Tính năng nhận diện vân tay (như Touch ID) từ lâu đã trở thành tiêu chuẩn trên các thiết bị di động nhờ mang lại trải nghiệm tiện lợi và nhanh chóng. Đại đa số người dùng đều mang một niềm tin mãnh liệt rằng, dấu vân tay là đặc điểm sinh trắc học độc nhất vô nhị của mỗi cá nhân, do đó việc dùng nó để bảo vệ điện thoại là phương án an toàn tuyệt đối. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của các chuyên gia an ninh mạng, sự tiện lợi này đang đánh đổi bằng những rủi ro khó lường mà bạn cần cân nhắc lại.

Khác với một dãy mật khẩu được cất giữ an toàn trong trí nhớ, dấu vân tay của chúng ta liên tục bị "bỏ quên" ở khắp mọi nơi trong sinh hoạt hàng ngày. Từ tay nắm cửa, ly cà phê, mặt bàn làm việc cho đến chính bề mặt màn hình cảm ứng của chiếc điện thoại. Những dấu vết vật lý này chính là mỏ vàng để kẻ gian thu thập và tiến hành làm giả.

Việc sao chép vân tay không phải là kịch bản viễn tưởng trên phim ảnh. Ngay từ năm 2008, Câu lạc bộ Chaos Computer Club đã gây rúng động giới công nghệ khi chứng minh họ có thể tái tạo hoàn chỉnh dấu vân tay của một người chỉ thông qua một bức ảnh chụp độ nét cao. Vài năm sau đó, họ tiếp tục vượt qua các cảm biến vân tay tiên tiến bằng một ngón tay giả đúc từ cao su. Đáng lo ngại hơn, công nghệ làm giả ngày nay đã trở nên phổ biến và rẻ tiền đến mức kẻ gian có thể thao tác dễ dàng bằng keo dán sinh học hay bột nặn thông thường.

Không chỉ đối mặt với nguy cơ sao chép vật lý, phương thức bảo mật này còn là đích ngắm của các tin tặc trên không gian mạng. Tại hội nghị bảo mật Black Hat 2015, giới chuyên gia đã trình diễn hàng loạt kỹ thuật tấn công trực tiếp vào hệ thống cảm biến. Hacker có thể tạo ra các giao diện mở khóa giả mạo, can thiệp vào tệp hệ thống lưu trữ sinh trắc học, hoặc bắt chéo tín hiệu từ đầu đọc để đánh cắp hình ảnh vân tay ngay tại thời điểm người dùng chạm vào thiết bị. Điển hình nhất là vào năm 2020, một lỗ hổng nghiêm trọng liên quan đến Touch ID đã buộc Apple phải tung ra bản vá khẩn cấp khi hacker lợi dụng nó để xâm nhập thẳng vào tài khoản iCloud của người dùng.

Sự khác biệt cốt lõi và cũng là điểm yếu chí mạng nhất của vân tay so với mật khẩu truyền thống nằm ở tính vĩnh viễn. Khi một chuỗi mật khẩu bị lộ, bạn chỉ mất vài giây để đổi sang một dãy ký tự mới. Nhưng với dấu vân tay, bạn không thể thay đổi cấu trúc sinh học của chính mình.

Một khi dữ liệu vân tay rơi vào tay kẻ xấu, nó sẽ trở thành một chiếc chìa khóa vĩnh viễn không thể vô hiệu hóa. Tin tặc có thể tái sử dụng dữ liệu này mọi lúc, mọi nơi, trên bất kỳ hệ thống nào yêu cầu xác thực bằng vân tay của bạn. Hiện nay, khi các ứng dụng ngân hàng và ví điện tử đều liên kết chặt chẽ với cảm biến sinh trắc học, một vụ rò rỉ vân tay trên thị trường chợ đen có thể dẫn đến những thiệt hại tài chính nặng nề và kéo dài.

Nhiều người dùng vẫn tự tin rằng dữ liệu sinh trắc học của họ được mã hóa sâu bên trong các con chip bảo mật chuyên biệt trên điện thoại. Dù điều này đúng về mặt kỹ thuật, nó không thể ngăn chặn những rủi ro xâm nhập mang tính "vật lý" ngay trong đời sống thực.

Hãy hình dung một kịch bản đơn giản: bạn đang ngủ say hoặc mất ý thức tạm thời, điện thoại vẫn nằm ngay bên cạnh. Bất kỳ ai cũng có thể cầm lấy ngón tay của bạn chạm vào nút home hoặc màn hình để mở khóa thiết bị một cách trót lọt, trích xuất toàn bộ dữ liệu nhạy cảm mà không vấp phải bất kỳ rào cản nào. Trong những tình huống như vậy, một dãy mã PIN hay mật khẩu phức tạp yêu cầu sự tỉnh táo của trí não lại chứng minh được sự an toàn vượt trội so với sự tiện lợi hào nhoáng của cảm biến vân tay.