine: Đặt giới hạn thời gian sử dụng ứng dụng (khoảng 20 - 30 phút/lần). Việc ngắt quãng chủ động giúp não bộ thoát khỏi trạng thái bị kích thích liên tục, duy trì khả năng tập trung cho các công việc thực tế.

- Áp dụng quy tắc nghỉ ngơi "20 - 20 - 20": Cứ sau 20 phút nhìn vào màn hình, hãy dừng lại 20 giây và đưa mắt nhìn vào một vật thể ở khoảng cách 6m. Thói quen này giúp các cơ điều tiết của mắt được thả lỏng, tránh tình trạng khô và mỏi mắt tích tụ trong ngày.

- Tạo khoảng nghỉ cho đôi mắt và hệ thần kinh: Tránh thói quen cứ rảnh rỗi là bật video ngắn. Hãy thay thế bằng các hoạt động vận động nhẹ nhàng hoặc nghỉ ngơi thả lỏng hoàn toàn để não bộ có thời gian phục hồi năng lượng tự nhiên.

Nguồn và ảnh: EDH, Health 2.0