Máy lọc không khí đang trở thành thiết bị điện gia dụng không thể thiếu trong nhiều gia đình Việt nhằm đối phó với tình trạng ô nhiễm bụi mịn và thời tiết nồm ẩm. Dù mang lại lợi ích rất lớn cho hệ hô hấp, thiết bị này chỉ thực sự phát huy tác dụng khi được vận hành đúng kỹ thuật, vệ ính đúng cách.

Nhiều người tiêu dùng vẫn duy trì những thói quen sử dụng sai lầm nghiêm trọng do thiếu hiểu biết hoặc quá chủ quan. Đáng lo là chúng không chỉ khiến máy nhanh hỏng, tiêu tốn điện năng mà còn tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm mốc bùng phát, gây ra nhiều bệnh lý hô hấp mạn tính.

Dưới đây là 5 sai lầm phổ biến bất cứ gia đình nào đang dùng máy lọc không khí cũng cần nhớ và tránh càng xa càng tốt:

1. Đặt máy sát tường tạo nên các "điểm mù ô nhiễm"

Đặt máy lọc không khí ở góc tường hoặc bị che chắn bởi đồ đạc là thói quen của hầu hết các gia đình nhằm tiết kiệm không gian. Tuy nhiên, vị trí này cản trở nghiêm trọng quá trình trao đổi khí.

Ảnh minh họa

Đại diện Hiệp hội Phổi Hoa Kỳ (ALA) nhấn mạnh trên Healthline rằng máy lọc không khí hoạt động dựa trên cơ chế hút luồng khí bẩn và xả khí sạch liên tục. Khi đặt sát tường, cổng hút bị tắc nghẽn khiến dòng không khí trong phòng rơi vào trạng thái đình trệ.

Hệ quả là các mầm bệnh, tế bào nấm mốc và hạt bụi siêu mịn tiếp tục đọng lại ở những khu vực không có luồng khí lưu thông. Hít thở trong môi trường tồn đọng vi sinh vật này khiến niêm mạc mũi họng liên tục bị kích ứng, gây ra các cơn ho kéo dài và bệnh viêm xoang mạn tính. Bạn nên đặt máy cách tường tối thiểu 30 - 50cm để tạo chu trình đối lưu không khí tối ưu.

2. Bật máy khi mở cửa làm tích tụ độc chất trong phế nang

Nhiều người có thói quen vừa bật máy lọc vừa mở cửa sổ với mong muốn lấy không khí tươi từ bên ngoài.

Thói quen này vô tình biến phòng ở thành điểm tập kết của các độc chất từ môi trường. Luồng không khí chứa bụi mịn PM2.5, khói xe, hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) và chất dị ứng từ bên ngoài liên tục tràn vào, vượt xa ngưỡng xử lý của hệ thống lọc.

Khi lượng bụi tích tụ vượt công suất, các hạt bụi mịn PM2.5 sẽ lơ lửng ở mật độ cao trong không gian kín. Loại bụi siêu nhỏ này có khả năng đi thẳng qua màng niêm mạc hô hấp, thâm nhập sâu vào tận phế nang và đi vào hệ tuần hoàn máu. Việc này gia tăng nguy cơ nhiễm độc xơ hóa phổi và tạo gánh nặng lớn cho hệ tim mạch.

Ảnh minh họa

3. Lạm dụng tính năng Ion/Ozone gây suy giảm chức năng hô hấp

Nhiều dòng máy lọc không khí hiện nay tích hợp công nghệ phát Ion hoặc Ozone để khử trùng khoang khí. Dù hỗ trợ tiêu diệt vi khuẩn nhanh chóng, việc kích hoạt liên tục tính năng này trong phòng kín lại gây nguy hại cực lớn cho tế bào phổi.

Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) đưa ra cảnh báo việc hít phải khí Ozone ở nồng độ cao trong không gian kín có thể gây tổn thương trực tiếp các tế bào biểu mô đường hô hấp. Ozone là chất oxy hóa cực mạnh, khi đi vào phế quản sẽ phản ứng với các lipid và protein trên màng tế bào, gây ho rát họng, thắt quặn phế quản và làm bùng phát các cơn hen suyễn cấp tính.

Đối với các thiết bị có tính năng này, bạn chỉ nên bật từ 30 đến 60 phút khi cần xử lý mùi hôi nặng. Tuyệt đối không bật 24 giờ mỗi ngày trong phòng ngủ đóng kín có trẻ nhỏ, người già hoặc bệnh nhân mắc bệnh phổi mạn tính.

4. Không thay màng HEPA biến máy lọc không khí thành ổ phát tán nấm mốc

Màng lọc HEPA được coi là lá chắn bảo vệ sức khỏe, có nhiệm vụ giữ lại các hạt bụi siêu nhỏ và vi sinh vật gây bệnh. Dù vậy, không ít gia đình sử dụng máy suốt thời gian dài mà không vệ sinh hay thay mới.

Sau một thời gian vận hành, màng lọc sẽ bám dày đặc bụi bẩn và chất hữu cơ. Kết hợp với độ ẩm cao trong phòng, đây trở thành môi trường nuôi dưỡng lý tưởng cho nấm mốc Aspergillus, vi khuẩn và bọ bụi nhà sinh sôi với tốc độ chóng mặt.

Ảnh minh họa

Bác sĩ chuyên khoa hô hấp cảnh báo khi màng lọc quá tải, áp lực gió từ quạt hút sẽ thổi trực tiếp các bào tử nấm mốc và độc tố vi khuẩn ngược trở lại không khí. Người hít phải luồng khí ô nhiễm này dễ gặp các phản ứng dị ứng nghiêm trọng như viêm mũi dị ứng, nổi mề đai, thậm chí là nhiễm trùng nấm phổi cấp tính. Cần hút bụi nhẹ bề mặt màng lọc định kỳ 1 tháng 1 lần và thay mới sau 6 đến 12 tháng.

5. Ỷ lại vào máy lọc không khí mà chủ quan việc dọn dẹp

Nhiều gia đình lơ đễnh việc dọn dẹp nhà cửa vì tin rằng máy lọc không khí đã xử lý toàn bộ chất bẩn trong phòng.

Máy lọc không khí chỉ có khả năng hút các hạt bụi đang lơ lửng. Các chất gây dị ứng có trọng lượng lớn hơn như lông thú cưng, phấn hoa, mạt bụi nhà và vi khuẩn lắng đọng trên bề mặt sàn, rèm cửa hay chăn ga gối đệm hoàn toàn nằm ngoài tầm hút của máy.

Mỗi khi con người di chuyển hoặc quạt gió hoạt động, các mảng vi khuẩn và chất dị ứng dưới sàn sẽ bị xáo trộn, bốc ngược lên tầm hít thở. Nếu không duy trì thói quen lau sàn và hút bụi định kỳ, hệ miễn dịch của người trong gia đình sẽ luôn phải hoạt động quá tải để chống lại các tác nhân gây viêm nội tại.

Ảnh minh họa

Bên cạnh việc khắc phục 5 sai lầm trên, các gia đình cần chú ý lựa chọn máy có chỉ số lưu lượng không khí sạch (CADR) phù hợp với thể tích phòng. Sử dụng máy quá nhỏ so với diện tích sẽ khiến các độc chất không được làm sạch triệt để. Khi bắt đầu khởi động máy sau một thời gian dài ngưng sử dụng, nên mở thông thoáng cửa trong 5 phút đầu để xả sạch luồng khí tồn đọng bên trong khoang máy ra ngoài. Sự chủ động trong việc bảo trì màng lọc và vận hành máy chuẩn y khoa chính là giải pháp tối ưu để bảo vệ hệ hô hấp cho cả gia đình!