Trong nhiều gia đình Việt, phía trước bát hương thường có một khay nhỏ gồm 3 chén nước. Có nhà dùng để dâng nước sạch, có nhà dùng trà hoặc rượu trong những dịp cúng lễ. Vật phẩm này quen thuộc đến mức nhiều người nhìn thấy hằng ngày nhưng không phải ai cũng hiểu rõ ý nghĩa và cách sử dụng sao cho phù hợp.

Cũng từ đây, một băn khoăn thường gặp xuất hiện: Bàn thờ đặt 3 chén nước có “thiếu” so với 5 chén hay không? Có cần đổi sang bộ 5 chén để trang trọng hơn? Thực tế, trong nếp thờ cúng gia đình, khay 3 chén vẫn là cách bài trí phổ biến. Điều đáng lưu ý hơn không phải là chạy theo số lượng, mà là giữ bàn thờ gọn gàng, sạch sẽ và thể hiện được sự thành kính.

Theo VTC News, kỷ chén thờ thường được thiết kế theo số lẻ, phổ biến là 3 hoặc 5 chén. Với bộ 3 chén, một số cách hiểu dân gian cho rằng chén ở giữa dùng để dâng thần linh, hai chén hai bên dành cho gia tiên, bà cô ông mãnh hoặc người thân đã khuất. Gia đình & Xã hội cũng nêu cách lý giải rằng phần lớn gia đình sử dụng 3 chén thờ; bộ kỷ 3 chén được gắn với đạo làm con, lòng tưởng nhớ công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ.

Dù cách giải thích có thể khác nhau tùy vùng miền và nếp nhà, điểm chung là bộ 3 chén nước không mang ý nghĩa “thiếu lễ”. Với nhiều gia đình, đây là lựa chọn vừa đủ, gọn gàng, nhất là khi bàn thờ có diện tích không lớn hoặc là bàn thờ treo tường.

Gia đình & Xã hội cũng đưa ra nhận định tương tự: bàn thờ đặt 3 chén hay 5 chén đều không có kiêng kỵ, số lượng thường dựa vào không gian thờ tự và cách sắp xếp của gia chủ. Với bàn thờ nhỏ hoặc bàn thờ treo tường, kỷ 3 chén giúp tổng thể cân đối hơn; còn bàn thờ lớn, có nhiều vật phẩm như đỉnh thờ, đèn, bình hoa… có thể dùng kỷ 5 chén để tạo sự hài hòa.

Vì vậy, với những nhà đang đặt 3 chén nước, gia chủ không cần quá lo lắng rằng như vậy là chưa đủ. Nếu khay nước được đặt ngay ngắn, bàn thờ vẫn thoáng, sạch và cân đối, đây vẫn là cách bài trí phù hợp.

Lời khuyên thực tế với khay chén nước trên bàn thờ

Với khay 3 chén nước, điều đầu tiên cần chú ý là chất lượng nước dâng. Dân trí cho biết nước dâng lên bàn thờ nên là nước sạch, trong lành, tránh dùng nước bẩn hoặc có tạp chất; nước có thể là nước lọc, nước giếng hoặc nước suối nhưng cần đảm bảo không có mùi hôi hay chất bẩn.

Bên cạnh đó, chén đựng nước cũng cần sạch sẽ. Khi thay nước, gia chủ nên rửa chén trước khi rót nước mới, lau khay gọn gàng rồi mới đặt lại đúng vị trí. Không nên để chén bám bụi, ố bẩn hoặc nứt vỡ trên bàn thờ, bởi điều này dễ làm mất đi sự trang nghiêm.

Một lưu ý khác là không nên để nước cúng quá lâu. Nước để lâu trên bàn thờ có thể bị đục hoặc bám bụi, vì vậy thay nước khi thắp hương là hành động thể hiện sự tôn kính của gia chủ với thần linh, tổ tiên.

Khi rót nước, gia chủ cũng nên rót vừa phải. Nước quá đầy dễ tràn ra bàn thờ khi di chuyển hoặc lau dọn, làm mất thẩm mỹ. Ngược lại, nước quá vơi lại tạo cảm giác sơ sài. Với những gia đình chỉ thắp hương vào mùng 1, ngày rằm, giỗ chạp hoặc lễ Tết, sau khi hương tàn có thể hạ chén xuống, rửa sạch, úp khô hoặc đặt lại gọn gàng tùy theo nếp nhà.

Về vị trí, kỷ chén nên được đặt ngay ngắn, thường ở phía trước bát hương, sao cho không che khuất di ảnh, bài vị hoặc các vật phẩm chính. Gia đình & Xã hội cho rằng các chén nước cần được đặt ngay ngắn trong ngai để tạo sự trang nghiêm cho bàn thờ.